Müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik salnaməsində dönüş nöqtəsi - ŞƏRH

Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində elə mühüm hadisələr var ki, onların əhəmiyyəti yalnız baş verdiyi dövrün çərçivəsində deyil, sonrakı onilliklərdə əldə olunan nəticələr fonunda daha aydın görünür. 1993-cü il də məhz belə tarixi mərhələlərdən biridir. Həmin il Azərbaycan xalqının iradəsi və seçimi ilə Heydər Əliyevin ölkə rəhbərliyinə qayıdışı dövlətimizin gələcək inkişaf istiqamətini müəyyənləşdirən taleyüklü hadisəyə çevrildi.

1993-cü il oktyabrın 3-də ümumxalq səsverməsi nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi və oktyabrın 10-da dövlət başçısı kimi and içdi. Bununla da müstəqilliyinin ilk illərində ağır siyasi, iqtisadi və hərbi sınaqlarla üzləşən Azərbaycanın qarşısında yeni inkişaf mərhələsinin əsası qoyuldu. Rəsmi mənbələrdə də qeyd olunduğu kimi, 1993-cü ildən başlayaraq ölkədə dövlətçiliyin əsasları möhkəmləndirildi, sabitlik təmin edildi və Azərbaycanın strateji inkişaf istiqamətləri müəyyənləşdirildi.

Ulu Öndərin həmin dövrdə qarşıya qoyduğu əsas məqsəd yalnız mövcud böhrandan çıxmaq deyildi. Qarşıda daha böyük vəzifə – müstəqilliyi möhkəm təməllər üzərində qurmaq, dövlət institutlarını gücləndirmək, milli maraqlara əsaslanan inkişaf modelini formalaşdırmaq və Azərbaycanı beynəlxalq münasibətlər sistemində öz sözünü deyən dövlətə çevirmək dayanırdı.

Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri məhz bu uzaqgörənlik idi. O, cari problemlərin həlli ilə kifayətlənməyərək Azərbaycanın gələcək onilliklərini düşünən siyasi və iqtisadi strategiya formalaşdırdı. 1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın Konstitusiyasının qəbul edilməsi, hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində islahatların aparılması, iqtisadiyyatın bazar prinsipləri əsasında yenidən qurulması, nizami ordunun yaradılması və ölkənin beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi həmin strategiyanın mühüm istiqamətlərini təşkil edirdi.

Bu siyasətin iqtisadi dayaqlarının formalaşdırılmasında milli neft strategiyası xüsusi əhəmiyyət daşıdı. 1994-cü ildə “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyasına, xarici investisiyaların cəlbinə və uzunmüddətli iqtisadi inkişaf üçün yeni imkanların yaranmasına mühüm zəmin yaratdı. Sonrakı illərdə bu strategiyanın verdiyi imkanlardan istifadə olunaraq ölkənin iqtisadi potensialı daha da gücləndirildi.

Lakin Heydər Əliyev siyasətinin mahiyyətini yalnız iqtisadi göstəricilər və həyata keçirilmiş layihələrlə məhdudlaşdırmaq mümkün deyil. Ulu Öndərin dövlətçilik irsinin əsasını xalq-dövlət birliyi, milli maraqların üstün tutulması, azərbaycançılıq məfkurəsi, güclü dövlət və milli həmrəylik təşkil edirdi. O, Azərbaycan dövlətinin dayanıqlı inkişafının yalnız siyasi və iqtisadi güclə deyil, eyni zamanda milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və cəmiyyətin vahid məqsəd ətrafında birləşdirilməsi ilə mümkün olduğunu göstərdi.

Ulu Öndərin müəyyən etdiyi siyasi kursun ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri isə onun davamlılığı oldu. Heydər Əliyev müasir Azərbaycan dövlətinin təməlini formalaşdırmaqla yanaşı, yaratdığı siyasi məktəbin və dövlətçilik ənənələrinin gələcəkdə də davam etdirilməsi üçün möhkəm zəmin yaratdı. 2003-cü ildə Prezident İlham Əliyevin dövlət başçısı seçilməsi ilə bu siyasi kurs yeni dövrün çağırışlarına uyğun şəkildə davam etdirildi.

Sonrakı illərin reallıqları göstərdi ki, dövlətçilik strategiyasının ardıcıllığı və uzunmüddətli xarakteri Azərbaycanın qarşısında duran mürəkkəb məsələlərin həllində mühüm rol oynadı. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, ordu quruculuğunun davam etdirilməsi, beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət xəttinin həyata keçirilməsi Azərbaycanın güc potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırdı.

Bu yolun ən mühüm nəticələrindən biri 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycanın tarixi Zəfəri oldu. 2020-ci ildə ərazi bütövlüyünün böyük hissəsinin hərbi-siyasi yolla bərpası, 2023-cü ildə isə Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində suverenliyinin tam bərpa olunması dövlətçilik tariximizin yeni mərhələsinin başlanğıcını qoydu.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri isə Azərbaycanın əldə etdiyi Zəfərin yalnız hərbi nəticə olmadığını, həm də yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcı olduğunu nümayiş etdirir. Vaxtilə işğal altında olan ərazilərdə şəhərlərin, kəndlərin, nəqliyyat və sosial infrastrukturun yenidən qurulması, insanların doğma yurdlarına qayıdışı dövlətimizin imkanlarının və milli iradəsinin göstəricilərindən biridir.

Bu baxımdan 3 oktyabr tarixi yalnız bir prezidentlik müddətinin başlanğıcı kimi deyil, müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişaf istiqamətinin müəyyənləşdiyi mühüm tarixi mərhələ kimi dəyərləndirilir. 1993-cü ildə qarşıya qoyulan əsas məqsəd müstəqilliyi qorumaq və möhkəmləndirmək idisə, sonrakı dövrdə bu məqsəd güclü, müasir və öz milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edən dövlətin formalaşdırılması istiqamətində davam etdirildi.

Heydər Əliyevin siyasi irsinin böyüklüyü həm də ondadır ki, onun müəyyən etdiyi dövlətçilik prinsipləri zamanın dəyişən tələblərinə uyğun olaraq yeni məzmunla zənginləşdirilə bildi. Bu gün Azərbaycanın əldə etdiyi nəticələrə nəzər salarkən 1993-cü ildə atılan siyasi və strateji addımların əhəmiyyətini daha aydın görmək mümkündür. Məhz buna görə Ulu Öndərin adı müasir Azərbaycanın dövlətçilik salnaməsində yalnız keçmişin böyük siyasi xadimi kimi deyil, dövlətimizin inkişaf fəlsəfəsini müəyyənləşdirən tarixi şəxsiyyət kimi yaşayır.

Heydər Əliyevin xalqımıza ən böyük əmanəti müstəqil Azərbaycan dövlətidir. Bu dövlətin qorunması, gücləndirilməsi və gələcək nəsillərə daha qüdrətli şəkildə ötürülməsi isə dövlətçilik ənənələrinin davamlılığını təmin edən əsas amillərdəndir. Bu gün Azərbaycan öz milli maraqlarına əsaslanan siyasət yürüdən, müstəqil qərarlar qəbul edən və qarşısına qoyduğu strateji hədəflərə doğru inamla irəliləyən dövlət kimi inkişaf edir.

1993-cü ilin oktyabrında başlanmış yeni siyasi mərhələdən 33 il sonra tarixə nəzər saldıqda bir həqiqət xüsusi aydınlığı ilə görünür: güclü dövlət təsadüfən yaranmır. Onun arxasında uzaqgörən siyasi iradə, düşünülmüş strategiya, milli həmrəylik və dövlətçilik ənənələrinin ardıcıl şəkildə qorunması dayanır. Azərbaycanın müasir inkişaf salnaməsinin mühüm səhifələrindən biri də məhz bu siyasi iradənin və dövlətçilik məktəbinin adı ilə bağlıdır.

Fidan Hüseynova
YAP Quba rayon təşkilatının sədri