Azərbaycan–Laos münasibətləri: dostluq ənənələri və gələcəyə hesablanmış əməkdaşlıq

Dövlətlər arasında münasibətlərin inkişafı yalnız siyasi əlaqələrlə deyil, həm də qarşılıqlı etimad, hörmət və ortaq maraqlar əsasında qurulan əməkdaşlıqla ölçülür. Müasir dünyada hər bir ölkə üçün yeni tərəfdaşlıqların yaradılması, mövcud dostluq münasibətlərinin qorunması və müxtəlif sahələrdə qarşılıqlı faydalı əlaqələrin genişləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikasının xarici siyasətində də bu məsələlərə xüsusi diqqət yetirilir. Azərbaycan ilə Laos Xalq Demokratik Respublikası arasında münasibətlərin hazırkı inkişaf mərhələsi bu baxımdan diqqətəlayiqdir. 2026-cı il oktyabrın 13-də Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində keçirilən görüşlər və əldə olunan razılaşmalar iki ölkə arasında münasibətlərin gələcək inkişafı üçün yeni imkanlar yaratdı. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə Laos Prezidenti arasında keçirilən təkbətək və geniş tərkibdə görüşlərdə ikitərəfli əlaqələrin müxtəlif istiqamətləri müzakirə olundu, gələcək əməkdaşlıqla bağlı konkret addımlar müəyyənləşdirildi. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında səsləndirdiyi bir fikir xüsusilə diqqətimi çəkdi: “Bu gün qəbul edilmiş Birgə Bəyanat əslində bizim gələcək əməkdaşlığımızı özündə ehtiva edir, əsas əməkdaşlıq istiqamətlərini müəyyənləşdirir”. Məncə, bu fikir qəbul edilən sənədin mahiyyətini aydın şəkildə ifadə edir. Çünki dövlətlər arasında münasibətlərin inkişafı üçün niyyətlərin bəyan edilməsi ilə yanaşı, həmin niyyətləri konkret fəaliyyətə çevirən istiqamətlərin müəyyənləşdirilməsi də vacibdir.

Azərbaycan ilə Laos arasında diplomatik münasibətlərin 30 ildən artıq tarixə malik olması əlaqələrin möhkəm əsaslar üzərində qurulduğunu göstərir. Bu müddət ərzində hər iki ölkə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək və həmrəylik nümayiş etdirib. Parlamentlərarası əlaqələrin inkişafı, hər iki ölkədə dostluq qruplarının yaradılması, siyasi partiyalar arasında əməkdaşlıq haqqında memorandumun imzalanması münasibətlərin müxtəlif səviyyələrdə inkişaf etdiyini göstərən amillərdəndir. Burada diqqət çəkən əsas məqamlardan biri siyasi əlaqələrin iqtisadi əməkdaşlıqla tamamlanması zərurətidir. Prezident İlham Əliyev də bəyanatında mövcud ticarət dövriyyəsinin ölkələrin potensialını və niyyətlərini tam əks etdirmədiyini bildirib. Bu yanaşma göstərir ki, tərəflər mövcud imkanlarla kifayətlənmək deyil, əlaqələri daha geniş sahələrə yaymaq və qarşılıqlı iqtisadi faydanı artırmaq niyyətindədirlər. Azərbaycan ilə Laos arasında iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün ilk növbədə real imkanlar düzgün qiymətləndirilməli, qarşılıqlı maraq doğuran layihələr müəyyənləşdirilməli və işgüzar əlaqələrin qurulmasına şərait yaradılmalıdır. Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulan Laos–Azərbaycan biznes-forumu bu baxımdan əhəmiyyətli addım ola bilər. Belə platformalar sahibkarların bir-birini tanımasına, investisiya imkanları barədə məlumat əldə etməsinə və gələcək tərəfdaşlıqların formalaşmasına kömək edir. Azərbaycanın xarici ölkələrə investisiya yatırmaq təcrübəsi də bu əməkdaşlıq üçün müəyyən imkanlar yaradır. Laos tərəfindən konkret investisiya layihələrinin təqdim olunması Azərbaycan investorlarının həmin layihələri nəzərdən keçirməsinə şərait yarada bilər. Təbii ki, bu prosesdə iqtisadi səmərəlilik, qarşılıqlı maraqlar və uzunmüddətli nəticələr əsas götürülməlidir. Əsas məqsəd yalnız əlaqələrin genişləndirilməsi deyil, bu əlaqələrin hər iki ölkə üçün real fayda verməsidir.

Kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlıq da diqqətəlayiq istiqamətlərdən biridir. Səfər çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi ilə Laos Xalq Demokratik Respublikasının Kənd Təsərrüfatı və Ətraf Mühit Nazirliyi arasında əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumunun mübadilə edilməsi bu sahədə əlaqələrin inkişafı üçün konkret hüquqi və təşkilati zəmin yaradır. Düşünürəm ki, kənd təsərrüfatı sahəsində təcrübə mübadiləsi, müasir texnologiyaların öyrənilməsi və qarşılıqlı maraq doğuran təşəbbüslərin həyata keçirilməsi gələcək əməkdaşlığa müsbət təsir göstərə bilər. İki ölkə arasında münasibətlərin inkişafında təhsil məsələsi də xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında qeyd olunduğu kimi, sovet dövründə iki mindən çox laoslu tələbə Azərbaycanda təhsil alıb. Bu tarixi əlaqənin yenidən canlandırılması və Laosdan olan tələbələr üçün təqaüd imkanlarının nəzərdən keçirilməsi təhsil sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Təhsil xalqları bir-birinə yaxınlaşdıran, qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirən və gələcək əməkdaşlıq üçün insan potensialı formalaşdıran əsas sahələrdəndir. Təhsil sahəsində belə təşəbbüslər yalnız tələbələrin bilik əldə etməsinə xidmət etmir. Eyni zamanda, ölkələr arasında mədəni əlaqələrin inkişafına, gənclərin müxtəlif xalqların tarixi və dəyərləri ilə tanış olmasına, gələcəkdə yeni əməkdaşlıq körpülərinin qurulmasına imkan yaradır. Azərbaycan təhsil müəssisələrində təhsil alan laoslu gənclər gələcəkdə iki ölkə arasında əlaqələrin inkişafına töhfə verə bilərlər.

Bəyanatda toxunulan məsələlərdən biri də nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq perspektivləridir. Azərbaycanın əsas nəqliyyat-logistika layihələrinin reallaşdırılması ölkəmizin beynəlxalq yükdaşımalar sistemindəki imkanlarını genişləndirib. Laosun qonşu ölkələrlə dəmir yolu əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi layihələrin gələcəkdə Trans-Xəzər nəqliyyat marşrutuna bağlantı imkanları yaratması da diqqətəlayiqdir. Bu istiqamətdə əlaqələrin inkişafı üçün hər iki tərəfdə həyata keçirilən layihələrin nəticələrinin və praktiki imkanların nəzərə alınması vacibdir. Energetika və mədənçilik sahələrində də əməkdaşlıq imkanlarının müzakirə edilməsi münasibətlərin iqtisadi məzmununun daha da genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu sahələrdə konkret layihələrin müəyyənləşdirilməsi, qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılması və müvafiq qurumlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsi gələcək əməkdaşlığın inkişafına şərait yarada bilər. Prezidentlərin bəyanatlarında diqqət çəkən digər məsələ mina təhlükəsi ilə bağlı təcrübə mübadiləsidir. Azərbaycan və Laos müxtəlif tarixi şəraitlərdə mina və partlamamış hərbi sursatların yaratdığı humanitar problemlərlə üzləşiblər. Bu sahədə təcrübə mübadiləsi, müasir texnologiyaların tətbiqi və mütəxəssislərin hazırlanması istiqamətində əməkdaşlıq insanların həyatının və sağlamlığının qorunmasına xidmət edə bilər. Bu nümunə göstərir ki, dövlətlər arasında əməkdaşlıq yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmır, eyni zamanda insanların təhlükəsizliyi və rifahı üçün də əhəmiyyət daşıyır. Laos Azərbaycanın dost ölkəsidir. Bu münasibətlərin arxasında uzun illər ərzində formalaşmış siyasi əlaqələr və qarşılıqlı hörmət ənənələri dayanır. Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı Ulu Öndər Heydər Əliyevin 1986-cı ildə Laosda keçirilən tədbirdə iştirakına və həmin dövrdən qalan xoş xatirələrə toxunulması da iki xalq arasında əlaqələrin tarixi köklərə malik olduğunu göstərir. Belə tarixi məqamlar dövlətlərarası münasibətlərin yalnız bugünkü maraqlarla deyil, həm də keçmişdən gələn əlaqələrlə formalaşdığını xatırladır.

Azərbaycan ilə Laos arasında xidməti pasport sahiblərinin vizadan qarşılıqlı azad edilməsi haqqında Sazişin imzalanmış sənədlər sırasında yer alması da münasibətlərin praktiki tərəfinə aiddir. Bu cür razılaşmalar rəsmi əlaqələrin və qarşılıqlı səfərlərin asanlaşdırılmasına xidmət edir. Əlbəttə, gələcəkdə iqtisadi, təhsil, turizm və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlığın genişlənməsi üçün də müvafiq hüquqi və təşkilati mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi vacibdir. Bütün bunları nəzərə alaraq düşünürəm ki, Azərbaycan–Laos münasibətlərinin hazırkı mərhələsi gələcək üçün yeni perspektivlər açır. Əsas məsələ əldə olunan razılaşmaların ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi, mövcud imkanların düzgün qiymətləndirilməsi və əməkdaşlığın konkret nəticələrlə möhkəmləndirilməsidir. Dövlətlər arasında dostluq münasibətlərinin davamlılığı məhz bu cür məqsədyönlü fəaliyyətlə təmin olunur.

Səriyyə Əhmədova

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatı “Babək məhəlləsi 8” ünvanında yerləşən ərazi partiya təşkilatının sədri,

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəal üzvü