Bakıdan dünyaya yeni urbanizasiya mesajı - ŞƏRH

Bakı şəhəri bu gün yalnız beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edən paytaxt kimi deyil, həm də müasir urbanizasiya düşüncəsinin formalaşdığı mühüm siyasi və intellektual mərkəz kimi dünyanın diqqət mərkəzində dayanır. Paytaxtda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası müxtəlif ölkələrdən dövlət nümayəndələrini, şəhərsalma üzrə aparıcı mütəxəssisləri, beynəlxalq təşkilat rəhbərlərini və qlobal inkişaf strategiyalarını müəyyən edən nüfuzlu şəxsləri bir araya gətirdi. Forumun açılış mərasimində Prezident İlham Əliyev tərəfindən səsləndirilən nitq isə yalnız protokol çıxışı deyil, müasir dünyanın urbanizasiya çağırışlarına verilən siyasi və fəlsəfi baxış kimi yadda qaldı.
Prezident çıxışında vurğuladı ki, şəhərlər artıq sadəcə yaşayış məkanları deyil. Müasir dövrdə onlar dövlətlərin iqtisadi gücünü, mədəni kimliyini, təhlükəsizlik konsepsiyasını və sosial rifah modelini əks etdirən canlı sistemlərə çevrilib. XXI əsrin şəhərsalma siyasəti isə yalnız yeni binaların inşası və infrastruktur layihələri ilə məhdudlaşmır. Bu gün müasir şəhər anlayışı insanın mənəvi rahatlığını, ekoloji tarazlığı, texnoloji inkişafı və sosial ədaləti özündə birləşdirən kompleks inkişaf modelini ifadə edir.
Nitqin ən diqqətçəkən məqamlarından biri Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq siyasətinin təqdim olunması oldu. Prezident bildirdi ki, dağıdılmış şəhər və kəndlərin yenidən qurulması Azərbaycan üçün yalnız tikinti prosesi deyil, milli yaddaşın bərpası, insan ləyaqətinin qorunması və tarixi ədalətin təmin edilməsidir. Xüsusilə “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyalarının tətbiqi Azərbaycanın gələcəyin dayanıqlı inkişaf modelini formalaşdırmaq istiqamətində atdığı mühüm addım kimi qiymətləndirildi.
Forum çərçivəsində səsləndirilən fikirlərdən aydın görünürdü ki, Azərbaycan artıq şəhərsalmanı yalnız daxili inkişaf məsələsi kimi deyil, beynəlxalq əməkdaşlıq platforması kimi dəyərləndirir. Prezident qeyd etdi ki, müasir urbanizasiya prosesinin yaratdığı əsas problemlər – iqlim dəyişiklikləri, enerji təhlükəsizliyi, əhali sıxlığı, sosial bərabərsizlik və nəqliyyat yüklənməsi – yalnız birgə və koordinasiyalı yanaşmalar nəticəsində həll edilə bilər. Bu baxımdan Bakı forumu müxtəlif təcrübələrin toqquşduğu deyil, birləşdiyi strateji dialoq məkanına çevrildi.
Çıxışda xüsusi diqqət çəkən məsələlərdən biri də yaşıl enerji və ekoloji şəhər konsepsiyası idi. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, gələcəyin şəhərləri betonun üstünlük təşkil etdiyi məkanlar deyil, insan və təbiət harmoniyasını qoruyan ekoloji yaşayış mərkəzləri olmalıdır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun “yaşıl enerji zonası” elan edilməsi, alternativ enerji layihələrinin həyata keçirilməsi məhz bu strateji yanaşmanın mühüm tərkib hissəsi kimi təqdim edildi.
Nitqin siyasi mahiyyəti də xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Prezident şəhərsalmanı təhlükəsizlik və sabitlik anlayışları ilə əlaqələndirərək bildirdi ki, dağıdılmış şəhərlər müharibələrin izini daşıdığı halda, yenidən qurulan şəhərlər sülhün və inkişafın simvoluna çevrilir. Azərbaycanın postmünaqişə dövründə həyata keçirdiyi bərpa siyasəti beynəlxalq auditoriyaya yalnız iqtisadi layihə deyil, eyni zamanda humanitar və mənəvi missiya kimi təqdim olundu.
Prezident çıxışında Bakı şəhərinin keçdiyi inkişaf yoluna da toxundu. Son illərdə paytaxtda həyata keçirilən infrastruktur layihələri, yeni parkların salınması, nəqliyyat sisteminin modernləşdirilməsi və tarixi irsin qorunması şəhər idarəçiliyində balanslı yanaşmanın nümunəsi kimi dəyərləndirildi. Bu gün Bakı yalnız regionun deyil, bütövlükdə Avrasiyanın mühüm beynəlxalq forum və diplomatik dialoq mərkəzlərindən biri kimi qəbul edilir.
Forumda səslənən fikirlər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan müasir inkişaf modelini yalnız iqtisadi göstəricilər üzərində qurmur. Burada əsas prioritet insanın rahatlığının, təhlükəsizliyinin və gələcəyə inamının təmin edilməsidir. Prezidentin çıxışında tez-tez vurğulanan “dayanıqlılıq”, “insan amili”, “mədəni irs” və “ekoloji məsuliyyət” anlayışları dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərini açıq şəkildə ortaya qoyurdu.
Nitqin mühüm məqamlarından biri də mədəni irsin qorunmasına verilən önəm idi. Prezident qeyd etdi ki, şəhərlər yalnız yeni tikilən binalarla deyil, qorunan tarixlə yaşayır. Tarixi abidələrin, milli memarlıq üslubunun və mədəni yaddaşın qorunması gələcək nəsillərin milli kimliyinin saxlanılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın qədim şəhərlərində həyata keçirilən bərpa layihələri də bu siyasətin praktiki nümunəsi kimi diqqət çəkir.
Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun Bakı Sessiyası bir daha sübut etdi ki, müasir dünyada dövlətlərin gələcəyi onların şəhərlərinin inkişaf səviyyəsi ilə birbaşa bağlıdır. Bu mənada Prezident İlham Əliyevin çıxışı yalnız Azərbaycanın mövqeyini ifadə edən siyasi nitq deyil, urbanizasiyanın gələcək fəlsəfəsinə dair yeni baxışın təqdimatı kimi qiymətləndirilə bilər.
Bakıdan dünyaya verilən əsas mesaj isə aydın idi: şəhər qurmaq yalnız küçələr və binalar inşa etmək deyil, gələcək yaratmaqdır. Müasir şəhərsalma insanın həyat keyfiyyətini yüksəltməli, cəmiyyətin təhlükəsizliyini təmin etməli və təbiətlə harmoniyanı qorumağa xidmət etməlidir. Azərbaycan isə bu istiqamətdə yalnız iştirakçı deyil, yeni inkişaf modellərini irəli sürən təşəbbüskar dövlətlərdən biri kimi çıxış edir.
2026-cı ilin Bakı forumu urbanizasiya tarixində mühüm mərhələlərdən biri kimi xatırlanacaq. Çünki burada səsləndirilən fikirlər yalnız bu günün deyil, gələcəyin şəhərlərinin necə formalaşacağına dair siyasi və mənəvi yol xəritəsini müəyyənləşdirdi.

İlahə Qurbanova
YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı