Prezident İlham Əliyevin Türkmənistanda səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya arasında strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələsini müəyyənləşdirir

2026-cı il oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının 8-ci Məşvərət görüşü keçirilib. Görüşdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev çıxış edərək ölkəmizin Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərinin inkişafı, regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi, iqtisadi-ticari əlaqələrin gücləndirilməsi, nəqliyyat-logistika imkanlarının artırılması və enerji sahəsində birgə fəaliyyətin perspektivləri barədə mühüm fikirlər səsləndirib. Dövlət başçısının çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolunu, region ölkələri ilə qarşılıqlı etimada və ortaq maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq siyasətini, eləcə də Türk dünyası və Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrin strateji əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirib. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının Məşvərət görüşü formatında tamhüquqlu iştirakçıya çevrilməsini tarixi qərar kimi qiymətləndirib və bu qərara görə həmkarlarına təşəkkürünü bildirib. Bu addım Azərbaycanın region ölkələri ilə münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldiyini, əməkdaşlığın daha geniş coğrafiyada və çoxtərəfli platformada inkişafı üçün əlverişli imkanların yarandığını göstərir. Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələrini ortaq tarixi köklər, mədəni yaxınlıq, mənəvi dəyərlər və qarşılıqlı hörmət birləşdirir. Bu amillər dövlətlərarası münasibətlərin möhkəmlənməsində mühüm rol oynamaqla yanaşı, iqtisadi və siyasi əlaqələrin də davamlı inkişafına zəmin yaradır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında qardaşlıq münasibətlərinə xüsusi diqqət yetirməsi regional birliyin yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmadığını, həmçinin xalqlar arasında tarixi və mənəvi bağlılığa söykəndiyini göstərir. Dövlət başçısı Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında iqtisadi əməkdaşlığın son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə genişləndiyini vurğulayıb. Onun qeyd etdiyi kimi, 2025-ci ildə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə ticarət dövriyyəsi 50 faizdən çox artıb. Hazırda Mərkəzi Asiya ölkələrinin kapitalı əsasında yaradılmış 400-dən artıq şirkət Azərbaycanda fəaliyyət göstərir. Bu göstəricilər qarşılıqlı iqtisadi maraqların gücləndiyini və sahibkarlıq subyektləri üçün yeni imkanların yarandığını təsdiqləyir. Prezident İlham Əliyev əməkdaşlığın gələcək inkişafı üçün mühüm istiqamətlərdən biri kimi birgə investisiyaların artırılmasını, yeni istehsal müəssisələrinin yaradılmasını və sənaye kooperasiyasının genişləndirilməsini önə çəkib. Azərbaycan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstan arasında yaradılmış birgə investisiya fondlarının imkanlarından daha səmərəli istifadə olunması bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Birgə istehsalın təşkili və məhsulların beynəlxalq bazarlara birlikdə çıxarılması region ölkələrinin iqtisadi potensialının daha dolğun reallaşdırılmasına şərait yarada bilər. Çıxışda nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da əsas məsələlərdən biri kimi diqqətə çatdırılıb. Xəzər dənizi Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və regionun beynəlxalq bazarlara çıxışının təmin edilməsi baxımından mühüm nəqliyyat məkanına çevrilir. Dəniz limanlarının, dəmir yollarının, avtomobil yollarının və hava limanlarının inkişafı yükdaşımaların həcminin artırılmasına, daşınma müddətinin optimallaşdırılmasına və marşrutların rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında Orta Dəhlizin artan əhəmiyyətinə xüsusi yer ayrılıb. Dövlət başçısının diqqətə çatdırdığı rəqəmlərə əsasən, 2025-ci ildə bu marşrut üzrə tranzit yükdaşımaların həcmi 10 faizdən çox, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında isə təxminən 20 faiz artıb. Bu dinamika Azərbaycanın Şərqlə Qərb arasında mühüm nəqliyyat və logistika qovşağı kimi mövqeyinin möhkəmləndiyini göstərir. Eyni zamanda, Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik kabellərin çəkilməsini nəzərdə tutan “Rəqəmsal İpək Yolu” layihəsi regionda rəqəmsal bağlantıların inkişafına və informasiya mübadiləsinin genişlənməsinə yeni imkanlar açır. Enerji sahəsində əməkdaşlıq da Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasındakı münasibətlərin mühüm istiqamətlərindəndir. Azərbaycan Türkmənistan və Qazaxıstan neftinin beynəlxalq bazarlara nəqlində iştirak etməklə regionun enerji resurslarının dünya bazarlarına çatdırılmasına töhfə verir. Bununla yanaşı, bərpaolunan enerji sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında yaşıl enerji dəhlizinin yaradılması istiqamətində görülən işlər gələcək üçün mühüm perspektivlər formalaşdırır. Bu təşəbbüslər enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi ilə yanaşı, dayanıqlı inkişaf və ekoloji məsuliyyət baxımından da əhəmiyyətlidir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında regional sülhün, təhlükəsizliyin, siyasi və iqtisadi sabitliyin əhəmiyyəti də xüsusi vurğulanıb. Dövlət başçısının fikirləri bir daha təsdiqləyir ki, ölkələrin davamlı inkişafı üçün qarşılıqlı etimadın qorunması, mehriban qonşuluq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi və ortaq maraqlara əsaslanan əməkdaşlığın genişləndirilməsi vacib şərtlərdir. Sabitlik və təhlükəsizlik mühiti iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi, investisiyaların cəlb olunması və xalqların rifahının yüksəldilməsi üçün möhkəm zəmin yaradır. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərinin inkişafı ölkəmizin xarici siyasət strategiyasında mühüm yer tutur. Bu əməkdaşlıq siyasi dialoqdan iqtisadiyyat, nəqliyyat, enerji, rəqəmsal texnologiyalar və digər sahələri əhatə edən çoxşaxəli tərəfdaşlığa doğru inkişaf edir. Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı şəhərində səsləndirdiyi fikirlər isə mövcud imkanlardan daha səmərəli istifadə edilməsinin, birgə layihələrin genişləndirilməsinin və regional əməkdaşlığın konkret nəticələrlə zənginləşdirilməsinin vacibliyini ortaya qoyur. Beləliklə, 8-ci Məşvərət görüşündə Prezident İlham Əliyevin çıxışı Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlərin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən mühüm siyasi mesajlarla yadda qalıb. Qarşılıqlı hörmətə, etimada, iqtisadi tərəfdaşlığa və ortaq strateji maraqlara əsaslanan əməkdaşlığın dərinləşməsi regionun beynəlxalq mövqelərinin güclənməsinə, yeni iqtisadi imkanların yaranmasına və xalqların rifahının yüksəlməsinə xidmət edir. Azərbaycanın bu prosesdə fəal iştirakı ölkəmizin regional əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə və daha təhlükəsiz, sabit, inkişaf etmiş gələcəyin qurulmasına verdiyi töhfənin bariz ifadəsidir.

Lalə Məmmədova

YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı