The Hill: Putin Rusiyanı tükədib və ölkə Çinin vassalına çevrilib

...Ukraynaya qarşı müharibə və beynəlxalq sanksiyalar Rusiyanın qlobal səhnədəki mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirərək Çindən iqtisadi və texnoloji asılılığını artırıb.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, Vladimir Putin imperiyasını bərpa etməyi xəyal edərkən, Rusiya faktiki olaraq hərbi əməliyyatlara əl atmadan Sibir və Uzaq Şərqdəki Rusiya ərazilərini ilhaq edən Çinin vassalına çevrilib.

Qərbin genişmiqyaslı sanksiyalarının tətbiqindən sonra Çin Rusiya iqtisadiyyatı üçün əsas təchizat mənbəyinə çevrilib. Bu, təkcə istehlak mallarına deyil, həm də elektronika, sənaye avadanlıqları, avtomobillər və sənaye və ordu üçün vacib olan ikili təyinatlı texnologiyalara da aiddir.

Ekspertlər Çinə yeni qaz marşrutlarının çəkilməsi ilə bağlı danışıqları iki ölkə arasında dəyişən münasibətlərin ən bariz nümunələrindən biri kimi göstərirlər.

Pekin sərt mövqe tutub və özü üçün ən əlverişli qiymətləri və təchizat şərtlərini axtararaq Moskvanın şərtləri ilə müqavilələr imzalamaqdan çəkinir.

Ekspertlər Rusiyanın şərq bölgələrində baş verən proseslərə xüsusi əhəmiyyət verirlər. İstinad edilən məlumatlara görə, Rusiyanın Uzaq Şərqinin əhalisi 2010-cu ildən bəri təxminən 300.000 nəfər azalıb.

Demoqrafik azalma və iqtisadi çətinliklər bölgəni xarici təsirlərə daha çox həssas edir.

İcmalın müəllifləri qeyd edirlər ki, Sibir və Uzaq Şərqin bir neçə bölgəsində Çin artıq investisiya və infrastruktur layihələrində əhəmiyyətli rol oynayır.

Buna nümunə olaraq Yakutiya göstərilir, burada Çinin xarici iqtisadi əməkdaşlıqdakı payı son bir neçə ildə əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Eyni zamanda, təhsil və mədəni əlaqələr genişlənir, o cümlədən məktəblərdə Çin dili proqramlarının artması müşahidə olunur.

Pekin birbaşa siyasi və ya ərazi təzyiqinə müraciət etmədən təsirini genişləndirmək üçün getdikcə iqtisadi mexanizmlərdən istifadə edir.

...Çinin üzərində dominantlıq yaratmaq üçün Rusiya ərazisini rəsmi olaraq ilhaq etməsinə ehtiyac yoxdur. İqtisadi asılılıq, maliyyə təsiri və regional inteqrasiya bir vaxtlar hərbi fəth etmək istədiyinə nail ola bilər, - deyə hesabatda bildirilir. Məqalə müəllifinin fikrincə, Putin, çox güman ki, Donbas tarlalarında Rusiyanı yorub-tutduran, eyni zamanda ölkəsinin strateji müstəqilliyinin əhəmiyyətli bir hissəsini Çinə güzəştə gedən adam kimi xatırlanacaq.

Əli Babayev