İrana qarşı hərbi müdaxilə olacaqmı?- Regionda gərginlik son həddə çatıb - TƏHLİL

ABŞ və İran arasındakı gərginlik Prezident Donald Trampın Yaxın Şərqdə böyük hərbi qüvvələr cəmləşdirmək qərarı ilə pik həddə çatdı. ABŞ təyyarədaşıyan və digər hərbi gəmilərin İran istiqamətinə göndərilməsi vəziyyəti daha da gərginləşdirib. Regionda müharibə ehtimalı maksimuma çatıb.

Tramp "Truth" sosial şəbəkə hesabında xəbərdarlığını təkrarlayaraq yazıb: "Vaxt azalır, bu, həqiqətən vacibdir! İrana əvvəllər də dediyim kimi, razılığa gəlin!"

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Trampa cavab olaraq deyib: "Cəsur silahlı qüvvələrimiz quru, hava məkanı və dənizlərimizə edilən hər hansı bir hücuma dərhal və güclü şəkildə cavab vermək üçün yüksək hazırlıq vəziyyətindədir".

İran rəsmiləri ölkəyə potensial hücumun bölgədəki bütün ABŞ bazalarını "qanuni hədəflər"ə çevirəcəyini bildirdilər. İranın paytaxtı Tehranda, İnqilab Meydanında, ABŞ-a yönəlmiş, fars və ingilis dillərində yazılmış sərt xəbərdarlıq banneri asılmışdı: "Küləyi əkən, qasırğanı biçər". Bannerdə zədələnmiş döyüş təyyarələri ilə dolu təyyarədaşıyan gəminin təsviri var idi.

Bölgədə gərginliyi kritik səviyyəyə çatdıran açıqlamaların mübadiləsindən sonra, Böyük Britaniyada dərc olunan "Teleqraf" qəzeti Trampın "nəhəng armada" adlandırdığı zərbə qrupunun İrana mümkün hücumda imkanlarını və potensial hərəkətlərini araşdırıb.

Qəzetin məlumatına görə, "Linkoln" Daşıyıcı Zərbə Qrupu ABŞ üçün strateji əhəmiyyətli bir ərazi olan Cənubi Çin dənizindən Yaxın Şərqə yerləşdirilib.

Qrup böyük atəş gücünə malikdir və donanmanın bir hissəsi olan USS Abraham Lincoln 3 raket esminesi ilə qorunur. Qrupu atom sualtı qayığı müşayiət edir.

Qrup F-35 gizli qırıcı təyyarələri, F/A-18 Super Hornets və E-18 Growler elektron müharibə təyyarələrindən istifadə edərək 8 eskadrilya yığıb.

Beynəlxalq Böhran Qrupunun ABŞ proqram direktoru Maykl Hanna bildirib ki, “ABŞ öz varlığını yenidən bölgəyə yönəldir. Bölgədə böyük bir artım müşahidə edirik”.

Təyyarədaşıyan gəminin gəlişi ilə Yaxın Şərqdəki təxminən 50 000 nəfərlik ABŞ hərbi kontingentinə daha 5700 əsgərin əlavə edildiyi təxmin edilir.

"Wall Street Journal"ın məlumatına görə, ABŞ İrana qarşı regional hərbi əməliyyatlar üçün əsas mərkəzə çevrilən İordaniyadakı "Müvəffəq Salti" Hava Bazasına F-15E qırıcı təyyarələri yerləşdirib. Bundan əlavə, İranın potensial qisasının qarşısını almaq üçün bölgəyə Patriot və THAAD hava hücumundan müdafiə sistemləri yerləşdirilib.

"Associated Press"-in məlumatına görə, ABŞ hərbi qrupuna Bəhreyndə lövbər salmış 3 sahil döyüş gəmisi və artıq Fars körfəzində fəaliyyət göstərən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin 2 esminesi də qoşulub.

ABŞ-ın İrana qarşı quru əməliyyatı ehtimal olunmasa da, Trampın təhdidlərini yerinə yetirəcəyi təqdirdə, daha genişmiqyaslı bombardmandan əvvəl İranın hava hücumundan müdafiə sistemlərini sınaqdan keçirmək üçün məhdud hücumların həyata keçirilə biləcəyi qiymətləndirilir.

Trampın İrana qarşı hərbi variantları nəzərdən keçirdiyi bildirilsə də, İranın minlərlə raketdən ibarət arsenalı Qərbi narahat edir. ABŞ mediası qeyd edir ki, iyun ayında İsrail və ABŞ ilə toqquşmalara baxmayaraq raket ehtiyatını qoruyub saxlaya bilən İran "öldürücü gücə" malikdir. Yaxın Şərqdəki İranın proksi qüvvələrinin potensial münaqişəyə cəlb olunması ehtimalı regionda regional münaqişə riskini artırıb.

Qeyd edilir ki, minlərlə raketdən ibarət arsenala malik olan İran iyun ayında İsraillə 12 günlük müharibə zamanı bu silahlardan istifadə taktikasını təkmilləşdirib.

Vaşinqtonda yerləşən Demokratiyanın Müdafiəsi Fondunun İran proqramının baş direktoru Behnam Ben Taleblu "Tehran zəif ola bilər, amma raket gücü onu ölümcül edir" deyə bəyan etdi.

İsrail ordusu iyun münaqişəsi zamanı İran hədəflərini şiddətlə bombardman etsə də, Tehranın minlərlə ballistik raketdən ibarət arsenalının böyük bir hissəsini qoruduğu və bu arsenalın İrana ABŞ-a və Yaxın Şərqdəki müttəfiqlərinə ciddi ziyan vurmaq imkanı verdiyi qeyd edildi.

"Wall Street Journal" qəzetinin təhlilinə görə, İran İsrailə çata bilən təxminən 2000 orta mənzilli ballistik raketə malikdir. Həmçinin bildirilib ki, Tehranın Fars körfəzindəki ABŞ bazalarını və Hörmüz boğazındakı gəmiləri hədəf ala bilən qısa mənzilli raketləri var, baxmayaraq ki, bu raketlərin sayı ilə bağlı təxminlər fərqlidir. Məlumata görə, İranın inventarında ABŞ gəmilərini təhdid edə bilən bir sıra pilotsuz uçuş aparatları, gəmi əleyhinə kruiz raketləri və torpedo qayıqları da var. Eyni zamanda çevik hərəkət edə bilən çox sayda sualtı qayıqlara da malikdir.

Bu hərbi imkan İrana Yaxın Şərqdəki hədəflərə qarşı genişmiqyaslı hücumlar potensialı verir. Trampın məhdud güc tətbiqi iddialarına baxmayaraq, ABŞ-ın İrana qarşı potensial hərəkəti tezliklə regional münaqişəyə çevrilə bilər.

İranın müttəfiqləri olan İraqdakı milis qüvvələri ABŞ hücumuna qarşı İrana qoşula biləcəklərini bildiriblər. Xarici Əlaqələr Şurasının məlumatına görə, ABŞ-ın bölgədə təxminən 24 hərbi obyekti və təxminən 40.000 əsgəri var.

İran ABŞ-ın ölkəyə mümkün hücumuna cavab olaraq İsraili hədəf alacağı barədə xəbərdarlıq edib. Tehran hökuməti gərginliyin artacağı təqdirdə, Tel-Əvivə qarşı sərt tədbirlər görəcəyini bildirib.

İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Şəmxani X platformasında fars və ivrit dillərində paylaşdığı mesajda ABŞ-ın "məhdud hücum" ritorikasının bir illüziya olduğunu bildirib və əlavə edib: "ABŞ-ın istənilən növ və istənilən səviyyədə hər hansı bir hərbi əməliyyatı müharibənin başlanğıcı hesab ediləcək. Cavab dərhal, hərtərəfli və misli görünməmiş olacaq, təcavüzkarı, Tel-Əvivin mərkəzini və təcavüzkarı dəstəkləyən hər kəsi hədəf alacaq".

Son məlumatara görə, bir neçə gün əvvəl İran 10 min km məsafəni vura bilən uzaqmənzilli ballistik raketinin sınağını keçirib. Raket İranın mərkəzi hissəsindən buraxılıb və 6 min km uzaqlıqda yerləşən Rusiyanın Sibir bölgəsinin şimalındakı hədəfə yönəlib. Bu məsafə İrana müharibə vaxtı Avropanın istənilən nöqtəsini vurmaq imkanı verir. Əgər deyildiyi kimi, 10 min km vurmaq gücündədirsə, ABŞ-a da raket zərbələri endirmək imkanı qazanmış olur.

Regionda hərbi-siyasi vəziyyət son dərəcə gərgindir. Əgər ABŞ İrana qrşı hərbi müdaxilə başlatsa, bur bütün regionu müharibə ocağına çevirə bilər.

Elçin Bayramlı