Analitika

  • 3 661

Fransanın “sol-sağ” parlamenti - ANALİTİK

image

Seçkilərin birinci turunda qələbə qazanan radikallar Makronu tarixdən silməyi hədəfləyiblər

Fransada növbədənkənar parlament seçkilərinin birinci turunun ilkin nəticələrinə yekun vurulub. Onlar sağ mərkəzçi və sol mərkəzçi partiyaların tərəfdarlarını ciddi şəkildə qorxudublar. Marginal sayılan qüvvələr - Marin Le Penin ifrat sağçı Milli Birlik və ultra solçu Yeni Xalq Cəbhəsi koalisiya yaratmağa lap yaxındırlar. Mötədil partiyalar ikinci turda revanş üçün bütün imkanlarını səfərbər etməyə çalışacaqlar. Əgər bu nəticə verməsə, o zaman hələ də hakim koalisiyanın yaradılması ilə bağlı danışıqlara ümid var: tarixi təcrübənin göstərdiyi kimi, Fransada hakimiyyətin kimin əlində olacağı məsələsi adətən bu mərhələdə həll olunur. Koalisiya danışıqları nəticəsində seçkilərin qalibi işsiz qala bilər. Fransa illərdir ölkənin aktual problemlərini həll edə bilməyən siyasi elitasından narazıdır və buna görə də xalq etiraz olaraq səs vermək qərarına gəlib. Bu qənaətə bir çox fransız mediası və ekspertləri Fransa parlamentinin aşağı palatası olan Milli Assambleyaya seçkilərin birinci turunun nəticələrini təhlil edərkən gəlirlər. Bununla belə, başqa fikirlər də var: bu seçkilər Milli Birliyin transformasiyasına son qoyacaq. Bir vaxtlar irqçi və imperiya komplekslərinə aludə olan Fransa siyasətinin ifrat sağçı qanadının sığınacağı olan Milli Birlik indi mötədil sağçı siyasi qüvvəyə çevrilib. Hər iki nöqteyi-nəzəri etibarlı hesab etmək olmaz.Fransanın seçki sistemi xüsusi olaraq seçicilər tərəfindən dəstəklənməyən insanların parlamentə daxil olmasının qarşısını almaq üçün nəzərdə tutulub. Ona görə də Milli Assambleyaya seçkilər qapalı partiya siyahıları ilə deyil, birmandatlı dairələr üzrə və ciddi şəkildə iki turda keçirilir. Birincidə, səslərin 50%-dən çoxu mütləq çoxluğu toplayan seçilmiş sayılır. Əgər yoxdursa, ikinci tur keçirilir. Orada dairə üzrə ən azı 12 faiz səs toplayan namizədlər yarışır. Birinci turun nəticələrinə əsasən, Milli Birlik artıq Milli Assambleyada 39 yer qazanıb (yeri gəlmişkən, orada seçilənlər arasında Marin Le Penin özü də var). Nəticə etibarı ilə, onun gələcək parlamentdəki fraksiyası şübhəsiz ki, indiki parlamentdən daha çox olacaq. İndi Milli Assosiasiyanın 88 yeri var. Le Pen tərəfdarları üçün hər şey yaxşı olarsa, yerlər 100-dən çox və sayca ən böyük fraksiya olacaq.Milli Assosiasiyanın rəqibləri üzərində faiz üstünlüyü heyranedicidir. Daxili İşlər Nazirliyinin bazar ertəsi, iyulun 1-də yaydığı məlumatlara görə, Milli Birlik 33,14% - son parlament seçkilərinin birinci turu ilə müqayisədə 2,5 dəfə artım əldə edib. İkinci yerdə 27,99% səslə Yeni Xalq Cəbhəsi qərarlaşıb. Ultra solçular üçün bu çox yaxşı nəticə həm də Le Pen tərəfdarlarının artan populyarlığının bir növ sübutudur. Fəth olunmamış Fransanı, Avropa-Ekologiya-Yaşıllar ittifaqını, Sosialist və Kommunist partiyalarını birləşdirən Yeni Xalq Cəbhəsi seçkilər öncəsi elan edilmiş məqsədlə ifrat sağçıların hakimiyyətə gəlməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə yaradılmışdı. Milli Birliyin Avropa Parlamentinə seçkilərdə uğur qazanmasına ultra solçular belə reaksiya verib. Onların yeni siyasi ulduzu var - Milli Assambleyanın üzvü Fransua Ruffin. Onun təşəbbüsü ilə Yeni Xalq Cəbhəsi yaradılıb və indi o, çox güman ki, illərdir “Fəth olunmamış Fransa”nın başçısı Jan-Lyuk Mélenchon tərəfindən ələ keçirilmiş ultra-solçuların liderinin yerini tutacaq.Makronun “Respublika naminə birlik” koalisiyası seçkilərin nəticələrinə görə yalnız üçüncü olub. O, 20 faiz səsə malikdir. Baş nazir Qabriel Attal öz dairəsində birinci turda qalib gəlib və ümumilikdə hökumət üzvləri yaxşı çıxış ediblər. Amma ümumilikdə ilk turda üçüncü yer, əlbəttə ki, Fransa prezidenti Emmanuel Makronun ümid etdiyi şey deyil. Fransızlar Avropa Parlamentinə seçkilərdə olduğu kimi yenə də onu dəstəkləməkdən imtina ediblər. Bu nəticə, çox vaxt olduğu kimi, ultrasağların daha çox nizam-intizamı və seçicilərin laqeydliyi ilə izah edilə bilməz. Bu seçkidə fəallıq qeyri-adi dərəcədə yüksək idi - 65%-dən yuxarı. Sonuncu dəfə belə hal 1997-ci ildə baş vermişdi, o zaman seçicilərin 68%-i məntəqələrə getmişdi. Bu, Fransa siyasətinin iki "ağır çəkisi" - qollist Jak Şirak və sosialist Lionel Jospin arasında döyüş vaxtı idi. Onların hər ikisi qarşıdurma ritorikasından fəal şəkildə istifadə edirdilər, lakin yenə də öz rəqiblərini mütləq şər şeytanı kimi göstərmirdilər. İndi isə əksinə, seçki iştirakçıları rəqibin qalib gələcəyi təqdirdə baş verə biləcək ən pis hadisələrin qarşısını almaq üçün çağırışlarla seçiciləri səfərbər etməyə çalışırlar.Bunda xüsusilə ultra solçular günahkar hesab edilir. Bütün “Yeni Xalq Cəbhəsi” partiyaları Le Pen tərəfdarının öz dairələrində qalib gələcəyi təqdirdə ikinci tura daxil olan üçüncü yer üçün namizədlərini geri götürəcəklərini açıqlayıblar. Sadəcə olaraq, ultra solçular Milli Birliyin qələbəsinin qarşısını almaq üçün Makronla birgə oynamaq qərarına gəliblər. Bu, prezident üçün ümidverici əlamətdir. Bu onu göstərir ki, Makron hələ də ultrasağların hakimiyyətə gəlməsinin qarşısını almaq üçün ümumi istəklə birləşən yeni parlamentdə özünə sadiq koalisiya yarada biləcək. Lakin Milli Birliyin formal lideri Cordan Bardella belə düşünmür. 28 yaşlı siyasətçi artıq özünü baş nazir kimi görür. O, hətta müvafiq açıqlama da verib. "Əgər seçicilərin sayəsində mütləq səs çoxluğu əldə etsək, mən bütün Fransa xalqının baş naziri olmağa hazıram" deyib.
Le Pen Makronu “inzibati çevriliş” hazırlamaqda ittiham edib
Fransa prezidenti Emmanuel Makron hökumət strukturlarında “inzibati çevriliş” hazırlayır, gələcək müxalifət baş nazirinin ölkəni idarə etməsinin qarşısını almaq üçün son anda dəyişikliklər edir. Bu fikri “Milli Birlik” partiyasının parlament fraksiyasının lideri Marin Le Pen “France Inter” radiosunun efirində səsləndirib. “Oxuyanda ki, prezident sabah, yəni seçkilərin ikinci turuna dörd gün qalmış polisə yeni rəis təyin etməyə hazırlaşır, baxmayaraq ki, o, Olimpiya Oyunlarının sonuna qədər qalmalı idi. Milli Jandarma İdarəsinin direktoru bildirib ki, onların məqsədi Jordan Bardellanın ölkəni istədiyi kimi idarə etməsinə mane olmaq olacaq, mən bunun bir inzibati çevriliş forması olduğuna inanıram. Daha əvvəl “Le Journal du Dimanche” qəzeti də növbədənkənar parlament seçkiləri ərəfəsində Makronun sağçı müxalifət partiyası Milli Birliyin lideri Cordan Bardellin təsirini məhdudlaşdırmaq üçün hökumət strukturlarında əsaslı dəyişikliklər etdiyini yazıb.
Namizəd turu
Fransada iyunun 30-da keçirilən parlament seçkilərinin birinci turunda Marin Le Penin Milli Birliyi xal hesabında qalib gəlib. “Birləşmiş Sollar” ikinci, hökumət koalisiyası üçüncü yerdədir. Qarşıda konkret seçki dairələrində konkret deputatların maraqlarının toqquşacağı ikinci tur var. Böyük seçkilər yüzlərlə kiçik seçkilərə bölünəcək, bu seçkilərdə son söz qaliblərə deyil, uduzanlara məxsus olacaq. Uğursuzluqlarla üzləşən prezident Emmanuel Makron artıq Marin Le Penin partiyasına qarşı “ikinci turda demokratik və respublikaçı birliyə” çağırıb. İndi onun minimum vəzifəsi Milli Birlik fraksiyasının parlamentdə mandatların böyük əksəriyyətini əldə etməsinə mane olmaqdır. Bəs kimin kimlə, necə birləşəcəyi hər rayonda fərqli həllini tapacaq məsələdir. Seçki yarışında dördüncü olan respublikaçılar güzəştə getməmək qərarına gəliblər. İkinci turda kimə səs verməklə bağlı partiya rəhbərliyi heç bir məsləhət verməyəcək. Seçicilər öz dairələrində Xalq Cəbhəsini və ya Milli Birlik partiyasını kimin təmsil etməsindən asılı olaraq öz qərarlarını verməli olacaqlar.
Namizədlərin yekun siyahıları çərşənbə axşamı Paris vaxtı ilə saat 18:00-dan əvvəl elan edilməlidir. Bundan sonra ikinci tur üçün proqnozlar yenidən dəyişə bilər. Seçicilər yekun qərarını bazar günü, iyulun 7-də verəcəklər.
V.VƏLİYEV

Digər xəbərlər