İran hakimiyyəti qorxur

İranda avqustun 7-də 2024-cü il martın 1-də keçiriləcək Məclisə (parlament) seçkilərdə namizədlərin ilkin qeydiyyatı başlayıb. "Səs" qəzeti xəbər verir ki, son yarış qanunverici orqanda sərt xətt tərəfdarlarını gücləndirən islahatçı düşərgədən kütləvi şəkildə kənarlaşdırılma ilə əlamətdar oldu.

Bu, hakimiyyəti qarşıdan gələn səsvermənin etibarlılığından narahat edir. Keçən payızda özünü hiss etdirən cəmiyyətdə yığılmış etiraz potensialını ayrıca amil yaradır. Ekspertlər iqtidarla seçici arasında münasibətlərin böhranlı olduğunu bildirirlər. İranlı namizədlərin ərizələrini qeydiyyata almaq üçün düz bir həftə vaxtı var. Bundan sonra müraciət edənlərin hər birinin ərizəsi 12 nəfərdən ibarət Müşahidə Şurası (Qeydiyyat Şurası) tərəfindən təsdiq edilməlidir. Onların yarısı birbaşa İslam Respublikasının ali lideri Əli Xamenei tərəfindən təyin edilir.

Onsuz da şərti müxalifət, islahatçı düşərgəni təmsil edən potensial namizədlərin əksəriyyətinin prosesə buraxılmayacağı gözləntiləri var. Əvvəlki parlament seçkiləri 2020-ci ildə keçirilib və daha sonra tənzimləyici 7 minə yaxın insanın iştirakını əngəlləyib. Filtrlərdən keçənlərin böyük əksəriyyəti sərt xətt tərəfdarları idi.

Bu müddət ərzində İslam Respublikası seçki qanunvericiliyini yeniləməyə nail olub. Keşikçilər Şurasının sözçüsü Hadi Tahan Nazifin iyul ayında dediyi kimi, 2024-cü ildə səsvermə Məclisin ötən ildən üzərində işlədiyi yeni reqlamentə uyğun olaraq keçiriləcək. Qanunvericiliyin bu variantına 50-dən çox maddə daxildir.

Əhəmiyyətli bir amil odur ki, bu, ötən ilin payızından bəri İranı sarsıdan kütləvi etiraz dalğasından sonra, yanlış hicab geyindiyinə görə vitse-polis tərəfindən saxlanılan Məhsa Amini adlı qızın şübhəli ölümündən sonra ilk seçki olacaq. İndi fəallığın faktiki səviyyəsi ictimai əhval-ruhiyyənin barometrinə çevrilə bilər.