Qərb Sberbank-ı necə çökdürdü?

Rusiya Federasiyasına qarşı Avropa sanksiyalarının altıncı paketinin rəsmi mətnini gözləmək üçün demək olar ki, bir həftə vaxt lazım olacaq. Lakin onun konturlarının və nəticələrinin qeyri-müəyyən olacağı artıq aydındır. Bu, Rusiya neftinin tədarükü ilə bağlı ən kəskin problemə də aiddir. Belə görünür ki, ölkənin ən böyük Sberbankının SWIFT sistemindən daha erkən ayrılması Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Leyen tərəfindən elan edilib. Martın əvvəlində Aİ sanksiyaları VTB, "Rossiya" və "Otkritie" də daxil olmaqla yeddi Rusiya bankına tətbiq olunmuşdu. Lakin o zaman bu sanksiyalar Sberbank-a toxunmamışdı.

Təsadüfi görünmür ki, xanım fon der Leyenin açıqlaması iflas prosesində olan Sberbank Europe AG-nin aktivlərinin bütün əmanətləri ödəmək üçün yetərli olduğu elanı ilə üst-üstə düşür. Avstriya Maliyyə Bazarları İdarəsi (FMA) bu həftənin əvvəlində Sberbank Europe-un aktiv portfelinin əksəriyyətinin satışını təsdiqləyib. Bununla əlaqədar olaraq, Sberbank bölməsi əvvəllər əmanətlərin sığortalanması sistemi üzrə bu vəsaitləri ödəmiş Avstriya Əmanətlərin Sığortalanması Agentliyinə (ESA) 926 milyon avronu tam qaytarıb (100 000 avroya qədər olan əmanətlər sığorta ilə əhatə olunur).

Sberbank əmindir ki, zəmanət verilən məbləğdən artıq qalan bütün əmanətlər də tam ödəniləcək. Sberbank Europe-un biznesi ilin sonuna qədər məhdudlaşdırılmalıdır.

Sberbank-ın əhəmiyyətli biznesinin olmadığı ABŞ, banka qarşı ilk sanksiyaları hələ 2022-ci ilin fevralında müxbir və kreditor hesabları üzrə, aprelin əvvəlində isə bloklayıcı sanksiyalar tətbiq edib.

Bunun fonunda SWIFT-dən ayrılma Sberbank üçün o qədər də qorxulu təhlükə kimi görünmür. SWIFT əməliyyatlar haqqında müəyyən əmrləri ötürmək üçün universal, ən ümumi məlumat sistemidir. Bütün banklararası əməliyyatlar SWIFT üçün alqoritmləşdirilmişdir. Sistemdən ayrılma səmərəliliyin itirilməsinə səbəb olur.

Əgər bank beynəlxalq pul köçürmələri istiqamətini aktiv şəkildə inkişaf etdirirsə, qonşu ölkələrin (hazırda yeddi ölkə) tərəfdaş bankları ilə açılmış müxbir hesablar üzrə hesablaşmalar hesabına proseslərin ləngiməsi səbəbindən SWIFT-in bloklanması kritik ola bilər.

Köçürmələrlə yenicə ciddi məşğul olmağa başlayan Sberbank demək olar ki, bir ay əvvəl öz təşəbbüsü ilə xaricə xarici valyutada köçürmələri dayandırdı (onlar rublda idi). İndi, görünür, bu biznesə son qoymaq olar, amma bank üçün bu, mühüm iş sahəsinə çevrilməyib.