Tehran-26

İran tarixində ən böyük dəfn mərasimi necə keçirilir

Fevral ayında vəfat edən İranın Ali Lideri Əli Xamenei üçün vida mərasimləri Tehranda başlayıb. Ölkə hakimiyyətinin əvvəllər təhlükəsizlik problemləri səbəbindən təşkil edə bilmədiyi dəfn mərasimi beş şəhər və iki ölkəni əhatə edəcək və təxminən bir həftə davam edəcək. İran hakimiyyəti 20 milyona qədər insanın qatılacağını və bu, potensial olaraq təkcə İran üçün deyil, həm də dünya tarixi üçün rekord qıracağını təxmin edir. Dəfn mərasimində Rusiyanı Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti təmsil edir.

İranın 86 yaşlı Ali Lideri Əli Xamenei 28 fevralda ABŞ və İsrailin Tehrana hava hücumu zamanı öldürülüb. İslam ənənəsinə görə, o, həmin gün dəfn olunmalı idi, lakin müharibə yeni başlamışdı və təhlükəsizlik problemləri ləyaqətli dəfn mərasiminin keçirilməsinə mane olub. Hazırda ABŞ və İran anlaşma memorandumu çərçivəsində 60 günlük atəşkəs müqaviləsi imzalayıblar və bəzən pozulsa da, regiondakı vəziyyət əvvəlkindən daha sakitdir. İran hakimiyyəti rəqiblərinin heç bir plan qurmadığından tam əmin deyil və buna görə də 2 iyulda ABŞ, İsrail və müttəfiqlərini hər hansı bir təhdid və ya təcavüz aktına qarşı "əvvəlkindən daha sarsıdıcı cavab" barədə xəbərdar etdilər.

Dəfn mərasimlərinin uzunluğu və iştirakı baxımından misli görünməmiş bir şəkildə olacağı gözlənilir. 3 iyulda Əli Xameneinin tabutu Tehrandakı Mosalla dini kompleksinə çatdırıldı və orada onlarla ölkədən yüksək vəzifəli şəxslər son ehtiramlarını bildirmək üçün gəldilər (İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi bildirib ki, 100-dən çox ölkədən rəsmi şəxslərin iştirakı gözlənilir). Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Rusiyadan İrana uçdu (enerji naziri Sergey Tsivilev, xarici işlər nazirinin müavini Georgi Borisenko, müsəlman birliklərinin nümayəndələri və digər rəsmilər daxil olmaqla).

Kompleks 4 iyul gecə yarısında (iki gün) geniş ictimaiyyət üçün açılacaq, lakin bu gün, 3 iyulda dua mərasimləri zamanı cənazəyə məhdud giriş imkanı verildi. Nəhəng zal dərhal insanlarla doldu.

Tabuta birbaşa yaxınlaşmaq mümkün deyildi, çünki o, postamentdə dayanırdı, lakin bir çox zəvvar qalığı evə aparmağı bacardı: onlar tabutun yaxınlığındakı kürsüdə dayanan mühafizəçilərə dəsmal atdılar, onlar isə dəsmalları sarkofaq qapağına qısaca toxundurduqdan sonra onları yenidən izdihama atdılar.

Günortadan sonra xarici liderlərə hörmətlərini bildirmək imkanı verildi, bir-birinin ardınca dörd adi ölçülü və bir çox kiçik tabutun yanından yavaş-yavaş keçdilər. Ayətullah Əli Xamenei ilə yanaşı, qızı və əri, eləcə də oğlu Müctəbanın (sonradan yeni Ali Lider oldu) həyat yoldaşı və 14 aylıq qızları ABŞ və İsrail tərəfindən atəşə tutularaq həlak oldular. Dmitri Medvedev postamentdə bir neçə saniyə dayandı, başını əydi və zaldan çıxmazdan əvvəl İran Prezidenti Məsud Pezeşkianla qısaca danışdı.

İyulun 6-da Əli Xameneinin tabutu Tehranın əsas küçələrindən aparılacaq. Ayın 7-də isə İranın əsas dini mərkəzi olan Quma aparılacaq. Cənazə mərasimi 8-də İraqın Kərbəla və Nəcəf şəhərlərinə göndəriləcək. Mərhum ayətullahın əsas şiə ruhani liderlərindən biri kimi də hörmətlə qarşılandığı yerlər də buradadır. Onun dəfn mərasimi 9 iyulda doğulduğu Məşhəd şəhərində keçiriləcək.

VƏLİ