Qəzza zolağı üçün Amerika obrazı - ANALİTİK

ABŞ anklavı Fələstinlilərin ixtiyarına verməyə hazırdır, HƏMAS-a yox

Qəzza zolağının müharibədən sonrakı inkişafı ilə bağlı İsrail və ərəb planlarını barışdırmaq cəhdi ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken tərəfindən edilib. Çərşənbə axşamı o, Yəhudi Dövlətinin baş naziri Benyamin Netanyahu ilə danışıqlar aparıb. Sonuncu ölkəsində ciddi ictimai təzyiq altındadır. Qərb müharibəni tez bir zamanda dayandırmağa çalışsa da, israillilərin əksəriyyəti HƏMAS-ın 7 oktyabr hücumunu təkrarlaya bilməyəcəyinə dair etibarlı təminat alınana qədər döyüşləri dayandırmaq istəmir. Sülh yolu ilə nizamlanmanın mövcud variantları belə təminatları nəzərdə tutmur.

Təl-Əvivdə, İsrail Müdafiə Nazirliyi və Baş Nazirlik ofisinin yerləşdiyi Kiriya kompleksində Netanyahu Blinkenlə bağlı qapılar arxasında bir neçə saat danışıb. Sonra danışıqlar davam etdi, yalnız “müharibə kabineti” – ölkənin təhlükəsizliyinə və Qəzza zolağındakı əməliyyata cavabdeh olan nazirlər də iştirak etdi. Anklavın müharibədən sonrakı quruluşu ilə bağlı Amerika təklifləri müzakirə edilib, bunlar nəzərə alınmaqla və İsrailin Yaxın Şərqdəki qonşuları ilə məsləhətləşmələr əsasında tərtib edilib. Son formada anklavın müharibədən sonrakı strukturunun planı ictimaiyyətə açıqlanacaq və yalnız dövlət katibi ilə Fələstin Milli Administrasiyasının lideri Mahmud Abbas arasında danışıqlardan sonra fəaliyyət üçün bələdçi kimi qəbul ediləcək. Amerika diplomatiyasının ən çətin işi İsraillə razılığa gəlməkdir.

Kiriyadakı görüşdən bir qədər əvvəl baş nazirə xatırladılıb ki, Netanyahunun seçicilərinə ölən hərbçilərin ailələri tərəfindən Qəzzada tökülən qanı nəyin bahasına olursa olsun dayandırmağa ehtiyac yoxdur. Onlar həm “müharibə kabineti”nə, həm də şəxsən baş nazirə məktub göndəriblər. “Bütün İsrail xalqı qarşıda ağır döyüşlərin olduğunu və onilliklər boyu böyüyən terror hidrasının bir gündə məhv edilə bilməyəcəyini anlayaraq əsgərlərin ətrafında toplanıb.

"Biz, hərbçilərin valideynləri sizi dəstəkləyir və hərbi əməliyyatları davam etdirməyə, məqsədlərinizə çatmağa və övladlarımızın həlak olduğu müharibəni qələbə ilə bitirməyə çağırırıq”, - İsrail mediası böyük rezonans doğuran bu mesajı sitat gətirib. Ölən əsgərlərin valideynləri onları baş nazirə və hökumətə müraciət etməyə vadar edən bilavasitə səbəbi Blinkenlə danışıqlar deyil, müdafiə naziri Yoav Qalantın “aşağı intensivlikli” döyüş əməliyyatlarına keçidlə bağlı sensasion bəyanatı adlandırıblar. Bu, yanvarın 3-də, HƏMAS liderlərindən biri Saleh əl-Arurinin həyatına son qoyan hava hücumunun ertəsi günü edilib və o vaxt göründüyü kimi, Netanyahu kabinetinin bu barədə unutduğu versiyanı təkzib etmək məqsədi daşıyıb. Qəzzada qalan israilli girovlar yalnız radikal Fələstin qruplarının zorla məhv edilməsinə arxalanırlar. Lakin elə ertəsi gün məlum oldu ki, bu, İsrailin Qəzza zolağının gələcəyi ilə bağlı Blinkenin səfəri zamanı gözlənilən danışıqlar üçün şərt qoymasının bir hissəsidir. Gallant, digər məsələlərlə yanaşı, anklavın fələstinlilərin, həm də yerlilərin mülki nəzarəti altında qalmalı olduğunu söyləyib. Müdafiə Nazirliyi hətta bunun praktikada necə görünməli olduğunu ümumi şəkildə də olsa əks etdirən bir sənəd dərc edib.

Qəzza zolağına “yerli qeyri-düşmən qüvvələri” daxil etmək şərti ilə mövcud inzibati mexanizm əsasında müəyyən bir qurum tərəfindən nəzarət ediləcəyi bildirilib. Anklavın bərpası isə bir çox ölkələrin vəzifəsi olmalıdır, lakin koordinasiya və əsas funksiya Aİ, ərəb ölkələri və BMT deyil, xüsusilə Misir planında təklif edildiyi kimi yalnız ABŞ-a həvalə edilməlidir.

V.VƏLİYEV