Məktəbdə geyim tələbləri və pedaqoji məsuliyyət - ŞƏRH

Təhsil sahəsində qəbul edilən hər bir qayda məktəbin gündəlik fəaliyyətinə, müəllim və şagirdlərin vəzifələrinə, eləcə də tədris prosesinin təşkilinə müəyyən istiqamət verir. Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyimlə bağlı tələblər də bu baxımdan diqqətəlayiq məsələlərdəndir. Mövzuya yalnız zahiri görünüş çərçivəsində yanaşmaq düzgün olmazdı. Burada söhbət, eyni zamanda, müəyyən edilmiş normaların icrasından, pedaqoji etikanın qorunmasından və təhsil müəssisəsində ümumi qaydalara münasibətdən gedir. Məktəbdə geyim məsələsinin hüquqi müstəvidə tənzimlənməsi təhsil iştirakçılarının öz öhdəliklərini bilməsini və fəaliyyətlərini müəyyən olunmuş çərçivədə qurmasını tələb edir. Təhsilalanların məktəbli forması ilə bağlı normalara, təhsilverənlərin isə peşə fəaliyyətinə uyğun geyim tələblərinə əməl etməsi məktəb həyatının təşkilində nəzərə alınmalı şərtlərdəndir. Bu tələblərin tətbiqi zamanı müvafiq normativ sənədlərin müddəaları əsas götürülməli, ayrı-ayrı məsələlər şəxsi mülahizələrə deyil, hüquqi normalara uyğun həll edilməlidir. Müəllimlərin geyimi ilə bağlı tələblər pedaqoji fəaliyyətin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla müəyyən edilir. Təhsilverənin məktəbdəki fəaliyyəti yalnız sinifdə dərs deməklə bitmir. O, şagirdlərlə ünsiyyət qurur, təlim prosesini idarə edir, məktəbdaxili və məktəbdənkənar rəsmi fəaliyyətlərdə iştirak edir. Buna görə də geyim seçimi peşə mühitinin xarakterinə uyğun olmalı, rahatlıq və səliqə ilə yanaşı, işgüzar görünüşü də təmin etməlidir. Qadın və kişi təhsilverənlər üçün nəzərdə tutulan geyim tələbləri konkret geyim növlərini və onların uyğunluq meyarlarını əhatə edir. Geyimin təmiz saxlanılması, səliqəli görünüşün qorunması və mövsümə uyğun seçilməsi bu meyarların əsas istiqamətlərindəndir. Eyni zamanda, laboratoriya məşğələləri, fiziki tərbiyə dərsləri və xüsusi iş şəraiti tələb edən digər fənlərin tədrisi zamanı fəaliyyətin xarakterinə uyğun geyim seçiminə ehtiyac yaranır. Belə hallarda tədrisin təhlükəsizliyi və praktik tələblər nəzərə alınmalıdır. Təhsilalanların məktəbli geyimi ilə bağlı qaydalar isə uşaqların gündəlik təhsil həyatının təşkilinə aiddir. Şagirdlərin məktəbə müəyyən edilmiş geyimdə gəlməsi tələbinin icrası məktəb rəhbərliyi və valideynlər arasında əlaqələndirilmiş fəaliyyət tələb edir. Valideynlər qüvvədə olan qaydalarla tanış olmalı, övladlarının həmin tələblərə uyğun hazırlanmasına diqqət yetirməlidirlər. Məktəb rəhbərliyi isə qaydaların məzmununu vaxtında izah etməli, onların tətbiqində yaranan suallara aydınlıq gətirməlidir. Geyimlə bağlı tələblərin yerinə yetirilməsi məsələsində müəllimlərin mövqeyi də əhəmiyyətlidir. Müəllim şagirdlərin davranışına münasibət bildirərkən həm tələbkar, həm də pedaqoji cəhətdən düzgün mövqe tutmalıdır. Qaydalara əməl olunmasının əhəmiyyəti izah edilməli, yaranan problemlər təhsilalanın şəxsiyyətinə toxunmadan həll edilməlidir. Hər bir şagirdin ləyaqətinin qorunması, onun məktəbdə özünü təhlükəsiz hiss etməsi və təhsildən kənarlaşdırılmaması pedaqoji yanaşmanın əsas prinsipləri sırasında qalmalıdır. Bu məsələdə məktəb rəhbərliyinin üzərinə düşən vəzifələrdən biri də məlumatlandırmanın düzgün təşkilidir. Geyim normaları barədə müəllimlərə, şagirdlərə və valideynlərə verilən məlumatlar aydın, dəqiq və qüvvədə olan qaydalara əsaslanmalıdır. Tələblərin müxtəlif şəkildə izah edilməsi anlaşılmazlıqlara səbəb ola biləcəyindən, məktəbdaxili fəaliyyət zamanı vahid mövqenin qorunması vacibdir. Eyni zamanda, hər bir tələb yalnız qanunvericiliklə müəyyən edilmiş səlahiyyətlər daxilində tətbiq olunmalıdır. Məktəbli geyiminə və müəllimlərin xarici görünüşünə münasibətdə əsas diqqət qaydaların mahiyyətinə yönəldilməlidir. Şagird üçün bu, məktəb həyatının müəyyən edilmiş normalarını mənimsəmək, müəllim üçün isə peşə fəaliyyətinin tələblərinə uyğun davranmaq deməkdir. Hər iki halda məqsəd şəxsi xüsusiyyətləri müzakirə mövzusuna çevirmək deyil, təhsil müəssisəsində qəbul edilmiş öhdəliklərin yerinə yetirilməsini təmin etməkdir. Geyim tələbləri ilə bağlı məsələlərin həllində ailənin sosial vəziyyəti və uşağın fərdi ehtiyacları da həssaslıqla nəzərə alınmalıdır. Məktəbin qaydalara nəzarət funksiyası ilə uşaqların hüquqlarının müdafiəsi arasında düzgün tarazlıq qorunmalıdır. Maarifləndirmə, qarşılıqlı anlaşma və əsaslandırılmış qərarlar bu tarazlığın təmin olunmasına kömək edir. Məktəbdə intizamın qorunması hər hansı iştirakçının hüquqlarının məhdudlaşdırılması hesabına deyil, qanuni və ədalətli yanaşma əsasında həyata keçirilməlidir. Beləliklə, dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyimlə bağlı tələblərin tətbiqi hüquqi bilik, təşkilati dəqiqlik və pedaqoji məsuliyyət tələb edir. Təhsilalanların və təhsilverənlərin müvafiq normalara əməl etməsi məktəbdə müəyyən edilmiş qaydaların işləkliyini təmin edən amillərdən biridir. Bu sahədə ardıcıl məlumatlandırma, düzgün nəzarət və qarşılıqlı əməkdaşlıq məktəb həyatında yarana biləcək anlaşılmazlıqların azalmasına şərait yaradır. Geyimlə bağlı tələblərə münasibət də təhsil mədəniyyətinin bir göstəricisidir. Hər bir iştirakçının öz vəzifəsini bilməsi, qaydaların hüquqi əsaslarını anlaması və onlara məsuliyyətlə yanaşması məktəbin fəaliyyətinin səmərəli təşkilinə töhfə verir. Nəticədə, geyim normalarının düzgün tətbiqi təhsil müəssisəsində intizamın qorunması ilə yanaşı, hüquqa hörmət və peşəkar davranış prinsiplərinin gündəlik fəaliyyətə daxil edilməsinə xidmət edir.

Altun İbrahimov

YAP Sabunçu rayon təşkilatının məsləhətçisi