Efirdə daha maraqlı, daha maarifləndirici verilişlərin olması üçün müvafiq işlər görüləcək

- Nuşirəvan müəllim, Prezident Administrasiyasının rəhbəri, akademik Ramiz Mehdiyevin bu günlərdə "Azərbaycan" qəzetində "Azərbaycanın efir məkanı: problemlər və vəzifələr" adlı məqaləsi dərc olunub və həmin yazıda Azərbaycanın efir məkanı əsaslı şəkildə tənqid olunub. Bu məsələ ilə bağlı nə deyə bilərsiniz?
- Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının rəhbəri, akademik Ramiz Mehdiyevin "Azərbaycanın efir məkanı: problemlər və vəzifələr" adlı məqaləsi aktual, çox əhəmiyyətli bir yazıdır. Azərbaycanın teleradio məkanında baş verən mövcud vəziyyətin təhlil edilməsi, həlledici məsələlərin qaldırılması və həmin problemlərin həll olunması istiqamətində vəzifələrin müəyyən edilməsi baxımından çox əhəmiyyətli, istiqamətverici bir məqalədir. Bu məqalədə Azərbaycanın efir məkanının və problemlərinin yüksəldilməsi birinci dərəcəli məsələ kimi ortaya qoyulub. Yəni, Azərbaycanda tamaşaçının marağının artırılması məqsədilə işlər görülməsi üçün həm televiziya kanalları rəhbərlərinin, həm də bu sahə ilə bağlı olan insanların, ekspertlərin, mütəxəssislərin və xüsusilə, Milli Teleradio Şurasının üzərinə öz səlahiyyətləri çərçivəsində bir sıra vəzifələr qoyur. Biz bu cür məsələlərə göstərilən diqqətə görə, Ramiz müəllimə öz minnətdarlığımızı bildiririk. Milli Teleradio Şurası öz səlahiyyətləri çərçivəsində efir məkanımızın daha maraqlı, daha düşündürücü, daha maarifləndirici verilişlərin olması üçün müvafiq işlər görəcək. Milli Teleradio Şurasının televiziya kanallarının peşə fəaliyyətinə, yaradıcılıq işlərinə, maliyyə məsələlərinə, kadr siyasətinə qarışmaq ixtiyarı yoxdur. Bundan irəli gələrək də Azərbaycanın teleradio məkanında, o cümlədən, özəl telekanallarında şou xarakterli verilişlərin payı daha çoxdur. Həmin verilişlərin həddindən artıq çox olması, onlarda şitlik, bayağılıq, sünilik insanların haqlı narazılığına səbəb olur. Bu verilişlərin əsas aparıcı missiyası, müğənni və aktyorların üzərinə qoyulur. Beləliklə, bütün bunlara ucuz yolla daha şox qazanc götürmək məsələsi kimi baxılır və həmin o müğənnilər cəmiyyətdə örnək rolunda göstərilir. Bu, çox acınacaqlı bir haldır.
- Azərbaycanda bu sahədə nizam-intizam yaratmaq üçün "Şou-biznes haqqında" Qanunun qəbul olunması haqqında uzun müddətdir ki, fikirlər səslənir. Sizcə, belə bir qanunun qəbulu problemdən çıxış yolu ola bilərmi?
- Milli Teleradio Şurası yaradıcılıq işlərinə qarışmır. Şou-biznes sahəsi ilə bağlı Qanun bəlkə də, olmalıdır. Ancaq bu cür vasitə ilə şou-biznesi tənzimləmək çətin məsələdir. Ona görə də, belə bir qanunun hazırlanması və onun qəbul olunması sonradan böyük problemlər də yarada bilər. Şou-biznesi həm dövlət, həm müvafiq qurumlar, həm də, televiziya kanalları ilə ictimaiyyət tənzimləməlidir. Bizim milli-mənəvi dəyərlərimiz var, həmin dəyərlər əsasında televiziya kanalları öz işlərini qursalar, bu qanuna da ehtiyac olmaz. Amma çox təəssüf ki, narazılıq var deyə, insanlar da bu nöqsanları aradan qaldırmaq üçün hər hansı yollar axtarırlar. Onlar bəzən bunu inzibati metodlarla etmək istəyirlər. Bu haqlı istəkdir, amma praktiki baxımdan hesab edirəm ki, çox çətin məsələdir.
- Problemdən çıxış yolu kimi müvafiq qanunlara dəyişikliklər etmək nə dərəcədə əhəmiyyətli ola bilər?
- Milli Teleradio Şurasının qanunvericiliyə uyğun olaraq televiziya kanallarını cərmə etmək və lisenziyaları geri almaq səlahiyyətləri var. Onların içərisində İnzibati Xətalar Məcəlləsində proqrama verilən tələblər və milli-mənəvi dəyərlər olan bənd var. O bəndi əlavə edib cərimə funksiyasını artırmaq olar və o da bir çəkindirici vasitə kimi telekanalların üzərinə daha böyük öhdəlik qoyula bilər. Yəni bu baxımdan biz o işə müəyyən qədər qarışa bilərik. Amma milli-mənəvi dəyərlər çox geniş bir anlayışdır.
- Bəzi telekanalların rəhbərləri iddia edir ki, tamaşaçı auditoriyasının böyük hissəsi məhz şou verilişlərinə üstünlük verir. Sizcə, bu nə dərəcə düzgündür?
- Qətiyyyən belə deyil. Tamaşaçı auditoriyasının bir qismi belə verilişlərə üstünlük verə bilər. Bu, əsas vermir ki, günün böyük hissəsi şou proqramlara ayrılsın. Televiziyalar əsasən maarifləndirici və informasiya xarakterli proqramlara üstünlük verməlidir.
- Özəl telekanallarda yayımlanan proqramlarda "qaçan SMS"lər vasitəsilə qeyri-etik ifadələrə rast gəlinir. Milli Televiziya və Radio Şurası bu məsələ ilə bağlı hansı tədbirləri həyata keçirir?
- "Qaçan SMS"-lərlə bağlı, bizim ciddi narazılığımız var. Həmin SMS-lərdə xeyli ədəbsiz ifadələr işlənirdi, amma indi biz onun qarşısını müəyyən qədər almışıq. Çünki həmin SMS-lər yalnız tanışlıqdan başqa bir şey deyil, yəni tanışlığı efir vasitəsilə aparmaq düzgün deyil. Bizim bununla bağlı da narazılığımız var. Təbii ki, biz televiziya kanallarında keyfiyyət məsələsini birinci dərəcəli məsələ kimi ortaya qoymuşuq. Televiziya kanalları öz reytinqini keyfiyyət hesabına qaldırmalıdır. Hazırkı dövrdə bu xidmət sahəsində çalışan insanların sayı artır, yəni məhsuldar fəaliyyətlə məşğul olan insanların sayı azalır. Onların sayı artdıqca həmin psixologiyaya uyğun olan verilişlərin sayı da artır. Ona görə də televiziya kanalları, xüsusən, özəl televiziya kanalları çalışırlar ki, o kateqoriyaya uyğun verilişlər hazırlasınlar. Şou-biznes tək Azərbaycan ərazisində deyil, dünyada olan bir bəladır. Bəzi xarici ölkələrdə, hətta bu bəladan yaxa qurtarmaq üçün ictimai televiziyalar yaratdılar. Tamaşaçıların yerli telekanallara marağının azalmasının səbəblərindən biri, Azərbaycanda çanaq antenalarının inkişaf etməsidir. Amma buna baxmayaraq yerli telekanallar bu rəqabəti görüb üzərində işləməlidirlər. Bütün işləri biznes üzərində qurmalı deyillər..