Naxçıvandan verilən strateji mesajlar: Prezident İlham Əliyevin müsahibəsinin siyasi təhlili

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri çərçivəsində Azərbaycan Televiziyasına verdiyi son müsahibə ölkənin cari siyasi gündəliyini aşan, daha geniş strateji məzmun daşıyan mühüm siyasi hadisə kimi diqqəti cəlb edir. Bu müsahibə yalnız görülən işlərin hesabatı deyil, həm də Azərbaycanın postmünaqişə dövründə regional mövqeyi, nəqliyyat-kommunikasiya siyasəti və dövlət inkişaf modelinin əsas istiqamətləri barədə konseptual baxışın təqdimatı kimi qiymətləndirilə bilər.

Müsahibənin ümumi məntiqi göstərir ki, Naxçıvan artıq əvvəlki dövrlərdə olduğu kimi yalnız blokada şəraitində yaşayan coğrafi məkan kimi deyil, Türk dünyasını birləşdirən mühüm strateji körpü kimi nəzərdən keçirilir. Prezident cənab İlham Əliyevin “Naxçıvanın inkişafı Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasının ayrılmaz hissəsidir” fikri bu baxımdan xüsusi siyasi məna daşıyır. Burada əsas mesaj ondan ibarətdir ki, Naxçıvanın inkişafı ayrıca regional layihə deyil, ümummilli inkişaf konsepsiyasının tərkib hissəsidir. Bu yanaşma mərkəzi hakimiyyətin regionların inkişafına münasibətində vahid dövlət strategiyasının üstünlük təşkil etdiyini göstərir.

Müsahibədə diqqəti xüsusilə cəlb edən istiqamət Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı səsləndirilən mövqedir. Prezidentin “Zəngəzur dəhlizi reallaşmalıdır və Azərbaycan bu istiqamətdə öz siyasətini ardıcıl şəkildə aparır” fikri Azərbaycanın regional nəqliyyat siyasətinin dəyişməz prioritetini ifadə edir. Bu bəyanatın siyasi çəkisi ondadır ki, burada həm prinsipiallıq, həm də diplomatik ardıcıllıq qorunur. Dəhliz məsələsi yalnız nəqliyyat infrastrukturu kimi deyil, bütövlükdə regionun iqtisadi xəritəsini dəyişdirə biləcək geoiqtisadi layihə kimi təqdim olunur.

Əslində, Naxçıvanın yeni statusu məhz bu kontekstdə daha aydın görünür. Əgər XX əsrin sonlarında Naxçıvanın əsas problemi təcrid idisə, XXI əsrin üçüncü onilliyində onun əsas üstünlüyü tranzit potensialına çevrilməkdədir. Prezidentin müsahibəsində yol, enerji, su təchizatı və digər infrastruktur layihələrinə geniş yer verilməsi də təsadüfi deyil. Bu layihələr sadəcə tikinti və abadlıq tədbirləri kimi deyil, Azərbaycanın yeni regional rolunu təmin edən maddi baza kimi təqdim olunur.

Cənab Prezidentin “Bütün layihələrin mərkəzində Azərbaycan vətəndaşı dayanır” fikri müsahibənin sosial-siyasi mahiyyətini açan əsas tezislərdən biridir. Son illərdə Azərbaycan siyasi diskursunda iqtisadi inkişafın insan amili ilə əlaqələndirilməsi davamlı xətt təşkil edir. Naxçıvanla bağlı təqdim olunan layihələr də məhz vətəndaşın həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsi, sosial xidmətlərin yaxşılaşdırılması və regionda yaşayış imkanlarının genişləndirilməsi ilə əlaqələndirilir. Bu yanaşma dövlətin sosial məsuliyyət modelinin siyasi ritorikada mühüm yer tutduğunu göstərir.

Müsahibənin başqa bir mühüm cəhəti təhlükəsizlik məsələlərinin təqdimat formasıdır. Burada hərbi ritorika və emosional vurğular minimum səviyyədədir. Əvəzində Prezident iqtisadi güc, nəqliyyat imkanları və regional əməkdaşlıq vasitəsilə dayanıqlı sabitliyin təmin olunmasının vacibliyini ön plana çıxarır. Bu, Azərbaycanın postmüharibə mərhələsində formalaşdırdığı yeni siyasi xəttin xarakterik xüsusiyyətidir: hərbi qələbənin iqtisadi və diplomatik üstünlüklərə çevrilməsi.

Prezident İlham Əliyevin müsahibədə nümayiş etdirdiyi siyasi üslub da xüsusi diqqətə layiqdir. Çıxış faktlara, konkret layihələrə və perspektiv planlara əsaslanır. Emosional çağırışlardan daha çox nəticəyönümlü və texnokratik yanaşma üstünlük təşkil edir. Bu üslub Azərbaycanın müasir siyasi kommunikasiya modelinin əsas xüsusiyyətlərindən biri kimi formalaşıb və dövlət idarəçiliyində praqmatik yanaşmanın gücləndiyini göstərir.

Naxçıvan müsahibəsinin ən mühüm siyasi nəticəsi ondan ibarətdir ki, burada Azərbaycan dövlətinin yaxın illər üçün strateji baxışı aydın şəkildə görünür. Həmin baxış üç əsas sütun üzərində qurulur: güclü regional inteqrasiya, nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsi, sosial rifaha əsaslanan daxili inkişaf modeli. Bu sütunların mərkəzində isə Naxçıvanın yeni geosiyasi və geoiqtisadi funksiyası dayanır.

Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvanda verdiyi son müsahibə təkcə cari məsələlərə münasibət bildirən informasiya çıxışı deyil. O, Azərbaycanın postmünaqişə dövründə formalaşdırdığı dövlət strategiyasının mühüm siyasi manifesti təsiri bağışlayır. Müsahibədən çıxan əsas nəticə budur ki, Azərbaycan regional proseslərdə passiv iştirakçı deyil, yeni nəqliyyat marşrutlarını, iqtisadi əməkdaşlıq formatlarını və geosiyasi balansı formalaşdırmağa çalışan fəal aktor kimi çıxış edir. Naxçıvan isə bu strategiyada sadəcə coğrafi məkan deyil, Azərbaycanın gələcək regional güc arxitekturasının əsas dayaqlarından biri kimi təqdim olunur.

Leyla Hüseynova

YAP Yasamal rayonu AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix və

Etnologiya İnstitutu üzrə partiya təşkilatının sədr müavini