Məktəb mühitində nizam-intizam, etik normalar və dünyəvilik: şagird və müəllim geyiminin mahiyyəti - ŞƏRH

Məktəb yalnız bilik və bacarıqların aşılandığı məkan deyil, həm də şəxsiyyətin formalaşdığı, cəmiyyətin gələcək mənəvi-sosial sütunlarının qoyulduğu müqəddəs bir ocaqdır. Təhsil müəssisələrində sağlam mühitin, bərabərliyin və qarşılıqlı hörmətin təmin olunmasında tədrisin keyfiyyəti ilə yanaşı, daxili intizam və görünüş mədəniyyəti də müstəsna rol oynayır. Bu çərçivədə dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilalanların (şagirdlərin) və təhsilverənlərin (müəllimlərin) geyiminə dair müəyyən edilmiş tələblər sadəcə formal qaydalar toplusu deyil, təhsil mühitinin ciddiliyini və məqsədəuyğunluğunu qoruyan vacib mexanizmdir.

Ümumi təhsil müəssisələrində şagirdlər üçün vahid məktəbli formasının tətbiq edilməsi uzun illərdir ki, təhsil siyasətinin ana xətlərindən birini təşkil edir. Məktəbli formasının əsas məqsədi şagirdlər arasında sosial-iqtisadi fərqlərin gözə çarpmasının qarşısını almaq, uşaqlarda bərabərlik və mənsubiyyət hissini formalaşdırmaqdır.

Məktəb divarları arasında hər bir şagird öz geyimi, maddi imkanları və ya brend seçimləri ilə deyil, biliyi, istedadı, tərbiyəsi və dünyagörüşü ilə fərqlənməlidir. Vahid geyim qaydaları uşaqların diqqətini zahiri göstərişdən və geyim yarışından yayındıraraq birbaşa tədris prosesinə, mənimsəməyə və intizama yönəldir. Təmiz, səliqəli və müəyyən olunmuş standartlara cavab verən məktəbli forması şagirdə məsuliyyət hissi aşılayır, onu mütəşəkkilliyə vərdiş etdirir.

Məktəbdə davranış və görünüşü ilə gənc nəslə yol göstərən əsas sima müəllimdir. Pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olan şəxslərin geyimi onların peşəsinə, şagirdlərinə və təhsil ocağına olan hörmətinin zahiri təzahürüdür. Təhsilverənlər üçün müəyyən edilmiş geyim tələbləri klassik, səliqəli, işgüzar və müasir etik normalara uyğun üslubu nəzərdə tutur.

Müəllimin geyimi həddindən artıq dəbdəbəli, diqqətçəkici, qeyri-rəsmi və ya pedaqoji mühitə yaraşmayan elementlərdən uzaq olmalıdır. Səliqəli və rəsmi-işgüzar üslubda geyinmiş təhsilverən şagirdlərin gözündə həm nüfuzunu qoruyur, həm də şüuraltı olaraq sinifdə ciddi və məhsuldar tədris atmosferi yaradır.

Azərbaycan Respublikası konstitusion olaraq dünyəvi dövlətdir və bu prinsip təhsil sisteminin təməl sütunlarından birini təşkil edir. Müasir, inkişaf etmiş və rasional düşüncəyə söykənən cəmiyyətin qurulması məhz dünyəvi, elmi əsaslara təməllənən təhsil anlayışı ilə mümkündür. Təhsil müəssisələri bütün dinlərin, etnik mənsubiyyətlərin və baxışların fövqündə duran, elm və bilik işığının paylandığı neytral məkanlardır.

Son zamanlar dini həssaslıqlardan və inanc azadlığı anlayışından sui-istifadə edərək dövlətin təhsil müəssisələrində müəyyən etdiyi vahid geyim qaydalarına, dünyəvilik prinsiplərinə qarşı çıxışların edilməsi, məktəbi dini müstəviyə çəkmək cəhdləri dərin təəssüf və narahatlıq doğurur. Bu cür yanaşmalar cəmiyyətdə bölücülüyə, şagirdlər arasında kəskin fərqlərin yaranmasına və təhsil mühitinin pozulmasına xidmət edir.

Məktəblərdə vahid geyim tələblərini "dini inancın məhdudlaşdırılması" kimi qələmə vermək, dini duyğuları manipulyasiya edərək təhsil sisteminin dünyəvi xarakterini hədəf almaq qətiyyən qəbulolunmazdır və sərt şəkildə pislənilməlidir. Azərbaycanın təhsil sistemi hər bir vətəndaşı üçün bərabər, elmi, obyektiv və azad təhsil hüququnu təmin edir. Şəxsi dini inanclar hər bir fərdin mənəvi aləminə aid olduğu halda, dövlət məktəbi ümumi qayda-qanunların, intizamın və dünyəvi dəyərlərin hökm sürdüyü ictimai məkandır.

Təəssüf ki, zaman-zaman dini həssaslıqlardan və inanc azadlığı anlayışından istifadə edərək dövlətin təhsil müəssisələrində müəyyən etdiyi vahid geyim qaydalarına, təhsilin dünyəvilik prinsiplərinə qarşı çıxışların şahidi oluruq. Məktəbi elmi və pedaqoji mühitdən çıxararaq dini müzakirələrin və ya təriqət qarşıdurmalarının meydanına çevirmək cəhdləri dərin narahatlıq doğurur. Dini hissləri qabardaraq məktəb intizamına qarşı yönələn bu cür təşəbbüslər cəmiyyətdə süni qütbləşmə yaradır, uşaqlar arasında dünyəvilik və inanc fərqlərini qabardır və nəticədə sağlam təhsil mühitini ciddi şəkildə zədələyir.

Dini həssaslıqları bayraq edərək məktəb qaydalarını pozmağa, təhsil sistemimizin dünyəvi prinsiplərinə müdaxilə etməyə və cəmiyyəti radikallaşdırmağa yönələn hər bir cəhd milli təhsilimizin və gələcəyimizin inkişafına qarşı yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilməlidir.

Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyim tələblərinə əməl olunması təkcə məktəb rəhbərliyinin və ya müəllimlərin işi deyil. Bu, valideynlərin, təhsilalanların və bütövlükdə cəmiyyətin birgə məsuliyyətidir.

Vahid geyim formasına, rəsmi-işgüzar üsluba və dünyəvi təhsil prinsiplərinə hörmətlə yanaşmaq gənc nəslin sağlam, azad, savadlı və vətənpərvər ruhda yetişməsinin zəmanətidir. Elmə, biliyə və dünyəvi dəyərlərə söykənən məktəb mühiti bizi işıqlı gələcəyə aparan yeganə doğru yoldur.

Sabir Məmmədli

YAP Yasamal rayon “S.Əsgərova küç 85” ünvanı (ƏƏSMN) üzrə ərazi partiya təşkilatının fəal üzvü.Məktəb mühitində nizam-intizam, etik normalar və dünyəvilik: şagird və müəllim geyiminin mahiyyəti