Foreign Affairs: Çin nə planlaşdırır?

...Çin "boz zona" və ticarət əməliyyatları üzərində nəzarətə başlaya bilər.

ABŞ Çinin Tayvana hərbi müdaxiləsinə hazırlaşmağa diqqət yetirir, lakin getdikcə daha çox mütəxəssis xəbərdarlıq edir ki, real böhran ssenarisi birbaşa güc tətbiq etmədən fərqli şəkildə inkişaf edə bilər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Foreign Affairs yazır.

Bir qiymətləndirməyə görə, Pekin sözdə "boz zona" ilə - nəqliyyat və iqtisadi axınlar üzərində qismən nəzarətlə başlaya bilər.

Məsələn, Çin hakimiyyəti Tayvana gedən gəmilər və təyyarələr üçün "gömrük yoxlamaları" elan edə bilər.

Bu, formal olaraq daxili tənzimləmə kimi təqdim olunsa da, əslində adanın xarici əlaqələrinə nəzarətin qurulmasına gətirib çıxaracaq.

Belə bir vəziyyətdə, risklərdən qorxan özəl aviaşirkətlər və gəmiçilik şirkətləri, ehtimal ki, yeni tələblərə riayət etmək məcburiyyətində qalacaqlar.

Bu, Çinə açıq münaqişəyə əl atmadan hərbi yardım və vacib texnologiyalar da daxil olmaqla təchizatı məhdudlaşdırmağa imkan verəcək.

Ekspertlər hesab edirlər ki, belə bir strategiya ABŞ-ı çətin vəziyyətə salır.

Formal olaraq, Çinin hərəkətləri birbaşa təcavüz təşkil etmir, lakin onların nəticələri Tayvanın özünü müdafiə etmək qabiliyyətinə xələl gətirə bilər.

Eyni zamanda, Vaşinqtonun qəfil cavab tədbirləri qlobal iqtisadi böhrana səbəb ola bilər.

Tayvanın əsas yarımkeçirici istehsalçısı kimi rolu xüsusilə əhəmiyyətlidir. Bu sənayedə hər hansı bir pozuntu qlobal bazarlarda ciddi pozuntulara səbəb ola bilər.

Qeyri-sabitliyin sadəcə bir işarəsi investorların panikaya və kəskin qiymət dalğalanmalarına səbəb ola bilər.

Vəziyyət ABŞ və müttəfiqlərinin hələ də bu cür ssenarilərə cavab vermək üçün aydın bir strategiyaya malik olmaması ilə mürəkkəbləşir.

İqtisadi tədbirlərin əlaqələndirilməsi, vətəndaşların təxliyəsi və Tayvanı dəstəkləmək hələ də həll olunmamış qalır.

Bu fonda Çin tədricən təzyiqi artırmağa davam edir - hərbi təlimlərdən və güc nümayişindən iqtisadi alətlərə və informasiya təsirinə qədər...

Bu yanaşma açıq münaqişəyə çevrilmədən güc balansında dəyişiklik etməyə imkan verir.

Analitiklər vurğulayırlar ki, böhranın qarşısını almaq üçün ABŞ yalnız müharibəyə deyil, həm də daha mürəkkəb və hibrid ssenarilərə hazırlaşmalıdır.

Əli Babayev