ABŞ-ın İrandakı strategiyasının uğursuzluğu...

...ABŞ və müttəfiqlərinin faktiki itkiləri rəsmi məlumatlardan xeyli çoxdur.

Dövlət katibi Kolin Pauellin keçmiş qərargah rəisi, təqaüddə olan ABŞ ordusu polkovniki Lorens Uilkerson son müsahibələrində ABŞ-İsrail strategiyasını kəskin tənqid edib.

Onun təhlili ilkin toqquşmalardan hazırkı gərginləşməyə qədər olan dövrü əhatə edir və o, bunu Yaxın Şərqdə Amerika təsirinin çökməsinə və hətta nüvə silahlarının istifadəsinə səbəb ola biləcək bir sıra müharibə cinayətləri və strateji səhv hesablamalar kimi xarakterizə edir.

"12 günlük nüharibə"nin uğursuzluğu və İsrailin zəifliyi...

2025-ci ilin iyun ayında baş verən "12 günlük müharibə"yə münasibət bildirən Uilkerson İsrailin təkbaşına məqsədlərinə çata bilməməsinə işarə edir.

Siyasi şərhçi Cekson Hinklə müsahibəsində o, İsrail ordusunun gözlənilməz dərəcədə güclü bir cavabla qarşılaşdığını vurğulayıb.

Uilkersonun sözlərinə görə, əsasən yerli texnologiyalardan istifadə etməklə hazırlanmış İran raketləri Təl-Əviv üçün şok olmuşdu.

...İranlıların İsraili qorxudan çox mürəkkəb raketləri var. Yəni, bunlar israillilərin THAAD, Patriot və ya digər hava hücumundan müdafiə sistemi ilə vura bilmədiyi raketlərdir.

Bunu deyən ekspert qeyd edir ki, tez bir zamanda atəşkəsin əsas səbəbi diplomatik səylər deyil, məhz bu amil idi.

...İran hələ qəsdən təmkin nümayiş etdirib, mülki hədəflərə zərbələrdən yayınaraq mülki itkiləri minimuma endirib.

Buna əsaslanaraq, Uilkerson İsrailin ABŞ-dan ölümcül dərəcədə asılı olduğu qənaətinə gəlir.

Onun fikrincə, Baş nazir Benyamin Netanyahu İranla təkbaşına müharibənin fəlakətə səbəb olacağını başa düşür. ...Əgər o, İrana qarşı təkbaşına hərəkət etmək qərarına gəlsə, İsrail süqut edəcək...

O, istədiyi məqsədlərə çatmağın yeganə yolunun ABŞ-ı cəlb etmək olduğunu çox yaxşı başa düşür.

Eskalasiya və müharibə cinayətləri...

...Deməli, vəziyyət 2026-cı ilin mart ayında ABŞ-ın Fordo, Nətənz və İsfahandakı nüvə obyektlərinə zərbə endirməsi ilə kökündən dəyişdi.

SİA xəbər verir ki, "Democracy Now!"-a verdiyi müsahibədə Uilkerson Vaşinqtonun hərəkətlərinə sərt qiymət verir.

O, Pentaqonun İranın nüvə proqramını "uğurla məhv etməsi" iddialarını istehza ilə şərh edir və onları Yəməndə husilər üzərində əvvəlki möhtəşəm qələbə bəyannamələri ilə müqayisə edir.

Qeyd edək ki, bu bəyanatlar heç vaxt gerçəkləşməyib. Lakin ekspert əsas vurğunu müharibə metodlarına yönəldir.

Tarixin ən qaranlıq dövrü ilə paralellər apararaq, o, sistematik müharibə cinayətləri törədir.

…Bu administrasiya son bir neçə gündə Adolf Hitlerdən bəri istənilən ölkədən daha çox müharibə cinayəti törədib...

Biz mülki şəxsləri amansızcasına bombaladıq. Biz məktəbi bombaladıq. Biz xəstəxanaları bombaladıq…

Onun sözlərinə görə, ABŞ və müttəfiqlərinin məruz qaldığı faktiki itkilər rəsmi hesabatlardan xeyli çoxdur. İranın Bəhreyn və Qətərdə bahalı radarların və raket yükləmə kranlarının məhv edilməsi də daxil olmaqla, regiondakı bazalara zərbələri Amerikanın güc proyeksiya imkanlarını faktiki olaraq iflic edib.

Uilkerson bildirir ki, "…hazırda şahidi olduğumuz şey Amerika imperiyasının Levantda və bütövlükdə Yaxın Şərqdə mövcudluğunu azaltmaq üçün ilkin addımlardır".

Nüvə ssenari…

Ağ Ev strategiyasını təhlil edən təqaüdçü polkovnik bunu nəyin bahasına olursa olsun qlobal təsirin Qərbdən Şərqə keçidini dayandırmaq cəhdi kimi görür.

… TASS-a verdiyi şərhdə o, bunu "yeni dünya müharibəsinə doğru dəlilik yürüşü" kimi təsvir edir.

O, Prezident Tramp və ətrafının düşməni tamamilə qiymətləndirmədiyini xəbərdar edir.

İran Qərbi Avropa böyüklüyündə, 90 milyon əhalisi, döyüşməyə hazır olan və ərazisinin işğalını olduqca çətinləşdirən bir ölkədir.

Uilkerson quru əməliyyatı haqqında danışmağı son həddə çatacaq "saf cəfəngiyat" adlandırır.

Bu kontekstdə o, ən həyəcanverici proqnozu səsləndirir: İsrailin çarəsizliyi onu nüvə silahına əl atmağa sövq edə bilər..?

…Vəziyyəti düzgün başa düşən yeganə şəxs Netanyahudur və düşünürəm ki, vəziyyət indiki kimi pisləşərsə, o, nüvə silahından istifadə etməyə hazırdır, çünki İran hələ ən qabaqcıl raketlərini belə atmağa başlamayıb.

…Uilkerson həmçinin İranın "nüvə təhdidi" ilə bağlı rəsmi rəvayətləri də təkzib edir. O, Ali Liderin fətvasına əsasən, kütləvi qırğın silahlarının hazırlanmasının günah hesab edildiyini qeyd edir.

Bundan əlavə, 2002-ci il Minilliyin Çağırışı kimi müharibə oyunlarının nəticələrinə istinad edərək, İranın asimmetrik taktikalar sayəsində ABŞ-a qarşı ənənəvi müharibədə qalib gələ biləcəyini iddia edir.

Həmin ssenaridə, kiçik qayıqlar və qeyri-ənənəvi rabitə vasitələrindən istifadə edərək İranı simulyasiya edən "qırmızı komanda" 16 "mavi komanda" (ABŞ) gəmisini batırdı. Və bundan sonra Pentaqon sadəcə təlimi yenidən başladı və qaydaları istənilən nəticəyə uyğunlaşdırdı.

...Beləliklə, Lorens Uilkerson öz güclərinin illüziyası ilə kor olan və keçmiş səhvlərdən (Vyetnamdan İraqa qədər – A.B.) dərs çıxarmaq istəməyən siyasətçilərin dünyanı fəlakətə doğru itələdiyi bir münaqişənin mənzərəsini çəkir.

Onun fikrincə, Amerika 2003-cü il ssenarisini təkrarlayır, lakin taktiki nüvə silahlarının istifadəsi riski və Amerika hegemonluğunun regionda qaçılmaz şəkildə azalması da daxil olmaqla potensial olaraq daha dağıdıcı nəticələrə səbəb olur.

Əli Babayev