Bakı görüşü keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanğıcıdır - ŞƏRH

2026-cı il aprelin 22-də Bakıda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviçs arasında keçirilən görüşlər, aparılan danışıqlar və mətbuata verilən birgə bəyanatlar iki ölkə arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu aydın şəkildə nümayiş etdirdi. Səfər çərçivəsində imzalanan sənədlər, keçirilən biznes-forum və geniş müzakirələr Azərbaycan–Latviya əməkdaşlığının həm siyasi, həm də iqtisadi və humanitar müstəvilərdə dərinləşdiyini göstərdi. Azərbaycanın xarici siyasəti uzun illərdir balanslaşdırılmış və çoxtərəfli əməkdaşlıq modelinə əsaslanır. Bu yanaşma ölkəmizin müxtəlif regionlarla, o cümlədən Baltikyanı dövlətlərlə əlaqələrinin ardıcıl şəkildə inkişafına şərait yaradıb. Latviya ilə münasibətlərin mövcud səviyyəsi də bu siyasətin uğurlu nəticələrindən biridir. Tarixi baxımdan SSRİ dövründə formalaşan əlaqələr müstəqillik dövründə yeni məzmun qazanaraq daha sistemli və strateji xarakter alıb. Latviya Azərbaycanın müstəqilliyini 1992-ci ildə tanımış, 1994-cü ildə diplomatik münasibətlər qurulmuş, qarşılıqlı səfirliklərin fəaliyyəti isə əlaqələrin institusional əsaslarını möhkəmləndirmişdir. İki ölkə arasında siyasi dialoq yüksək səviyyədə inkişaf edib və qarşılıqlı etimada əsaslanır. Prezidentlərin həm təkbətək, həm də geniş tərkibdə keçirdikləri görüşlərdə yalnız ikitərəfli məsələlər deyil, eyni zamanda regional və qlobal gündəmin aktual mövzuları da müzakirə olunub. Bu isə tərəflərin beynəlxalq münasibətlər sistemində oxşar mövqelərdən çıxış etdiyini və əməkdaşlığı daha da genişləndirmək niyyətində olduqlarını təsdiqləyir. Doqquz il əvvəl imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə Azərbaycan–Latviya münasibətlərinin hüquqi və siyasi əsasını təşkil edir. Ümumilikdə isə iki ölkə arasında 50-yə yaxın sənədin imzalanması əməkdaşlığın geniş və çoxşaxəli xarakter daşıdığını göstərir. Son səfər çərçivəsində qəbul olunan birgə bəyanat və digər sənədlər bu tərəfdaşlığın gələcək inkişaf istiqamətlərini daha da konkretləşdirir.

İqtisadi əməkdaşlıq münasibətlərin əsas sütunlarından biri kimi ön plana çıxır. Bakıda keçirilən Azərbaycan–Latviya biznes-forumu işgüzar dairələr arasında əlaqələrin genişləndirilməsi baxımından mühüm platforma rolunu oynadı. Qarşılıqlı sərmayələrin təşviqi, birgə istehsal sahələrinin yaradılması, ticarət dövriyyəsinin artırılması və biznes mühitinin daha əlçatan edilməsi istiqamətində aparılan müzakirələr əməkdaşlığın praktik müstəvidə dərinləşəcəyindən xəbər verir. Azərbaycan iqtisadiyyatına son onilliklərdə yatırılan böyük həcmli investisiyalar, xüsusilə xarici sərmayələrin əhəmiyyətli paya malik olması ölkənin investisiya cəlbediciliyini artırır və tərəfdaş ölkələr üçün yeni imkanlar açır. Enerji və nəqliyyat sahələri də əməkdaşlığın strateji istiqamətləri sırasındadır. Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində rolu getdikcə güclənir. Xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə enerji resurslarının Avropaya nəqli ölkəmizin geosiyasi əhəmiyyətini artırır. Bu kontekstdə Latviyanın Azərbaycanla əməkdaşlığa maraq göstərməsi enerji şaxələndirilməsi siyasəti ilə uzlaşır. Eyni zamanda, Şərq–Qərb nəqliyyat dəhlizi çərçivəsində Azərbaycanın tranzit imkanları Baltik regionu ilə əlaqələrin genişlənməsi üçün yeni perspektivlər yaradır.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri də birbaşa uçuşların təşkili məsələsidir. Bu addım yalnız nəqliyyat əlaqələrini deyil, eyni zamanda turizm, biznes və humanitar münasibətləri də stimullaşdıracaq. Daha intensiv və operativ əlaqələr insanların qarşılıqlı təmaslarını artıraraq münasibətlərin sosial əsaslarını möhkəmləndirəcək.

Humanitar sahədə əməkdaşlıq da diqqət mərkəzindədir. Təhsil, mədəniyyət və turizm istiqamətlərində həyata keçirilən layihələr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşməsinə xidmət edir. Latviyada yüzlərlə azərbaycanlı tələbənin təhsil alması bu əməkdaşlığın real nəticələrindən biridir və gələcəkdə iki ölkə arasında əlaqələrin inkişafına töhfə verəcək güclü insan kapitalının formalaşmasına zəmin yaradır.

Regional təhlükəsizlik məsələləri və Cənubi Qafqazda baş verən proseslər də görüşlərdə geniş müzakirə olunub. Azərbaycan tərəfi postmünaqişə dövründə regionda sülh və sabitliyin təmin olunması istiqamətində atılan addımlar barədə məlumat verib. Bu çərçivədə Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh prosesində əldə olunan irəliləyişlər və formalaşan yeni reallıqlar beynəlxalq tərəfdaşlar tərəfindən də diqqətlə izlənilir.

Azərbaycan–Latviya münasibətlərinin inkişafında liderlər arasında formalaşmış şəxsi münasibətlər də mühüm rol oynayır. Qarşılıqlı etimad və konstruktiv dialoq əməkdaşlığın daha səmərəli və nəticəyönümlü olmasına imkan verir. Ümumilikdə, Latviya Prezidentinin Azərbaycana rəsmi səfəri iki ölkə arasında münasibətlərin yüksələn xətlə inkişaf etdiyini bir daha təsdiqlədi. Siyasi dialoqun intensivliyi, iqtisadi əməkdaşlıq üçün geniş imkanların mövcudluğu, enerji və nəqliyyat sahələrində strateji tərəfdaşlıq, humanitar əlaqələrin dərinləşməsi və regional məsələlərdə ortaq yanaşma bu əməkdaşlığın gələcəkdə daha da genişlənəcəyini göstərir. Azərbaycan öz balanslaşdırılmış xarici siyasəti ilə Avropa ilə Asiya arasında mühüm siyasi və iqtisadi mərkəz kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir və bu kontekstdə Latviya ilə tərəfdaşlıq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Namiq Əhmədov

YAP Xəzər rayon təşkilatının sədri