Azərbaycan xalqının tarixində elə günlər var ki, həmin tarixlər təkcə təqvimdə müəyyən bir günü ifadə etmir, bütöv bir xalqın taleyində dönüş nöqtəsi kimi yadda qalır. 4 Oktyabr da Azərbaycan üçün məhz belə əlamətdar tarixlərdəndir. Cəbrayıl şəhərinin işğaldan azad edilməsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və tarixi ədalətin bərpası istiqamətində atılmış mühüm addımlardan biri kimi xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaqdır. Bu tarix Vətən müharibəsində qazanılan böyük Zəfərin mühüm səhifələrindən biri olmaqla yanaşı, Cəbrayılın çoxəsrlik tarixinin yeni mərhələsinin başlanğıcını da ifadə edir.
Cəbrayıl Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri, zəngin tarixi-mədəni irsə malik şəhərlərindən biridir. Bu torpağın hər qarışı xalqımızın tarixi ilə, milli yaddaşı ilə və ata-baba mirası ilə bağlıdır. Cəbrayılın adı Azərbaycanın ictimai-siyasi, mədəni və iqtisadi həyatında mühüm izlər qoymuş bir bölgə ilə əlaqələndirilir. Şəhər və rayon uzun illər ərzində burada yaşayan insanların zəhməti, quruculuğu və mənəvi dəyərləri ilə inkişaf etmişdir.
Lakin 1993-cü ildə Cəbrayıl rayonunun Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunması nəticəsində şəhər və kəndlər dağıntılara məruz qaldı, yerli əhali öz doğma yurdlarından didərgin düşdü. Uzun illər ərzində cəbrayıllılar doğma torpaqlarına qayıtmaq arzusu ilə yaşadılar. Bu arzu nəsildən-nəslə ötürüldü və milli yaddaşın mühüm hissəsinə çevrildi. Cəbrayılın azad olunması həmin insanların illərlə daşıdığı ümidlərin gerçəkləşməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıdı.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycanın müasir tarixində yeni mərhələ açdı. Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində işğal altında olan ərazilərin azad edilməsinə başlanıldı. Cəbrayıl istiqamətində gedən döyüşlər də Vətən müharibəsinin mühüm hərbi səhifələrindən birinə çevrildi. Azərbaycan əsgər və zabitləri böyük şücaət, fədakarlıq və peşəkarlıq nümayiş etdirərək strateji əhəmiyyətə malik mövqeləri və yaşayış məntəqələrini azad etdilər.
2020-ci il oktyabrın 4-də Cəbrayıl şəhərinin işğaldan azad edilməsi Azərbaycan xalqına böyük sevinc bəxş etdi. Bu xəbər illərlə doğma yurd həsrəti ilə yaşayan insanların qəlbində xüsusi duyğular yaratdı. Cəbrayılın azad edilməsi Vətən müharibəsinin gedişində mühüm hərbi-siyasi nəticələr doğuran hadisələrdən biri kimi tarixə düşdü.
Cəbrayılın azad olunması Azərbaycan Ordusunun hərbi imkanlarını, döyüş qabiliyyətini və strateji planlaşdırma səviyyəsini də nümayiş etdirdi. Bu qələbə sonrakı hərbi əməliyyatlar üçün mühüm zəmin yaratdı. Azərbaycan əsgərinin Cəbrayıl torpağında üçrəngli bayrağımızı ucaltdığı gün xalqımızın milli qürur tarixinin parlaq səhifələrindən birinə çevrildi.
Cəbrayıl uğrunda döyüşlərdə Azərbaycanın igid oğulları qəhrəmanlıq göstərdilər. Onlar Vətən naminə canlarından keçərək şəhidlik zirvəsinə ucaldılar. Bu gün Cəbrayılın hər qarışında şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsi yaşayır. Onların göstərdiyi qəhrəmanlıq gələcək nəsillər üçün Vətən sevgisinin və fədakarlığın nümunəsidir.
Cəbrayılın azadlığı təkcə bir şəhərin hərbi yolla geri qaytarılması deyildi. Bu hadisə həm də insanların doğma torpaqlarına qayıdışının başlanğıcı oldu. İşğal dövründə Cəbrayıldan məcburi köçkün düşmüş ailələrin böyük hissəsi üçün doğma şəhərin azadlığı illərlə gözlənilən qayıdış ümidinin reallığa çevrilməsi demək idi.
Zəfərdən sonra Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başlanıldı. Cəbrayıl da bu prosesin mühüm ünvanlarından birinə çevrildi. İşğal zamanı dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması, infrastrukturun yaradılması, yolların salınması, enerji və kommunikasiya sistemlərinin bərpası regionun gələcək inkişafı üçün möhkəm əsaslar formalaşdırır.
Bu gün Cəbrayılın simasında həm tarixi keçmişin izlərini, həm də müasir Azərbaycanın quruculuq potensialını görmək mümkündür. Azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən layihələr dövlətin qarşıya qoyduğu strateji məqsədlərin mühüm hissəsidir. Məqsəd təkcə dağıdılmış şəhər və kəndləri bərpa etmək deyil, həmin əraziləri müasir, dayanıqlı və rahat yaşayış məkanlarına çevirməkdir.
Cəbrayılın dirçəldilməsi Böyük Qayıdış prosesinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Doğma yurdlarına qayıdan insanlar üçün müasir yaşayış şəraitinin yaradılması, sosial obyektlərin, məktəblərin, tibb müəssisələrinin, inzibati binaların və digər infrastrukturun qurulması bu prosesin əsas elementlərini təşkil edir. Bu quruculuq Azərbaycanın müharibədən sonrakı inkişaf modelinin mühüm göstəricilərindən biri kimi diqqəti cəlb edir.
Cəbrayıl həm də regionun iqtisadi potensialı baxımından əhəmiyyətli ərazilərdən biridir. Burada nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsi, kənd təsərrüfatının inkişaf etdirilməsi, sənaye və xidmət sahələrinin formalaşdırılması üçün geniş perspektivlər mövcuddur. Yeni yolların və digər infrastruktur layihələrinin reallaşdırılması Cəbrayılın regional iqtisadi əlaqələr sistemində rolunu daha da artırır.
Cəbrayılın inkişafında nəqliyyat infrastrukturu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Regionda həyata keçirilən yol layihələri yaşayış məntəqələrinin bir-biri ilə əlaqəsini gücləndirməklə yanaşı, iqtisadi fəallığın artmasına da şərait yaradır. Müasir infrastrukturun yaradılması insanların rahatlığı və ərazinin investisiya imkanlarının genişlənməsi baxımından mühüm amildir.
Cəbrayılın yenidən qurulması həm də Azərbaycanın ekoloji yanaşmalarının tətbiq edildiyi mühüm layihələr sırasında yer alır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə müasir texnologiyalara, enerji səmərəliliyinə və ekoloji təhlükəsizliyə əsaslanan yeni yaşayış məkanlarının yaradılması gələcəyə hesablanmış siyasətin tərkib hissəsidir.
Bu gün Cəbrayıl şəhəri təkcə keçmişin xatirəsi kimi deyil, gələcəyin inkişaf məkanı kimi də nəzərdən keçirilir. Şəhərin yenidən qurulması onun tarixi kimliyinin qorunması ilə müasir şəhərsalma prinsiplərinin uzlaşdırılması istiqamətində həyata keçirilir. Tarixi yaddaşın qorunması, milli memarlıq elementlərinin yaşadılması və müasir infrastrukturun yaradılması Cəbrayılın yeni simasının formalaşmasında mühüm rol oynayır.
4 Oktyabr – Cəbrayıl Şəhəri Günü həm də xalqımızın birlik və həmrəyliyinin ifadəsidir. Vətən müharibəsində Azərbaycan xalqı vahid amal ətrafında birləşərək böyük iradə nümayiş etdirdi. Cəbrayılın azad edilməsi həmin milli birliyin və Vətən sevgisinin təcəssüm etdiyi tarixi hadisələrdən biri oldu.
Bu əlamətdar gün şəhidlərimizin xatirəsini ehtiramla yad etmək, qazilərimizin fədakarlığını yüksək qiymətləndirmək və Cəbrayılın azadlığı uğrunda döyüşən hərbçilərimizin qəhrəmanlığını gələcək nəsillərə çatdırmaq baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır. Onların qəhrəmanlığı tariximizin yaddaş səhifələrində daim yaşayacaqdır.
Cəbrayıl şəhərinin azad olunması Azərbaycan xalqının uzun illər ərzində qoruduğu tarixi ədalət istəyinin mühüm nəticələrindən biri oldu. Bu qələbə göstərdi ki, milli iradə, dövlətçilik əzmi və Vətən sevgisi qarşıya qoyulan böyük məqsədlərin reallaşdırılmasında mühüm rol oynayır.
Bu gün Cəbrayılın adının çəkilməsi həm Zəfər tarixini, həm də böyük quruculuq prosesini xatırladır. Bir vaxtlar işğalın ağır izlərini daşıyan şəhər indi yenidən həyatın, quruculuğun və inkişafın ünvanına çevrilir. Cəbrayılın gələcəyi Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasının ayrılmaz hissəsi kimi formalaşır.
Cəbrayıl Şəhəri Gününün qeyd olunması bu baxımdan mühüm mənəvi və ictimai əhəmiyyət daşıyır. Bu tarix həm keçmişi xatırlamaq, həm şəhidlərin müqəddəs xatirəsini yaşatmaq, həm də gələcəyə inamla baxmaq üçün bir fürsətdir. 4 Oktyabr tarixi Cəbrayılın azadlığı ilə yanaşı, doğma torpaqlara qayıdışın, yeni həyatın və quruculuğun rəmzlərindən biridir.
Cəbrayılın azadlığı ilə başlayan yeni mərhələ şəhərin və rayonun gələcək inkişaf perspektivlərini də genişləndirir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası çərçivəsində həyata keçirilən layihələr Cəbrayılın sosial-iqtisadi həyatında mühüm dəyişikliklər yaradır. Bu proses nəticəsində şəhərin müasir Azərbaycanın inkişaf edən bölgələrindən birinə çevrilməsi üçün yeni imkanlar yaranır.
4 Oktyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında qürur və Zəfər günü kimi yaşayacaqdır. Bu tarix Cəbrayılın tarixində yeni səhifə açmaqla yanaşı, xalqımızın öz torpaqlarına bağlılığını və milli yaddaşını bir daha nümayiş etdirdi. Cəbrayılın azadlığı uğrunda mübarizə aparan qəhrəmanların adı gələcək nəsillərin yaddaşında daim ehtiramla çəkiləcək.
Bu gün Cəbrayılın yenidən qurulan küçələrində, bərpa olunan yaşayış məkanlarında və yaradılan yeni infrastrukturlarda Azərbaycanın Zəfərindən sonra başlayan böyük quruculuğun izləri görünür. Şəhərin dirçəlişi yalnız fiziki bərpa prosesi deyil, həm də insanların doğma torpaqları ilə mənəvi bağlarının yenidən möhkəmləndirilməsi deməkdir.
Cəbrayılın keçmişi, bu günü və gələcəyi bir-biri ilə sıx bağlıdır. Keçmişin tarixi irsi qorunur, bu günün quruculuq işləri davam etdirilir, gələcək isə müasir və inkişaf etmiş Cəbrayılın formalaşdırılması məqsədinə istiqamətlənir. Bu baxımdan 4 Oktyabr tarixi həm tarixi yaddaşın, həm də gələcəyə inamın rəmzidir.
Cəbrayıl şəhəri Azərbaycanın dövlətçilik tarixində özünəməxsus yerə malikdir. Onun işğaldan azad edilməsi xalqımızın Zəfər salnaməsinin mühüm səhifələrindən biri kimi daim xatırlanacaq. Bu tarix həm də bir daha göstərir ki, doğma torpağa bağlılıq və Vətən sevgisi xalqın milli kimliyinin ən möhkəm dayaqlarındandır.
4 Oktyabr – Cəbrayıl Şəhəri Günü münasibətilə bu qədim yurdun azadlığı uğrunda canından keçmiş şəhidlərimizin əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edirik. Qazilərimizin fədakarlığına minnətdarlığımızı ifadə edir, Cəbrayılın dirçəldilməsi və inkişafı yolunda həyata keçirilən quruculuq işlərinin davamlı olmasını arzulayırıq.
Cəbrayıl bu gün Zəfərin və qayıdışın simvollarından biridir. Onun yenidən dirçəldilməsi Azərbaycan xalqının qurub-yaratmaq iradəsinin, dövlətimizin inkişaf və bərpa siyasətinin canlı nümunəsidir. 4 Oktyabr isə bu şanlı tarixdə əbədi olaraq xüsusi yer tutacaqdır.
Cəbrayılın azadlığı ilə xalqımız yalnız bir şəhərinə deyil, öz tarixi yaddaşının mühüm parçasına qovuşdu. Bu gün Cəbrayılın gələcəyinə baxarkən həm qəhrəmanlıq tariximizi, həm də qarşıdakı böyük inkişaf perspektivlərini görürük. Cəbrayıl yaşayacaq, inkişaf edəcək və Azərbaycan tarixində öz layiqli yerini daha da möhkəmləndirəcəkdir.
4 Oktyabr – Cəbrayıl Şəhəri Günü münasibətilə xalqımızın bu qədim və müqəddəs yurduna firavanlıq, onun sakinlərinə xoşbəxtlik, şəhid ailələrinə səbir, qazilərimizə möhkəm cansağlığı arzulayırıq. Cəbrayılın azadlığı uğrunda göstərilən qəhrəmanlıq heç vaxt unudulmayacaq. Bu tarix Azərbaycanın Zəfər salnaməsinin ayrılmaz hissəsi olaraq gələcək nəsillərə böyük qürur hissi ilə çatdırılacaqdır.
Xəyyam Vəliyev,
YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı