Ermənistan vurnuxur - ANALİTİK

Paşinyan KTMT-də iştirakını dondurulmağa hazırlaşır, daha doğrusu bu işi birdəfəlik həll etmək istəyir. Amma necə? Bu sual hər kəsi düşündürür. Ermənistan Rusiyanın qucağından düşməmiş başqa bir qoltuğa necə sığınmaq istəyir, bu, artıq baş sındırılacaq məsələdir. “Baş nazir Nikol Paşinyanın KTMT ilə münasibətlərin dondurulması ilə bağlı bəyanatı hüquqi qiymət deyil”, bunu Ermənistan parlamentinin xarici əlaqələr komissiyasının sədri Sarkis Xandanyan bildirib. Onun sözlərinə görə, bundan sonra hansısa aksiyanın olub-olmayacağını zaman göstərəcək.

Deputat izah edib ki, baş nazirin bəyanatı Ermənistanla KTMT arasında mövcud qarşılıqlı fəaliyyətə aiddir - münasibətlərdə “heç bir irəliləyiş yoxdur” və İrəvan son vaxtlar assosiasiyanın işində iştirak etmir. “Bu, siyasi qiymətdir. Bu, mövcud vəziyyəti şərh etməyin bir formasıdır”, - deyə Xandanyan deyib. Deputatın sözlərinə görə, hökumət başçısının sözləri “vəziyyətin konkret təsbitidir, yəni indiki mərhələdə KTMT ilə münasibətlər dondurulur”. Ermənistanın nə vaxt assosiasiyadan çıxmaq qərarına gələ biləcəyi ilə bağlı sualı cavablandıran Xandanyan “zaman göstərəcək” deyib. “Bizi heç nə saxlaya bilməz. Sabah bu qərarın verilməsi zərurəti yaranarsa, o zaman veriləcək. Qərar vəziyyətin və zamanın qiymətləndirilməsi nəticəsində veriləcək”.

Ötən həftə cənab Paşinyan Fransanın “France 24” telekanalına müsahibəsində Rusiya hakimiyyətinin mövqeyini tənqid edib və Ermənistanın KTMT-də iştirakını “dondurduğunu” bəyan edib. Onun sözlərinə görə, bir neçə ay əvvəl Rusiya “açıq şəkildə erməni əhalisini hökuməti devirməyə çağırıb”. KTMT Katibliyi Ermənistandan müvafiq açıqlama almadığını bildirib. Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov qeyd edib ki, Vladimir Putin Paşinyanın bəyanatlarından sonra Ermənistanın baş naziri ilə əlaqə saxlamayıb. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi KTMT-də “iştirakın dondurulması” ilə bağlı bəyanatı ilə bağlı Ermənistandan izahat gözlədiyini bildirib.

Paşinyan daha nə deyib?

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, ölkənin Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) ilə əlaqələrinin dondurulması Ermənistanın təşkilatda daimi nümayəndəsinin olmaması deməkdir. Baş nazir bu barədə parlamentdə hökumət saatı zamanı bildirib. “Əlbəttə, biz KTMT-də qərarların qəbuluna mane olmuruq, lakin biz qərarların qəbulu prosesində bir sadə səbəbdən iştirak etmirik – niyə iştirak etməliyik sualına cavabımız yoxdur". Nikol Paşinyanın sözlərinə görə, ölkə rəhbərliyi hələ də KTMT-dən təşkilatın Ermənistandakı məsuliyyət sahəsinin nədən ibarət olması sualına cavab ala bilməyib.

Fevralın 22-də Nikol Paşinyan France24 telekanalına müsahibəsində bildirib ki, Ermənistanla bağlı Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi müttəfiqlər tərəfindən yerinə yetirilməyib, ona görə də İrəvan KTMT-də iştirakını “dondurub”. KTMT katibliyindən isə bildiriblər ki, təşkilat Ermənistanın iştirakının dayandırılması ilə bağlı bildiriş almayıb və söhbət təşkilatın tədbirlərində iştirak etməməkdən getdiyini etiraf edib. Ermənistan parlamenti Nikol Paşinyanın sözlərini “siyasi qiymət” və “mövcud vəziyyəti şərh etmək forması” adlandırıb.

Rusiya sərhədçilərinin Nerkin Andda olması…

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan parlamentdə çıxışı zamanı bildirib ki, Rusiya FTX-nin Sərhəd Xidmətinin nümayəndələrinin mandatı yoxdur və onların kənd ərazisində olması barədə Rusiya tərəfi ilə heç bir razılaşması yoxdur. “Hayastan” fraksiyasının üzvü Anna Qriqoryan baş nazirdən sərhəddə, xüsusən də bu yaxınlarda 4 erməni əsgərin öldüyü Nerkin Hand kəndi yaxınlığındakı təhlükəsizliyə kimin cavabdeh olduğunu soruşub. “Bu vəziyyətlə bağlı deyə bilərəm ki, Rusiya sərhədçilərinin nə mandatı, nə də müqaviləsi var. Bu isə o deməkdir ki, bu zonada Rusiya sərhədçiləri təhlükəsizliyə yönəlmiş fəaliyyətlər həyata keçirə bilməzlər, onda biz bundan müvafiq nəticə çıxarmalıyıq”, - deyə Paşinyan bildirib.

Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan daha əvvəl demişdi ki, “bu yaxınlarda Nerkin Andda insidentin baş verdiyi ərazi Rusiya sərhədçilərinin nəzarət zonasıdır”. Ermənistanda heç kim Nerkin And kəndinin Rusiya sərhədçilərinin məsuliyyət zonası olduğunu bəyan etməyib”, - Nikol Paşinyan parlamentdə çıxışı zamanı deyib. “Nerkin And istiqamətində rus hərbçiləri yoxdur. Erməni tərəfi ilə razılaşmaya əsasən, 2021-ci ildə orada FSB-nin sərhəd xidməti postu yerləşirdi”, - Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova fevralın 28-də keçirdiyi brifinqdə deyib: “Biz bunu Rusiya nümayəndələrini ləkələmək cəhdi kimi qəbul edirik”.

Rusiya XİN-in rəsmi nümayəndəsi bildirib ki, Rusiya Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyanın İrəvan Zvartnots hava limanından rus sərhədçilərinin çıxarılmasının zəruriliyi ilə bağlı sözlərini qeyri-dost davranış nümunəsi kimi qiymətləndirir. “Biz bunu rəsmi İrəvanın qeyri-dost davranışının növbəti nümunəsi kimi qiymətləndiririk, baxmayaraq ki, Parlament sədrinin qaldırdığı mövzulara görə nə dərəcədə məsuliyyət daşıdığı tam aydın deyil”, - Mariya Zaxarova bildirib. Onun sözlərinə görə, Rusiya hakimiyyəti Ermənistandan sərhədçilərin hava limanından çıxarılması ilə bağlı heç bir müraciət almayıb.

Bir gün əvvəl Ermənistan Milli Assambleyasının sədri Alen Simonyan demişdi ki, onun fikrincə, Rusiya sərhədçilərinin Zvartnots hava limanını tərk etməsi daha yaxşı olardı. Rəsmi həmçinin xüsusi vurğulayıb ki, lazım gələrsə, Rusiya sərhədçilərinin Ermənistan sərhədlərini qorumasına son qoyula bilər. Mariya Zaxarovanın sözlərinə görə, bu kontekstdə Rusiya nümayəndələri tərəfindən heç bir qanunsuz hərəkətə yol verilməyib. Biz həmişə suveren dövlətlərin milli qanunvericiliyinə hörmət edirik.

Ermənistan çıxış yolu tapıb

Ermənistan və Azərbaycanın xarici işlər nazirləri Berlində Almaniya kansleri Olaf Şolzun təşəbbüsü ilə sülh müqaviləsi üzrə danışıqlar aparıblar. Sülh prosesinin İrəvanın axtardığı Avropa platformasına ötürülməsi Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla Qərb liderləri arasında silsilə təmaslarla müşayiət olunur. Belə ki, bir gün əvvəl Yunanıstanın baş naziri Kiriakos Mitsotakis Nikol Paşinyana “yeni liberal demokratiya”nın qurulmasına kömək edəcəyinə söz vermişdi. Bu arada Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzvlüyünü dondurması fonunda İrəvanda rus sərhədçilərinin paytaxtın Zvartnots hava limanından çıxarılmasının zəruriliyi ilə bağlı müzakirələr başlayıb. Yeni, daha güclü qıcıqlandırıcı məsələ var, Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenskinin Ermənistana mümkün səfəri.

Afinada Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla görüşən yunan həmkarı Kiriakos Mitsotakis bildirib ki, onun ölkəsi NATO və Avropa İttifaqının üzvü kimi Ermənistanda “liberal demokratiya”nın qurulmasına töhfə verməyə hazırdır.

Ararat Mirzoyan və Ceyhun Bayramov arasında çərşənbə günü başlayan iki günlük danışıqlar əvvəllər 60-cı Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində iki ölkə liderlərinin görüşünü keçirməyə nail olmuş Olaf Şolzun təşəbbüsünün davamı olaraq sülh prosesinin yenidən başlaması kimi qiymətləndirilir. Berlinin təşəbbüsü Bakı tərəfindən digər Qərb platformaları qaneedici olmadığı üçün qəbul olundu, İrəvanda isə Moskva ilə münasibətlərin soyuması fonunda Rusiyanın vasitəçiliyi ilə sülh müqaviləsi bağlamaq imkanını nəzərdən keçirməyi dayandırdılar. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Berlin danışıqları ilə sülh prosesinin irəliləyişinə ümid etdiyini bildirib. O, bu barədə bir gün əvvəl Afinada Yunanıstanın baş naziri Kiriakos Mitsotakislə danışarkən bildirib.

Bu arada Ermənistanın baş naziri ilə Fransa prezidenti Emmanuel Makron arasında ötən həftə Parisdə aparılan danışıqların nəticələri İrəvanda səs-küylü qalmaqalın mərkəzində olub. Bu, Ermənistanın “Haykakan Jamanak” qəzetinin internet versiyasının adının çəkilməyən fransız mənbələrinə istinadən çərşənbə axşamı sensasion xəbər yaymasından sonra baş verib. Səfərdən sonra Fransa kəşfiyyat xidməti ilə Ermənistanın Milli Təhlükəsizlik Xidməti arasında Azərbaycan, İran, Rusiya və Türkiyə barədə kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsinə dair razılıq əldə olunub. Nəşrin məlumatına görə, Paris İrəvana Ermənistan sərhədləri boyu vəziyyətlə bağlı peyk məlumatlarını təqdim etməyə razılaşıb.

Yayımlanandan qısa müddət sonra kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi ilə bağlı məqalə nəşrin saytından yoxa çıxıb, lakin xəbər artıq digər KİV-lərə yayılıb və Ermənistan parlamentində müzakirələrə səbəb olub. Plenar iclasda müxalif “Ermənistan” fraksiyasının deputatı Qeqam Manukyan “Öz ölkəsinin təhlükəsizliyi ilə bağlı bundan böyük məsuliyyətsizlik tapmaq çətindir” deyib. Qalmaqalın qarşısını almağa çalışan Nikol Paşinyanın ofisi məlumatı etibarsız və diqqətə layiq olmayan adlandırıb.

Buna baxmayaraq, İrəvanın nümayişkaranə şəkildə Qərbə üz tutması Ermənistanda daxili siyasi mübarizənin ən qaynar problemlərindən birinə çevrilib. Ən pis proqnozlar gerçəkləşir. Paşinyan xarici siyasəti ilə Rusiya ilə Qərb arasında gedən qlobal müharibəni Ermənistana ötürür. Bunun nə olacağını başa düşmək o qədər də çətin deyil. Qərb Ermənistan vasitəsilə anti-Rusiya cəbhəsini genişləndirməyə çalışır. Bu isə Ermənistan üçün dağıdıcı olacaq. Ermənistan bu müharibədə sadəcə yoxa çıxa bilər.

V.VƏLİYEV