Azərbaycanın dövlətçilik tarixində dönüş nöqtəsi - ŞƏRH

3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan Respublikasının müasir dövlətçilik tarixində mühüm siyasi hadisələrdən biri kimi xüsusi yer tutur. Həmin gün keçirilən prezident seçkilərində Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilərək ölkənin qarşısında dayanan mürəkkəb problemlərin həlli istiqamətində yeni mərhələnin əsasını qoydu.

1993-cü ilin əvvəllərində Azərbaycanda ictimai-siyasi vəziyyət olduqca mürəkkəb idi. Ölkə müstəqilliyinin ilk illərində ciddi siyasi və iqtisadi çətinliklərlə qarşılaşmış, Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində ərazilərin işğalı davam etmişdi. Cəbhədəki ağır vəziyyət, daxili siyasi qarşıdurmalar və dövlət idarəçiliyində yaranmış problemlər cəmiyyətin gələcəklə bağlı narahatlığını artırırdı.

Belə bir şəraitdə xalq arasında böyük siyasi təcrübəyə və dövlət idarəçiliyi bacarığına malik şəxs kimi Ulu Öndər Heydər Əliyevə inam getdikcə güclənirdi. 1993-cü ilin iyununda xalqın tələbi ilə Heydər Əliyevin Bakıya qayıtması ölkənin siyasi həyatında mühüm dönüş yaratdı. İyunun 15-də Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilməsi ilə onun dövlət idarəçiliyində fəal iştirakı yeni mərhələyə qədəm qoydu.

Ümummilli Liderin siyasi hakimiyyətə qayıdışı ölkədə sabitliyin bərpası istiqamətində mühüm addımların atılmasına imkan verdi. Dövlət idarəçiliyində nizam-intizamın möhkəmləndirilməsi, qanunsuz silahlı birləşmələrin fəaliyyətinin qarşısının alınması və dövlət institutlarının gücləndirilməsi əsas vəzifələr sırasında idi.

1993-cü il oktyabrın 3-də keçirilən prezident seçkiləri bu siyasi proseslərin məntiqi davamı oldu. Seçkilərdə Ulu Öndər Heydər Əliyev böyük səs çoxluğu ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Bununla ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələ başlandı.

Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri müstəqil dövlətin siyasi institutlarını gücləndirmək, ölkədə sabitliyi təmin etmək və dövlətin idarəçilik sistemini formalaşdırmaq idi.

Həmin dövrdə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi də ən mühüm məsələlərdən biri olaraq qalırdı. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi nəticəsində ölkənin ərazilərinin işğal altında olması dövlətin qarşısında ciddi siyasi, hərbi və diplomatik vəzifələr qoyurdu.

Ulu Öndər ölkənin qarşılaşdığı problemlərin həlli üçün ilk növbədə daxili sabitliyin və dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsinin vacibliyini ön plana çəkdi. Çünki sabit və güclü dövlət olmadan müstəqilliyin qorunması və milli maraqların müdafiəsi mümkün deyildi.

1994-cü ilin mayında atəşkəs haqqında Bişkek protokolunun imzalanması hərbi əməliyyatların dayandırılmasına və Azərbaycanın iqtisadi və siyasi inkişafı üçün daha əlverişli şəraitin yaranmasına imkan verdi. Bundan sonra ölkə qarşısında iqtisadiyyatın bərpası və uzunmüddətli inkişaf strategiyasının formalaşdırılması vəzifələri dayandı.

Bu dövrdə Azərbaycanın təbii sərvətlərindən ölkənin inkişafı naminə istifadə edilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. 1994-cü il sentyabrın 20-də “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın enerji siyasətində və iqtisadi tarixində mühüm hadisəyə çevrildi.

“Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın xarici investorlarla genişmiqyaslı əməkdaşlığının əsasını qoymaqla yanaşı, ölkənin beynəlxalq iqtisadi mövqeyinin möhkəmlənməsinə də mühüm təsir göstərdi. Azərbaycan bundan sonra enerji layihələri vasitəsilə regional və beynəlxalq əhəmiyyətli tərəfdaş kimi mövqeyini tədricən gücləndirdi.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə dövlət quruculuğu prosesinin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi də xüsusi diqqət mərkəzində oldu. 1995-ci il noyabrın 12-də Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi müstəqil dövlətin hüquqi əsaslarının formalaşdırılması baxımından tarixi hadisə idi.

Konstitusiyanın qəbul edilməsi insan hüquq və azadlıqlarının, hakimiyyət bölgüsü prinsipinin və demokratik dövlət quruculuğunun əsaslarını müəyyənləşdirdi. Bununla Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi hüquqi və siyasi sistemi daha möhkəm əsaslara söykəndi.

Təcrübəli siyasi xadim Heydər Əliyevin həyata keçirdiyi siyasətdə Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi də mühüm yer tuturdu. Ölkənin müxtəlif dövlətlərlə siyasi, iqtisadi və diplomatik münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət edirdi.

Azərbaycanın xarici siyasətində milli maraqların qorunması, ərazi bütövlüyünün müdafiəsi və müstəqil dövlət siyasətinin həyata keçirilməsi əsas prinsiplər kimi müəyyənləşdirildi. Bu siyasət sonrakı illərdə Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarda daha fəal iştirakına imkan yaratdı. 3 oktyabr 1993-cü il tarixinin əhəmiyyəti yalnız həmin gün keçirilmiş prezident seçkiləri ilə məhdudlaşmır. Bu tarix Azərbaycanın müstəqilliyinin ilk illərində qarşılaşdığı ağır sınaqlar fonunda dövlətçilik institutlarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Ulu Öndərin siyasi fəaliyyəti nəticəsində ölkədə dövlət idarəçiliyinin əsasları möhkəmləndirildi, siyasi sabitliyin təmin olunması istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirildi və Azərbaycanın uzunmüddətli inkişaf strategiyasının təməli formalaşdırıldı.

Bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri də iqtisadi müstəqilliyin gücləndirilməsi idi. Neft strategiyasının həyata keçirilməsi, xarici investisiyaların cəlb olunması və yeni iqtisadi münasibətlərin formalaşdırılması Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün mühüm maliyyə imkanları yaratdı.

Heydər Əliyevin dövlətçilik konsepsiyasında milli maraqların qorunması ilə yanaşı, Azərbaycanın dünyaya açıq və beynəlxalq əməkdaşlığa hazır dövlət kimi inkişaf etdirilməsi də mühüm yer tuturdu. Bu yanaşma ölkənin regional layihələrdə iştirakını və beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsini sürətləndirdi.

Bu baxımdan 3 oktyabr 1993-cü il müasir Azərbaycanın siyasi tarixində mühüm mərhələlərdən biri hesab olunur. Həmin tarixdən sonra ölkənin qarşısında duran əsas problemlərin həlli üçün daha sistemli dövlət siyasəti formalaşdırılmağa başladı.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi irsi sonrakı dövrlərdə Azərbaycanın dövlətçilik siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. Onun müəyyən etdiyi dövlətçilik, milli həmrəylik, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq əməkdaşlıq prinsipləri sonrakı illərdə də ölkənin inkişaf strategiyasında mühüm rol oynadı.

Bu gün 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan xalqının yaddaşında dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm dönüşün baş verdiyi tarix kimi xatırlanır. Həmin gün xalqın iradəsi ilə prezident seçilən Heydər Əliyev qarşısında son dərəcə mürəkkəb və məsuliyyətli vəzifələr dayanan bir dövlətin rəhbərliyini öz üzərinə götürdü.

Nəticə etibarilə, 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycanın müstəqillik tarixində siyasi sabitliyin, dövlət quruculuğunun və milli inkişaf strategiyasının yeni mərhələsinin başlanması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu tarix həm də Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmləndirilməsi yolunda Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin mühüm mərhələlərindən biri kimi tariximizdə özünəməxsus yer tutur.

Göyüş Göyüşov

YAP Nərimanov rayon təşkilatının fəalı