Azərbaycan–Serbiya tərəfdaşlığı inkişaf edir - ŞƏRH

Son illərdə Azərbaycan ilə Serbiya arasında münasibətlər keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksələrək klassik diplomatik çərçivəni aşan real strateji tərəfdaşlıq modelinə çevrilib. Bu yaxınlaşmanın əsasında yalnız praktiki maraqlar deyil, həm də dövlətçilik ənənələrinə, suverenlik prinsipinə və milli maraqlara oxşar yanaşma dayanır. Hər iki ölkə beynəlxalq münasibətlər sistemində özünü müstəqil və balanslı aktor kimi görür və bu ortaq baxış qarşılıqlı anlaşmanı asanlaşdırır. İkitərəfli münasibətlərin dərinləşməsində liderlərarası təmasların xüsusi rolu var. İlham Əliyev və Aleksandar Vuçiç arasında formalaşmış açıq dialoq və qarşılıqlı etimad əməkdaşlığın sürətini və effektivliyini artırır. Yüksək səviyyəli səfərlər, imzalanan sənədlər və birgə bəyanatlar siyasi iradənin ardıcıl xarakter daşıdığını göstərir. Bu prosesin institusional dayaqlarından biri Azərbaycan–Serbiya Strateji Tərəfdaşlıq mexanizmidir. Bu format münasibətləri sistemləşdirir, prioritet sahələri müəyyənləşdirir və əldə olunan razılaşmaların icrasına nəzarət etməyə imkan verir. Belə mexanizmlər tərəflər arasında yüksək etimadın mövcudluğunu təsdiqləyir və əməkdaşlığın uzunmüddətli xarakter aldığını nümayiş etdirir. İki ölkənin münasibətlərini fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri beynəlxalq platformalarda bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə açıq dəstək verməsidir. Bu mövqe yalnız diplomatik jest deyil, siyasi prinsipiallığın göstəricisidir. Qarşılıqlı dəstək münasibətlərə sabitlik və proqnozlaşdırıla bilənlik qazandırır, strateji tərəfdaşlığın ideoloji əsasını formalaşdırır. Energetika sahəsi Bakı–Belqrad münasibətlərinin ən görünən və dinamik istiqamətidir. Azərbaycanın Serbiyaya təbii qaz ixracı əməkdaşlığın praktiki nəticələrini nümayiş etdirir. Bununla yanaşı, qazın elektrik enerjisinə çevrilməsi, yeni istehsal güclərinin yaradılması və enerji infrastrukturuna investisiya layihələri əməkdaşlığın sadəcə ticarət çərçivəsində qalmadığını göstərir. Azərbaycanın artan ixrac potensialı və bərpaolunan enerji layihələrinin genişlənməsi bu tərəfdaşlığa uzunmüddətli perspektiv qazandırır. Serbiya isə Avropanın enerji sistemində mühüm tranzit və istehlak bazası kimi bu prosesdə strateji rol oynayır. Nəticədə enerji əməkdaşlığı təkcə iqtisadi deyil, həm də regional təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyətli faktor kimi çıxış edir.

Strateji tərəfdaşlığın dayanıqlılığı iqtisadi əlaqələrin dərinliyindən asılıdır. Son illərdə qarşılıqlı investisiya imkanlarının artması, infrastruktur və sənaye layihələrinin müzakirəsi, kənd təsərrüfatı və xidmət sektorunda əməkdaşlığın genişlənməsi bunu təsdiqləyir. Azərbaycan kapitalının Serbiyaya yönəlməsi, eyni zamanda Serbiya bazarının Azərbaycan üçün yeni imkanlar açması iqtisadi sinerji yaradır. Hər iki ölkənin coğrafi mövqeyi də bu əməkdaşlığa əlavə üstünlük verir: Azərbaycan Avrasiya nəqliyyat dəhlizlərinin əsas həlqələrindən biri, Serbiya isə Balkanların logistika mərkəzlərindən biridir. Bu amil regional ticarətin genişlənməsinə və yeni iqtisadi bağlantıların formalaşmasına zəmin yaradır.

Münasibətlərin dayanıqlığını təmin edən digər mühüm amil humanitar sahədə əməkdaşlıqdır. Təhsil proqramları, mədəni layihələr, turizm və ictimai mübadilələr xalqlar arasında qarşılıqlı etimadı gücləndirir. İnsan təmasının artması siyasi əməkdaşlığa sosial baza qazandırır və əlaqələrin yalnız rəsmi səviyyə ilə məhdudlaşmamasını təmin edir. Bugünkü mərhələdə Azərbaycan–Serbiya xətti Cənubi Qafqaz ilə Balkanlar arasında siyasi və iqtisadi körpü rolunu oynayır. Enerji layihələri, investisiya təşəbbüsləri, nəqliyyat və humanitar əməkdaşlıq bir-birini tamamlayaraq kompleks tərəfdaşlıq modeli formalaşdırır.

Ümumi mənzərə göstərir ki, bu münasibətlər situativ maraqlara deyil, uzunmüddətli strateji baxışa əsaslanır. Qarşılıqlı hörmət, suverenliyə dəstək və praqmatik əməkdaşlıq prinsipləri üzərində qurulan Azərbaycan–Serbiya tərəfdaşlığı həm iki ölkənin milli maraqlarına xidmət edir, həm də daha geniş regionda sabitlik və iqtisadi inkişaf üçün mühüm amil kimi çıxış edir.

Nəticə olaraq, Bakı ilə Belqrad arasında formalaşan əməkdaşlıq modeli müasir beynəlxalq münasibətlərdə qarşılıqlı etimada əsaslanan praqmatik tərəfdaşlığın uğurlu nümunəsidir və mövcud dinamika bu əlaqələrin qarşıdakı illərdə daha da genişlənəcəyini göstərir.

Namiq Əhmədov

YAP Xəzər rayon təşkilatının sədri