19-cu əsrin ən böyük sirri açıldı...

..."Laurence N. Mackenzie" gəmisi 1890-cı ildə Puerto Rikodan Nyu-Yorka gedərkən qəfildən batdı. Ekipaj və sərnişinlərin qəzadan sağ çıxdığı məlumdur, lakin gəmi bir daha görünmədi.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Science Alert yazır.

Təxminən 140 ildir ki, elm adamları bu qədim gəminin qalıqlarını boş yerə axtarırlar. Xoşbəxtlikdən, bu qış Cersi Şorunu lərzəyə gətirən güclü fırtınalar elm adamlarına 19-cu əsrin bu ən böyük dəniz sirrini həll etməyə kömək etdi.

Belə ki, güclü fırtınalar təxminən 140 il su və qum altında basdırılmış qədim gəminin qalıqlarını üzə çıxardı.

...New Jersey Island Beach State Park-dakı tədqiqatçıların fikrincə, çoxdan itən şxuner sadəcə qəfildən qum təpələrində peyda olub.

Qalıqların orada həmişə olduğuna inanılır, lakin dağıntıların üzə çıxması üçün güclü dalğalar və davamlı küləklər səbəbindən həftələrlə çimərlik eroziyası lazım olub.

Bu gün gəminin taxta gövdəsinin qalıqları hələ də Cersi Şorunun inkişaf etməmiş bir hissəsində ekspert qiymətləndirməsini gözləyir.

Dövlət parkı rəsmilərinin sözlərinə görə, qış aylarında çimərlik eroziyası dövlət parkında geniş yayılmışdır və təbii, dövri prosesin bir hissəsidir.

Hər il güclü dalğalar və mövsümi fırtınalar sahil xəttindən qumu yuyur, çimərlikləri daraldır və dikləşdirir.

Çimərliklərin əksəriyyəti sakit yay aylarında eroziyadan qurtulur, lakin bu gün qış eroziyası parkın dənizçilik tarixinə bir baxış təqdim edir.

...Yeni tədqiqatlar iqlim dəyişikliyinin qış aylarında eroziya prosesini sürətləndirdiyini göstərir. Alimlər dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi və fırtınaların güclənməsi ilə yüksək qabarmaların daha çox qumu yuya biləcəyini proqnozlaşdırırlar ki, bu da gələcək fırtınalara qarşı vacib bir maneədir.

Yeri gəlmişkən, son illərdə ekstremal hava hadisələrindən sonra dünyada bir neçə gəmi qəzası aşkar edilmişdir. Məsələn, 2024-cü ildə Avstraliyada fırtınalar köhnə bir şxunun qalıqlarını, 2025-ci ildə isə Vyetnamda baş verən tayfun isə uzun müddət batmış bir gəmini üzə çıxardı.

Nazlı Almuradova