Azərbaycanın investisiya potensialı: yeni iqtisadi üfüqlər - ŞƏRH

26 sentyabr 2026-cı il tarixində ölkəmizdə keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycanın qarşıdakı illərdə iqtisadi inkişafı hansı istiqamətlərdə davam etdirmək niyyətində olduğunu göstərən əsas mesajlarla yadda qaldı. Bakıda keçirilən tədbirin “Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal bağlantı və investisiya sabitliyinin dayağı kimi” mövzusu da təsadüfi deyildi. Çünki bugünkü dünyada investor üçün yalnız kapital qoyuluşunun mümkünlüyü deyil, sabitlik, nəqliyyat bağlantıları, enerji təminatı və uzunmüddətli əməkdaşlıq imkanları da əhəmiyyət daşıyır.

Prezident çıxışında Azərbaycanın son 20 ildə 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb etdiyini, bunun təxminən yarısının xarici investisiyaların payına düşdüyünü bildirdi. Lakin çıxışın diqqətçəkən tərəfi yalnız bu rəqəmlərin təqdim edilməsi deyildi. Əsas mesaj bundan sonrakı mərhələnin necə qurulacağı ilə bağlı idi: iqtisadi artımın daha çox şaxələndirilməsi və neft-qaz sektorundan kənarda yeni imkanların genişləndirilməsi. Bu yanaşma Azərbaycanın investisiya siyasətində təkcə mövcud imkanların qorunmasına deyil, yeni iqtisadi sahələrin formalaşdırılmasına da diqqət yetirildiyini göstərir.

Bu baxımdan bərpaolunan enerji xüsusi yer tutur. Azərbaycanın Xəzər dənizinin öz sektorunda 157 giqavatlıq enerji potensialının olduğu qeyd edildi. Burada söhbət yalnız elektrik istehsalından getmir. Artan enerji imkanları gələcəkdə yeni sənaye sahələrinin, enerji ixracının və yüksək texnologiyaların inkişafı üçün baza yarada bilər. Prezident həmçinin artıq fəaliyyət göstərən günəş və külək elektrik stansiyalarını qeyd edərək, qarşıdakı beş il ərzində bərpaolunan enerji mənbələrinin ölkənin müxtəlif ərazilərində genişləndirilməsinin nəzərdə tutulduğunu bildirdi.

Bu istiqamətin digər mühüm tərəfi enerji resurslarından daha səmərəli istifadə məsələsidir. Bərpaolunan enerjinin payının artması yalnız ekoloji məqsədlərlə məhdudlaşmır; enerji təhlükəsizliyi və iqtisadi rəqabət qabiliyyəti baxımından da yeni imkanlar yaradır. Beləliklə, enerji sektoru həm ənənəvi ixrac sahəsi, həm də gələcək iqtisadi fəaliyyət üçün infrastruktur rolunu oynaya bilər.

Çıxışın digər mühüm istiqaməti logistika və regional bağlantılar idi. Azərbaycan burada öz coğrafi mövqeyini hazır infrastrukturla tamamlayan ölkə kimi təqdim olunur. Dəmir yollarına, limanlara, hava və avtomobil yollarına yatırılan investisiyalar ölkənin Şərq-Qərb və Şimal-Cənub marşrutlarında rolunu artırıb. Prezidentin sözlərinə görə, bu il Azərbaycan ərazisindən tranzit daşımaların həcminin 16 milyon tona çatacağı, 2030-cu ilədək isə bu göstəricinin 25 milyon tona və daha yüksək səviyyəyə yüksəldilməsinin hədəfləndiyi bildirilib.

Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, nəqliyyat infrastrukturu artıq yalnız yükdaşıma məsələsi kimi təqdim edilmir. Çıxışda rəqəmsallaşma, gömrük idarəçiliyi və süni intellekt də gələcək iqtisadi inkişafın komponentləri kimi göstərildi. Artan enerji imkanlarının data mərkəzlərinin yaradılması və süni intellekt texnologiyalarının inkişafında istifadə olunması ideyası enerji ilə rəqəmsal iqtisadiyyat arasında yeni əlaqə yaradır. Beləliklə, enerji resursu yalnız ixrac məhsulu deyil, yeni texnologiyalar üçün də iqtisadi baza kimi nəzərdən keçirilir.

Bu yanaşma Azərbaycanın investisiya potensialının dəyişən qlobal iqtisadi şəraitə uyğunlaşdırılması baxımından da diqqət çəkir. Dünya iqtisadiyyatında rəqəmsal texnologiyaların və süni intellektin rolu artdıqca, enerji ilə texnologiyanın birləşməsi yeni investisiya imkanları yaradır. Azərbaycan üçün bu, mövcud infrastrukturdan istifadə etməklə daha yüksək əlavə dəyər yaradan sahələrə keçid imkanlarından biri kimi görünür.

Prezident çıxışında mədənçilik və kənd təsərrüfatını da perspektivli sahələr sırasında qeyd etdi. Xüsusilə su qıtlığı, iqlim dəyişiklikləri və qlobal təchizat zəncirlərində yaranan problemlər fonunda ərzaq təhlükəsizliyinin əhəmiyyətinin artdığı vurğulandı. Bu yanaşma kənd təsərrüfatına yalnız ənənəvi istehsal sahəsi kimi deyil, həm də strateji təhlükəsizlik məsələsi kimi baxıldığını göstərir.

Bununla yanaşı, neft-qaz sektorunun Azərbaycan iqtisadiyyatında rolunun yaxın perspektivdə davam edəcəyi də açıq şəkildə bildirildi. Yeni müqavilələr, qaz hasilatının artırılması və mövcud layihələrin genişləndirilməsi enerji sektorunun hələ uzun müddət iqtisadi gündəmin mühüm hissəsi olaraq qalacağını göstərir.

Forumun nəticələri bu müzakirələrin yalnız nəzəri xarakter daşımadığını göstərdi. Tədbir çərçivəsində enerji ilə yanaşı, süni intellekt, rəqəmsal iqtisadiyyat, sənaye, kənd təsərrüfatı, əczaçılıq, maliyyə və su təsərrüfatı kimi müxtəlif sahələri əhatə edən sənədlər imzalanıb. Bu müxtəliflik Azərbaycanın investisiya gündəliyinin tədricən daha geniş sahələri əhatə etdiyini göstərən əsas məqamlardan biridir.

Beləliklə, II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın investisiya gündəliyinin tədricən daha geniş məzmun aldığını göstərir. Qarşıdakı mərhələdə əsas məsələ yalnız ölkəyə daha çox kapital cəlb etmək deyil, həmin kapitalı texnologiya, enerji, logistika, insan kapitalı və yeni istehsal imkanları ilə birləşdirərək daha şaxələndirilmiş iqtisadi struktur yaratmaqdır. Forumun əsas mesajlarından biri də məhz bu istiqamətdə formalaşır: Azərbaycanın gələcək investisiya xəritəsi artıq yalnız neft və qazla məhdudlaşmır; enerji potensialı, regional bağlantılar və rəqəmsal imkanlar yeni iqtisadi inkişaf mərhələsinin bir-birini tamamlayan əsas elementlərinə çevrilir.

Şirəliyev Qeyrət

Uşaq və gənclərin inkişafı şöbəsinin tərbiyə məsələləri üzrə iş sektorunun müdiri, YAP Nərimanov rayon Təşkilatının fəal üzvü