Azərbaycanın yeni iqtisadi üfüqləri: İnvestisiya, etimad və strateji inkişaf xətti

Müasir dünyada iqtisadi proseslər heç vaxt olmadığı qədər sürətlə dəyişir. Qlobal təchizat zəncirlərinin yenidən qurulması, yeni nəqliyyat dəhlizlərinin meydana çıxması, enerji bazarlarında transformasiya və geosiyasi reallıqlar investorların qərarlarına birbaşa təsir göstərir. Belə bir şəraitdə investisiya yalnız maliyyə vəsaiti deyil, həm də etimad, sabitlik, proqnozlaşdırıla bilənlik və uzunmüddətli tərəfdaşlıq deməkdir.

Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu məhz bu baxımdan diqqət çəkir. Forumun “Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal bağlantı və investisiya sabitliyinin dayağı kimi” mövzusu Azərbaycanın müasir iqtisadi strategiyasının mühüm istiqamətlərini beynəlxalq auditoriyaya təqdim etmək baxımından əhəmiyyətli platforma yaradıb. Prezident İlham Əliyevin forum çərçivəsində keçirilən tədbirdə çıxışı isə Azərbaycanın investisiya siyasətinin əsas prinsiplərini, iqtisadi inkişafın gələcək prioritetlərini və ölkənin regional bağlantılardakı rolunu geniş şəkildə ortaya qoyub.
Ölkə Prezidenti İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Azərbaycanın son onilliklər ərzində formalaşdırdığı iqtisadi və maliyyə dayaqlarıdır. Dövlət başçısı qeyd edib ki, indiyədək görülən işlər gələcək inkişaf üçün ilkin şərtlər yaradıb, o cümlədən, son 20 ildə Azərbaycana 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb olunub və bunun təxminən yarısı birbaşa xarici investisiyaların payına düşüb. Bu rəqəm Azərbaycanın investisiya siyasətinin miqyasını göstərən mühüm göstəricilərdən biridir. Lakin məsələnin mahiyyəti yalnız sərmayənin həcmində deyil. İnvestor üçün əsas məsələ kapitalın hansı mühitə daxil olması, həmin mühitin nə dərəcədə sabit və proqnozlaşdırılan olmasıdır.
Azərbaycanın təcrübəsində enerji layihələri bu baxımdan xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyev çıxışında təxminən 30 il əvvəl bağlanmış müqavilələrin bu gün də toxunulmaz qalmasını investor etimadının formalaşmasına təsir edən amillərdən biri kimi qeyd edib. Bu yanaşma Azərbaycanın özünü beynəlxalq biznes dairələrinə uzunmüddətli və etibarlı tərəfdaş kimi təqdim etmək strategiyasının mühüm elementidir.
Azərbaycan iqtisadiyyatının gələcək inkişafında əsas məsələlərdən biri neft-qaz sektorundan əldə olunan imkanların digər sahələrin inkişafına yönəldilməsidir. Prezidentin çıxışında da bu xətt aydın şəkildə ifadə olunub. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, neft və qaz iqtisadiyyatda aparıcı rolunu qoruyacaq, əldə olunan gəlirlər isə iqtisadiyyatın digər istiqamətlərinə investisiya şəklində yönəldiləcək. Eyni zamanda, uzunmüddətli və dayanıqlı artım üçün qeyri-neft sektorunun potensialından daha geniş istifadə edilməsinin vacibliyi qeyd olunub. Burada Azərbaycanın qarşısında duran əsas məqsədlərdən biri ixrac strukturunun şaxələndirilməsidir. Prezidentin diqqətə çatdırdığı kimi, ÜDM-in 70 faizindən çoxu artıq qeyri-neft sektorunun payına düşsə də, ixracda neft və qazın çəkisi hələ də yüksəkdir. Bu isə növbəti mərhələdə qeyri-neft məhsullarının və xidmətlərinin ixrac potensialının artırılmasını iqtisadi siyasətin mühüm istiqamətlərindən birinə çevirir.
İnvestorun qərarına təsir edən amillər sırasında ölkənin maliyyə dayanıqlığı da mühüm yer tutur. Prezident çıxışında Azərbaycanın dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin 20 faiz olduğunu, xarici borcun isə ÜDM-in 5,6 faizini təşkil etdiyini bildirib. Eyni zamanda, valyuta ehtiyatlarının xarici borcu dəfələrlə üstələdiyi diqqətə çatdırılıb. Bu göstəricilər dövlətin maliyyə imkanlarının və makroiqtisadi sabitliyinin investisiya mühitinə təsir edən komponentlərdən biri kimi təqdim olunur. İnvestor üçün sabitlik yalnız bu günün deyil, sabahın da hesablanmasıdır. Məhz buna görə uzunmüddətli layihələrə sərmayə qoyuluşunda maliyyə sabitliyi, qanunvericilik mühiti, vergi siyasətinin proqnozlaşdırıla bilməsi və biznes üçün yaradılan şərait xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında mühüm mesajlardan biri də investisiyaya münasibətin yalnız maliyyə kapitalının cəlb olunması ilə məhdudlaşmamasıdır.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun ümumi məzmununa nəzər saldıqda görünür ki, Azərbaycanın investisiya siyasəti artıq yalnız ayrı-ayrı layihələrin maliyyələşdirilməsi çərçivəsində nəzərdən keçirilmir. Məqsəd daha geniş iqtisadi ekosistem formalaşdırmaqdır. Forum çərçivəsində Orta Dəhliz, enerji və yaşıl keçid, süni intellekt və rəqəmsal transformasiya, infrastruktur, sənaye, azad iqtisadi zonalar, kritik xammal, aqrobiznes, maliyyə əməkdaşlığı, kiçik və orta biznes, turizm və insan kapitalına investisiyalar kimi istiqamətlərin müzakirə olunması bunu göstərir. Prezident İlham Əliyevin forum iştirakçılarına müraciətində də vurğulandığı kimi, I Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun nəticəsi olaraq əvvəlki il ümumi dəyəri 10 milyard ABŞ dollarından çox olan investisiya sazişləri imzalanıb və bunun 7 milyard dollardan çoxu qeyri-neft sektoruna aid olub. Deməli, qarşıdakı mərhələdə əsas məsələ əldə olunan marağı konkret layihələrə, yeni istehsal sahələrinə, texnologiyalara, ixrac imkanlarına və uzunmüddətli tərəfdaşlıqlara çevirməkdir.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu həm də Azərbaycanın öz iqtisadi imkanlarını beynəlxalq biznes ictimaiyyətinə təqdim etdiyi mühüm platformadır. Prezident İlham Əliyevin çıxışının əsas xətti isə aydın mesaj üzərində qurulub: Azərbaycan uzunmüddətli tərəfdaşlığa, investisiyaya, texnologiyaya və yeni əməkdaşlıq imkanlarına açıqdır. Dövlət başçısının çıxışında investorların qərarlarını yalnız kənardan yayılan məlumatlara deyil, ölkədəki real vəziyyəti öz gözləri ilə görmələrinə əsaslandırmasının vacibliyi də vurğulanıb. Onun fikrincə, Azərbaycana gələn investorlar ölkənin inkişafını, burada fəaliyyət göstərən şirkətlərin təcrübəsini və biznes mühitini yerində müşahidə edə bilərlər.
Azərbaycanın qarşısında duran yeni iqtisadi mərhələ artıq yalnız neft gəlirlərinin idarə olunması məsələsi deyil. Qarşıdakı dövr daha çox iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft ixracının artırılması, yaşıl enerjinin inkişafı, nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsi, rəqəmsal transformasiya və insan kapitalının gücləndirilməsi ilə xarakterizə olunur. Prezident İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsindəki çıxışı da məhz bu strateji istiqamətləri bir araya gətirir. Burada keçmiş iki onilliyin nəticələri ilə gələcək onilliklərin hədəfləri arasında məntiqi bir bağlılıq görünür: yaradılmış sabitlik və infrastruktur yeni investisiyalar üçün baza yaradır, yeni investisiyalar isə iqtisadiyyatın daha da şaxələndirilməsinə xidmət etməlidir.
Beləliklə, Bakıdan verilən əsas iqtisadi mesaj yalnız “Azərbaycana sərmayə qoyun” çağırışı ilə məhdudlaşmır. Daha geniş məna daşıyan bu mesaj Azərbaycanın qlobal iqtisadi əlaqələrin dəyişdiyi bir dövrdə özünü etibarlı tərəfdaş, regional bağlantı məkanı və yeni investisiya imkanlarının ünvanı kimi təqdim etmək istəyini əks etdirir. II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu bu baxımdan yalnız bir iqtisadi tədbir deyil, Azərbaycanın gələcək inkişaf modelinin beynəlxalq auditoriyaya təqdim olunduğu mühüm platforma kimi yadda qalır.

Bayram Aslanov,

YAP İdarə Heyətinin üzvü, YAP Gəncə şəhər təşkilatının sədri