1979-cu il İslam İnqilabından bəri İran əhalisi 54 milyon artıb...

...1979-cu il İslam İnqilabından sonrakı illərdə İran əhalisi əhəmiyyətli dəyişikliklərə məruz qalıb. Ölkə əhalisi 1979-cu ildə təxminən 38,4 milyon nəfər idisə, 2026-cı ilin ortalarına qədər bu rəqəm müxtəlif hesablamalara görə 92,4–93,2 milyon nəfərə çatıb.

Beləliklə, cəmi dörd onillikdən bir qədər çox müddətdə İran əhalisi təxminən 2,5 dəfə artıb.

Ən sürətli artım 1980-ci illərdə, İraqla çətin müharibəyə baxmayaraq baş verib.

Bu dövrdə ölkədə sözdə əhali bumu yaşanıb.

SİA xəbər verir ki, BMT-nin məlumatlarına görə, 1980-ci illərin əvvəllərində ümumi doğum nisbəti hər qadına 6,6–6,8 uşağa çatıb və bəzi illərdə əhalinin illik artım tempi təxminən 5 faiz olub.

1980-ci ildən 1990-cı ilə qədər on ildən az müddətdə əhali 18 milyondan çox artaraq onilliyin sonuna qədər təxminən 58,4 milyona çatıb.

Bu artım təkcə yüksək doğum nisbəti ilə deyil, həm də körpə ölümünü əhəmiyyətli dərəcədə azaldan səhiyyə sahəsindəki irəliləyişlərlə bağlı idi.

1990-cı illərin əvvəllərində İranın demoqrafik siyasəti tənzimləndi. İqtisadi çətinliklər fonunda hakimiyyət orqanları ailə planlaşdırması siyasətinə keçmək qərarına gəldilər. Genişmiqyaslı bir proqram başladıldı və bu proqrama digər məsələlərlə yanaşı, kontraseptivlərin pulsuz və ya geniş şəkildə təmin edilməsi də daxil idi.

1995-ci ilə qədər doğum nisbəti iki dəfədən çox azalaraq hər qadına təxminən 2,8 uşağa, 2000-ci ilə qədər isə əvəzedici səviyyədən aşağı, təxminən 2,0-yə düşdü.

1980-ci illərdə illik əhali artımı tez-tez 3-4 faizi

Sonrakı illərdə əvvəllər qəbul edilmiş tədbirlər ailə siyasətinə İslam yanaşmaları baxımından suallar doğurmağa başladı. İslamda uşaq dünyaya gətirmək və dindarların sayının artması ənənəvi olaraq bir nemət kimi qəbul edilir.

2010-cu illərdən bəri İranın mənəvi lideri Ayətullah Xamenei dəfələrlə 1990-cı illərdə tətbiq edilən doğum nəzarəti siyasətinə qarşı çıxıb və onları yanlış adlandırıb.

İran hazırda demoqrafik strategiyasını yenidən nəzərdən keçirir. Doğum nisbətlərini məhdudlaşdırmaq siyasəti tədricən uşaq doğuşunu dəstəkləməyə yönəlmiş tədbirlərə yol verir.

Ölkə doğum nəzarətinin təşviqini məhdudlaşdıran qanunlar qəbul edib və çoxuşaqlı ailələrə kömək etmək üçün proqramlar tətbiq edir.

Beləliklə, İran ailənin möhkəmləndirilməsi və ümmətin genişləndirilməsi ilə bağlı İslam dəyərlərinə daha uyğun yanaşmalara qayıtmağa çalışır.

Əli Babayev