15 Oktyabr 2023 – Xankəndidən dünyaya və tarixə verilən mesaj: Azərbaycan bayrağının qələbə zirvəsi - ŞƏRH

Prezident İlham Əliyevin Xankəndidən Azərbaycan xalqına müraciətindən 3 il keçir

Tarixdə elə günlər var ki, həmin günlər yalnız bir hadisəni deyil, bütöv bir tarixi mərhələnin nəticəsini özündə əks etdirir. 15 oktyabr 2023-cü il Azərbaycan xalqının yaddaşında məhz belə tarixlərdən biri kimi yaşayır. Həmin gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Xankəndi şəhərinin mərkəzi meydanında Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını ucaltdı və Azərbaycan xalqına müraciət etdi. Bu hadisə 2023-cü il sentyabrın 19–20-də keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycanın Qarabağ üzərində dövlət suverenliyinin bərpası prosesinin mühüm rəmzlərindən birinə çevrildi. 15 oktyabrın başqa bir mühüm xüsusiyyəti də ondan ibarət idi ki, həmin gün İlham Əliyevin ilk dəfə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsinin 20-ci ildönümü tamam olurdu. Beləliklə, 2003-cü il oktyabrın 15-də Prezident kimi fəaliyyətə başlayan İlham Əliyevin düz 20 il sonra Xankəndidə Azərbaycan Bayrağını ucaltması tarixi baxımdan xüsusi simvolizm yaratdı. Prezident çıxışında özü də bu iki tarixi hadisəni bir-biri ilə əlaqələndirdi.
15 oktyabr 2023-cü ildə Xankəndidə Azərbaycan Bayrağının qaldırılması həmin ilin sentyabr hadisələrindən sonra baş verən mühüm tarixi məqamlardan biri idi. Prezident İlham Əliyev çıxışına Azərbaycan xalqını təbrik etməklə başladı və həmin günü tarixi gün adlandırdı. O, 2003-cü ildə Prezident seçilərkən qarşısına qoyduğu əsas vəzifələrdən birinin Azərbaycan Bayrağının işğal altında olan ərazilərdə qaldırılması olduğunu bildirdi. Bu baxımdan Xankəndidə qaldırılan Bayraq 20 il əvvəl verilmiş siyasi və dövlətçilik vədləri ilə 2023-cü ilin reallığı arasında bir əlaqə yaratdı. 2003-cü ildə Prezident seçilən İlham Əliyevin qarşısında Qarabağ münaqişəsinin həlli, ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası, güclü dövlət və güclü ordu quruculuğu kimi məsələlər dayanırdı. 2023-cü ildə isə Azərbaycan Dövlət Bayrağı Xankəndidə, Xocalıda, Xocavənddə və Ağdərədə qaldırıldı. 15 oktyabr 2023-cü il hadisəsini 15 oktyabr 2003-cü ildən ayrı təsəvvür etmək çətindir. 2003-cü ildə İlham Əliyevin Prezident seçilməsi ilə başlayan prezidentlik dövründə dövlət idarəçiliyi, iqtisadi inkişaf, ordu quruculuğu, enerji siyasəti və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərinin genişləndirilməsi istiqamətində müxtəlif proseslər həyata keçirildi. 2020-ci il Vətən müharibəsi isə bu tarixi inkişaf xəttində əsas dönüş nöqtələrindən biri oldu.
44 gün davam edən müharibə nəticəsində Azərbaycan bir sıra rayonları və yaşayış məntəqələrini işğaldan azad etdi. Şuşanın azad olunması müharibənin mühüm mərhələlərindən biri oldu. Azərbaycan Prezidenti 15 oktyabr 2023-cü il çıxışında da 2020-ci ilin müharibəsinə və Şuşanın azad edilməsinə xüsusi diqqət yetirdi. Lakin 2020-ci ilin nəticələrindən sonra da Qarabağda dövlət suverenliyinin tam təmin edilməsi məsələsi gündəmdə qaldı. 2023-cü ilin sentyabrında keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycan Qarabağda dövlət suverenliyinin tam bərpa edildiyini elan etdi. Bundan cəmi bir neçə həftə sonra – oktyabrın 15-də Xankəndidə Dövlət Bayrağının ucaldılması həmin prosesin ən mühüm simvolik hadisələrindən birinə çevrildi.
Prezident İlham Əliyevin Xankəndidən Azərbaycan xalqına müraciətinin mühüm məqamlarından biri də onun çıxışında Azərbaycanın son onilliklər ərzində keçdiyi yolun qiymətləndirilməsi idi. Prezident bildirdi ki, 20 il əvvəl Prezident vəzifəsinə başlayarkən Azərbaycan Bayrağının ölkənin bütün ərazilərində qaldırılmasını qarşıya əsas vəzifələrdən biri kimi qoymuşdu. 2023-cü il oktyabrın 15-də isə bu məqsədin Xankəndidə həyata keçirildiyini qeyd etdi. Bu fikir 15 oktyabr tarixinin mahiyyətini anlamaq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki söhbət yalnız hərbi nəticədən getmirdi. Söhbət dövlət rəmzinin, dövlət suverenliyinin və Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya quruluşunun Qarabağda tam bərpasından gedirdi. Xankəndidə Azərbaycan Bayrağının ucaldılması bu baxımdan siyasi və dövlətçilik baxımından mühüm rəmzə çevrildi.
15 oktyabr 2023-cü il hadisələrindən danışarkən Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsini də qeyd etmək lazımdır. Prezident İlham Əliyev Xankəndidəki çıxışında 2023-cü ilin Heydər Əliyevin 100 illik yubileyinin qeyd edildiyi il olmasına diqqət çəkdi və həmin ildə Xankəndidə Azərbaycan Bayrağının qaldırılmasının xüsusi rəmzi məna daşıdığını bildirdi. Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin müxtəlif mərhələlərində Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün və dövlətçilik ənənələrinin qorunması məsələləri mühüm yer tutub. 1993-cü ildə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, iqtisadi islahatlar, ordu quruculuğu və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. 2003-cü ildə isə bu siyasi irsin davam etdirilməsi məsələsi Azərbaycanın siyasi gündəliyinin əsas mövzularından biri idi. Bu baxımdan 15 oktyabr 2023-cü ildə Xankəndidə yaşanan hadisə Azərbaycan dövlətçiliyinin müxtəlif mərhələləri arasında tarixi əlaqəni nümayiş etdirən hadisə kimi qiymətləndirilə bilər. 2020-ci il Azərbaycan tarixində ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələlərdən biri oldu. 2023-cü il isə Qarabağda dövlət suverenliyinin tam təmin edilməsi baxımından yeni mərhələ yaratdı. Bu iki hadisə arasında üçillik dövr ərzində Azərbaycan azad edilmiş ərazilərdə bərpa-quruculuq işlərinə başladı, yeni yollar və infrastruktur layihələri həyata keçirdi və keçmiş məcburi köçkünlərin qayıdışı üçün hazırlıq işlərini genişləndirdi. Beləliklə, Zəfər yalnız hərbi nəticə kimi deyil, sonrakı quruculuq prosesinin başlanğıcı kimi də özünü göstərdi.
Həmin gün Prezident İlham Əliyev yalnız Xankəndidə Dövlət Bayrağını qaldırmadı. 15 oktyabr 2023-cü ildə Ağdərə şəhərində, Xocalı şəhərində və Əsgəran qəsəbəsində də Azərbaycan Dövlət Bayrağı ucaldıldı. Prezidentin həmin gün Xankəndinin Kərkicahan qəsəbəsində olması da rəsmi xronikada öz əksini tapıb. Bu baxımdan 15 oktyabr 2023-cü il yalnız Xankəndinin deyil, Qarabağın bir sıra yaşayış məntəqələrində Azərbaycan dövlətçiliyinin və dövlət rəmzlərinin bərpası ilə bağlı tarixi gün kimi yadda qaldı. 15 oktyabr Azərbaycan tarixində iki mühüm hadisənin üst-üstə düşdüyü tarixdir. 15 oktyabr 2003-cü ildə İlham Əliyev ilk dəfə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. 15 oktyabr 2023-cü ildə isə həmin seçkidən 20 il sonra Prezident İlham Əliyev Xankəndidə Azərbaycan Dövlət Bayrağını ucaltdı və Azərbaycan xalqına müraciət etdi. Bu iki tarix arasında keçən 20 il Azərbaycan dövlətinin inkişafı, ordu quruculuğu, diplomatik fəaliyyət, iqtisadi layihələr, 2020-ci il Vətən müharibəsi və 2023-cü ildə dövlət suverenliyinin bərpası ilə müşayiət olundu. Ona görə də 15 oktyabr 2023-cü il hadisəsinə yalnız həmin günün hadisəsi kimi deyil, 20 illik tarixi mərhələnin nəticələrindən biri kimi də baxmaq mümkündür.

Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
“Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları” Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
YAP-ın fəal üzvü