Dialoqun gücü, Azərbaycanın sözü: Bakıdan dünyaya yeni sülh baxışı - ŞƏRH

VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu Azərbaycanın beynəlxalq təşəbbüskarlığının, milli-mənəvi dəyərlərinin və qlobal sülh gündəliyinə verdiyi töhfənin mühüm siyasi ifadəsidir.

Bəzən bir ölkənin beynəlxalq nüfuzu onun coğrafi ölçüləri ilə deyil, dünya qarşısında qoyduğu ideyaların əhəmiyyəti ilə müəyyənləşir. Azərbaycan bu gün məhz belə bir reallıqla diqqət mərkəzindədir. Müxtəlif siyasi maraqların toqquşduğu, mədəni və dini fərqlərin bəzən qarşıdurma vasitəsinə çevrildiyi bir dövrdə Bakı xalqları bir-birinə yaxınlaşdıran, ortaq problemlərin müzakirəsinə şərait yaradan beynəlxalq platformaya ev sahibliyi edir.

27 oktyabr 2026-cı ildə fəaliyyətə başlayan VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu bu baxımdan növbəti beynəlxalq tədbirdən daha geniş məna daşıyır. Forum Azərbaycanın qlobal problemlərin həllində dialoqun roluna verdiyi əhəmiyyəti, beynəlxalq əməkdaşlığa açıq mövqeyini və milli təcrübəsini ümumbəşəri dəyərlərlə uzlaşdırmaq bacarığını nümayiş etdirir. Tədbirin 100-dən çox ölkədən minlərlə iştirakçını bir araya gətirməsi də bu təşəbbüsün beynəlxalq miqyasını göstərir.

Prezident İlham Əliyevin Forumun açılışındakı çıxışı tədbirin siyasi məzmununu daha da aydınlaşdırdı. Dövlət başçısının səsləndirdiyi mövqe Azərbaycanın dünya siyasətində öz milli maraqlarını qətiyyətlə qorumaqla yanaşı, qarşılıqlı hörmətə və əməkdaşlığa əsaslanan münasibətlərin inkişafını dəstəklədiyini göstərir. Burada əsas məsələ yalnız müxtəlif mədəniyyətləri bir araya gətirmək deyil, onların arasında yaranan anlaşılmazlıqların aradan qaldırılması üçün real zəmin formalaşdırmaqdır.

Bakı Prosesinin arxasında dayanan siyasi iradə

Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoq sahəsindəki fəaliyyəti uzunmüddətli və ardıcıl siyasətin nəticəsidir. 2008-ci ildə irəli sürülən Bakı Prosesi müxtəlif sivilizasiyaların nümayəndələri arasında qarşılıqlı anlaşmanı təşviq etmək məqsədi daşıyırdı. 2011-ci ildən keçirilən Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq forumları isə bu ideyanı beynəlxalq müzakirələrin davamlı istiqamətinə çevirdi.

Bu təşəbbüsün siyasi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan beynəlxalq münasibətlərdə yalnız mövcud proseslərin iştirakçısı kimi çıxış etmir, həm də qlobal gündəliyə öz ideyalarını təqdim edir. Bakı Prosesinin illər ərzində inkişaf etməsi ölkəmizin humanitar diplomatiya sahəsində formalaşdırdığı təcrübənin və beynəlxalq tərəfdaşlığa verdiyi önəmin göstəricisidir.

Müasir beynəlxalq münasibətlərdə dialoq haqqında danışmaq asandır, lakin onu müxtəlif maraqların uzlaşdırıldığı praktik fəaliyyətə çevirmək çətindir. Bunun üçün siyasi etimad, ardıcıllıq və fərqli mövqeləri dinləmək mədəniyyəti tələb olunur. Bakı Forumunun əsas üstünlüklərindən biri də məhz bu məsələlərin beynəlxalq səviyyədə müzakirəsinə imkan yaratmasıdır.

Azərbaycanın dialoq təşəbbüslərinə mənəvi əsas verən başlıca amillərdən biri xalqımızın çoxəsrlik birgəyaşayış ənənəsidir. Ölkəmizin tarixi inkişaf yolu müxtəlif xalqların, dini icmaların və mədəniyyətlərin qarşılıqlı əlaqəsi ilə zənginləşib. Bu irs müasir Azərbaycan cəmiyyətinin mənəvi dəyərlərində, milli özünüdərkində və ictimai münasibətlərində öz əksini tapır.

Multikulturalizm Azərbaycan üçün yalnız beynəlxalq tədbirlərdə səsləndirilən anlayış deyil. Bu, milli kimliyə sədaqətin, fərqli inanclara hörmətin və cəmiyyət daxilində həmrəyliyin bir-birini tamamlaması prinsipidir. Milli dəyərlərin qorunması ilə dünyaya açıq olmaq arasında ziddiyyət yaratmayan bu yanaşma ölkəmizin beynəlxalq münasibətlərdə özünəməxsus mövqeyini müəyyənləşdirir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında cəmiyyətdəki birliyin və qarşılıqlı hörmətin Azərbaycanın inkişafında mühüm amil kimi vurğulanması da təsadüfi deyil. Güclü dövlət yalnız iqtisadi və siyasi imkanlarla deyil, eyni zamanda, vətəndaşlarının ortaq gələcək naminə birləşməsi ilə möhkəmlənir. Müxtəliflik daxilində birliyin qorunması ölkənin sabitliyinə, milli həmrəyliyinə və müstəqil inkişafına xidmət edir.

Bu təcrübə beynəlxalq ictimaiyyət üçün də əhəmiyyətlidir. Çünki müasir dünyada fərqli kimliklərin qorunması ilə ümumi ictimai maraqların uzlaşdırılması ən mühüm çağırışlardan biridir. Azərbaycan nümunəsi göstərir ki, bu istiqamətdə ardıcıl siyasət aparıldıqda mədəni müxtəliflik cəmiyyətin zəifliyi deyil, onun mənəvi zənginliyi kimi çıxış edə bilər.

Forumun mühüm siyasi istiqamətlərindən biri də münaqişələrin həlli və dayanıqlı sülhün təmin olunması məsələsidir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın münaqişə təcrübəsinə toxunulması bu mövzunun ölkəmiz üçün nə qədər ciddi məna daşıdığını göstərir.

Azərbaycan uzun illər ərazi bütövlüyünün pozulması, işğalın nəticələri və beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların icrasındakı problemlərlə üzləşib. Ölkəmizin suverenliyinin bərpası ilə yaranmış yeni reallıq isə regional münasibətlərdə sülh və əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi məsələsini ön plana çıxarıb.

Buradan irəli gələn əsas siyasi nəticə ondan ibarətdir ki, sülh yalnız müharibənin dayanması ilə ölçülə bilməz. Onun davamlı olması üçün dövlətlərin suverenliyinə hörmət edilməli, beynəlxalq hüquq prinsipləri ardıcıl tətbiq olunmalı, tərəflərin üzərinə götürdüyü öhdəliklər yerinə yetirilməlidir. Əks halda, həll olunmamış ziddiyyətlər gələcək qarşıdurmalar üçün zəmin yarada bilər.

Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartlara qarşı mövqeyi də bu kontekstdə əhəmiyyət qazanır. Dövlətlərə və xalqlara münasibətdə vahid prinsiplərin tətbiqi beynəlxalq sistemə etimadı artıran əsas şərtlərdəndir. Ədalətə əsaslanmayan yanaşmalar isə əksinə, inamsızlığı dərinləşdirir və əməkdaşlıq imkanlarını zəiflədir.

Məhz buna görə Bakı Forumunun ideyası siyasi müstəvidə də mühüm əhəmiyyət daşıyır: fərqli mövqelərin mövcudluğu qarşıdurmanı qaçılmaz etmir, lakin onların uzlaşdırılması üçün bərabərhüquqlu münasibətlər və qarşılıqlı hörmət vacibdir.

Mədəniyyətlərarası anlaşmanın real nəticələri yalnız bəyanatlarla məhdudlaşmamalıdır. Bu sahədə əldə olunan irəliləyiş təhsil, mədəniyyət, elm, gənclər siyasəti, media və beynəlxalq humanitar əməkdaşlıq kimi istiqamətlərdə konkret layihələrlə möhkəmləndirilməlidir.

Rəqəmsal platformalarda yayılan nifrət ritorikası, dini dözümsüzlük və yanlış məlumatlar qarşısında dialoq mədəniyyətinin inkişafı daha da aktuallaşır. Xüsusilə gənclərin fərqli mədəniyyətləri tanıması, tənqidi düşüncə bacarıqlarının gücləndirilməsi və qarşılıqlı anlaşma təşəbbüslərində iştirakı gələcək nəsillərin daha təhlükəsiz dünyada yaşaması baxımından vacibdir.

Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat, enerji və iqtisadi əməkdaşlıq sahələrindəki mövqeyi də onun tərəfdaşlarla əlaqələrinin genişlənməsinə imkan yaradır. Lakin ölkənin beynəlxalq nüfuzunu yalnız iqtisadi göstəricilərlə qiymətləndirmək düzgün olmaz. Humanitar diplomatiya, mədəniyyətlərarası əlaqələr və müxtəlif beynəlxalq platformalarda təşəbbüskar iştirak da dövlətin qlobal mövqeyini möhkəmləndirən amillərdəndir.

Bakı Forumunun gələcək təsiri də müzakirələrin konkret əməkdaşlıq proqramlarına çevrilməsi ilə daha aydın görünəcək. Beynəlxalq tərəfdaşlar arasında davamlı əlaqələrin yaradılması, birgə layihələrin təşviqi və dialoq nəticələrinin cəmiyyətlərə çatdırılması bu təşəbbüsün əhəmiyyətini artıracaq.

VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu Azərbaycanın müasir beynəlxalq münasibətlərə verdiyi töhfənin mühüm ifadəsidir. Prezident İlham Əliyevin çıxışı isə ölkəmizin siyasi mövqeyini milli maraqlar, suverenlik, beynəlxalq hüquq və qarşılıqlı hörmət prinsipləri əsasında təqdim etdi.

Bu tədbirin əsas ideyası sadə, lakin strateji baxımdan əhəmiyyətlidir: dünya fərqliliklərə görə parçalanmağa deyil, ortaq problemlərin həlli üçün əməkdaşlığa ehtiyac duyur. Dialoq özlüyündə bütün ziddiyyətləri aradan qaldırmasa da, onların dinc yolla həlli üçün zəruri siyasi və mənəvi zəmin yaradır.

Azərbaycanın Bakı Prosesi vasitəsilə irəli sürdüyü yanaşma da bu məqsədə xidmət edir. Ölkəmiz müxtəlif xalqların və mədəniyyətlərin təmas nöqtəsində yerləşməklə yanaşı, həmin təmasları beynəlxalq əməkdaşlıq imkanına çevirməyə çalışır.

Bakının dünyaya mesajı ondan ibarətdir ki, gələcəyin təhlükəsizliyi qarşıdurmaların çoxalmasında deyil, etimadın möhkəmləndirilməsindədir. Bu ideyanın beynəlxalq siyasətdə daha geniş yer tutması üçün dialoqdan əməli fəaliyyətə keçmək, ədaləti qorumaq və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirmək lazımdır. Məhz bu istiqamət Azərbaycanın humanitar diplomatiyasının əsas məzmununu və Bakı Forumunun gələcəyə yönələn siyasi əhəmiyyətini müəyyənləşdirir.

Yalçın Əliyev

Yeni Azərbaycan Partiyası Lənkəran rayon təşkilatının əməkdaşı