Prezident İlham Əliyevin VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda çıxışı: Ortaq gələcək naminə dialoq və əməkdaşlıq

Müasir dünyada sülhün, qarşılıqlı etimadın və xalqlar arasında anlaşmanın möhkəmləndirilməsi beynəlxalq ictimaiyyətin qarşısında duran ən mühüm vəzifələrdəndir. Müxtəlif regionlarda münaqişələrin davam etdiyi, dini və etnik zəmində qarşıdurmaların yaşandığı, mədəni fərqliliklərin bəzən ayrılıq amilinə çevrildiyi bir dövrdə mədəniyyətlərarası dialoqun əhəmiyyəti daha da artır. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafı, qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi və ortaq gələcək naminə birgə səylərin səfərbər olunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev çıxış edərək ölkəmizin multikulturalizm ənənələrindən, mədəniyyətlərarası və dinlərarası münasibətlərin inkişafından, sülhün və beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyindən bəhs etmişdir. Dövlət başçısının çıxışı Azərbaycanın qlobal dialoq məkanında artan rolunu, milli birliyə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan inkişaf modelini, eləcə də münaqişələrin həlli istiqamətində formalaşmış təcrübəsini diqqətə çatdırmışdır.

Forumun Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın müxtəlif mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında körpü rolunu bir daha nümayiş etdirir. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən ölkəmiz tarix boyu fərqli xalqların, dinlərin və mədəniyyətlərin qarşılıqlı əlaqədə olduğu məkanlardan biri kimi tanınıb. Bu coğrafi mövqe ilə yanaşı, xalqımızın formalaşdırdığı tolerantlıq ənənələri və multikultural dəyərlər də Azərbaycanın beynəlxalq dialoq prosesində mühüm rol oynamasına şərait yaradıb.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Forumun son illər ərzində əhatə dairəsini genişləndirərək mədəniyyətlərarası münasibətlərin müzakirəsi üçün səmərəli və inklüziv beynəlxalq platformaya çevrildiyini vurğulayıb. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, tədbirdə müxtəlif ölkələri təmsil edən iştirakçıların bir araya gəlməsi dialoqa olan ehtiyacın və beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyətinin göstəricisidir.

Rəsmi məlumatlara əsasən, VII Forumda 100-dən çox ölkədən 2 mindən artıq iştirakçının qeydiyyatdan keçməsi, onların 500-dən çoxunun xarici qonaqlar olması tədbirin beynəlxalq miqyasını təsdiqləyir. Bu geniş təmsilçilik müxtəlif xalqların ortaq problemləri müzakirə etməsi, təcrübə mübadiləsi aparması və gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərini müəyyənləşdirməsi üçün mühüm imkanlar yaradır.

Forumun tarixi də Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqinə verdiyi töhfələrlə sıx bağlıdır. 2011-ci ildə ilk dəfə təşkil edilən bu tədbir ötən müddətdə beynəlxalq gündəlikdə özünəməxsus yer tutub. BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı və digər beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlıq forumun institusional əsaslarının möhkəmlənməsinə, müxtəlif ölkələrin nümayəndələrinin vahid müzakirə məkanında birləşməsinə kömək edib.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi diqqət yetirilən məsələlərdən biri Azərbaycanda tarixən mövcud olmuş multikulturalizm mühiti və dini-etnik tolerantlıq ənənələridir. Dövlət başçısı ölkəmizin əsrlər boyu müxtəlif mədəniyyətlər arasında əlaqələrin qurulmasına xidmət etdiyini vurğulayıb. Bu ənənələr Azərbaycan cəmiyyətinin mənəvi dəyərlərinin mühüm hissəsini təşkil edir.

Azərbaycanda müxtəlif etnik qrupların və dini icmaların nümayəndələrinin sülh və qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşaması cəmiyyətin sabitliyinin əsas amillərindəndir. İnsanların milli və dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bərabər hüquqlara malik olması, fərqli mədəniyyətlərə hörmətlə yanaşılması və ümumi vətəndaşlıq dəyərləri ətrafında birləşməsi dövlətimizin inkişafında mühüm rol oynayır.

Azərbaycançılıq ideyası da bu birliyin əsas mənəvi dayaqlarından biridir. Bu ideya ölkəmizdə yaşayan bütün xalqları ümumi vətən, ortaq tarix və gələcək məqsədlər ətrafında birləşdirir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında cəmiyyətimizdəki həmrəyliyin və qarşılıqlı anlaşmanın Azərbaycanın uğurlu inkişafına təsir edən amillər sırasında qeyd olunması təsadüfi deyil.

Multikulturalizm yalnız müxtəlif mədəniyyətlərin yanaşı mövcudluğu demək deyil. O, eyni zamanda, fərqliliklərin qəbul edilməsi, insanların bir-birinin hüquq və azadlıqlarına hörmət göstərməsi, ortaq problemlərin əməkdaşlıq yolu ilə həllinə çalışmasıdır. Bu baxımdan Azərbaycanın təcrübəsi beynəlxalq səviyyədə mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqi üçün əhəmiyyətli nümunə kimi təqdim olunur.

Dövlət başçısının çıxışında regional sülh, münaqişələrin həlli və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmət məsələləri də mühüm yer tutub. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasına aparan tarixi proseslərdən danışaraq, 2020-ci ildə Vətən müharibəsinin və 2023-cü ildə həyata keçirilmiş antiterror tədbirlərinin işğala son qoyduğunu bildirib.

Azərbaycanın təcrübəsi göstərir ki, uzunmüddətli münaqişələrin aradan qaldırılması üçün yalnız siyasi bəyanatlar deyil, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əməl olunması, qəbul edilən qərarların icrası və davamlı sülhün təmin edilməsi də vacibdir. Dövlət başçısı BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi və Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad edilməsini tələb edən qətnamələrin uzun müddət icra olunmamasına diqqət çəkib. Bu məsələ beynəlxalq təşkilatların qərarlarının həyata keçirilməsi mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsinin vacibliyini bir daha gündəmə gətirir.

Azərbaycanın mövqeyinə görə, münaqişələrin başa çatdırılması yeni qarşıdurmaların yaranmasının qarşısını almaq və xalqların gələcəyini təhlükəsiz şəkildə qurmaq üçün əsas şərtlərdəndir. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın müharibədən sonra sülh təşəbbüsü ilə çıxış etməsini vurğulayaraq, qisasçılıq siyasətinin davamlı qarşıdurmalara gətirib çıxara biləcəyinə diqqət yetirib.

Dövlət başçısının bu yanaşması sülhün yalnız hərbi əməliyyatların dayandırılması ilə məhdudlaşmadığını göstərir. Əsl sülh siyasi iradə, qarşılıqlı məsuliyyət, beynəlxalq hüquqa hörmət və gələcək nəsillərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə möhkəmlənir. Müxtəlif münaqişələrlə üzləşən dünya üçün bu məsələlərin müzakirəsi xüsusi aktuallıq daşıyır.

VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun əsas ideyası fərqli mədəniyyətlərə mənsub xalqların ortaq gələcək naminə əməkdaşlığının gücləndirilməsidir. Bu məqsəd yalnız dövlətlərarası münasibətlərin deyil, cəmiyyətlər, dini icmalar, gənclər və vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri arasındakı əlaqələrin inkişafını da nəzərdə tutur.

Mədəniyyətlərarası dialoq qarşılıqlı etimadın formalaşmasına, stereotiplərin aradan qaldırılmasına və fərqli baxışlara malik insanların bir-birini daha yaxşı anlamasına kömək edir. Bu prosesdə təhsil, mədəniyyət, media və beynəlxalq təşkilatların əməkdaşlığı mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusilə gənc nəslin sülh, dözümlülük və qarşılıqlı hörmət prinsipləri əsasında yetişdirilməsi gələcəkdə daha sabit dünya quruculuğuna töhfə verə bilər.

Bakıda keçirilən Forumun beynəlxalq gündəlikdəki aktual məsələləri müzakirə etməsi onun əhəmiyyətini daha da artırır. Tədbir çərçivəsində mədəniyyətlərarası və dinlərarası münasibətlərlə yanaşı, sülh və təhlükəsizlik, gənclərin rolu, süni intellekt, yaradıcı iqtisadiyyat, media, mədəni irsin qorunması və turizm kimi mövzuların diqqət mərkəzində olması dialoqun geniş məzmununu nümayiş etdirir.

Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoq sahəsində həyata keçirdiyi təşəbbüslər ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlığa verdiyi önəmi əks etdirir. 2008-ci ildə irəli sürülən Bakı Prosesi müxtəlif mədəniyyətlərə və dinlərə mənsub insanların, dövlət və ictimaiyyət nümayəndələrinin qarşılıqlı əlaqələrinin gücləndirilməsi məqsədinə xidmət edir. Sonrakı illərdə Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun təşkili bu təşəbbüsün mühüm beynəlxalq platformaya çevrilməsinə şərait yaradıb.

Bakı Prosesi və onun çərçivəsində keçirilən forumlar Azərbaycanın dialoq, əməkdaşlıq və sülh tərəfdarı kimi mövqeyini möhkəmləndirir. Bu platforma fərqli mövqelərin dinlənilməsi, ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi və beynəlxalq problemlərin həlli üçün yeni yanaşmaların müzakirəsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Prezident İlham Əliyevin Forumun açılışında səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycanın beynəlxalq təşəbbüslərində mədəniyyətlərarası anlaşma və qarşılıqlı hörmət mühüm yer tutur. Müasir dünyada heç bir ölkə qlobal problemlərdən tamamilə kənarda qala bilməz. Münaqişələr, dini dözümsüzlük, mədəni irsə təhlükələr və informasiya məkanında yaranan çağırışlar dövlətlərin birgə fəaliyyətini zəruri edir.

Bu baxımdan Bakı Forumunun əhəmiyyəti yalnız bir neçə gün davam edən tədbirlə məhdudlaşmır. Burada aparılan müzakirələr, qurulan əlaqələr və irəli sürülən təşəbbüslər gələcək əməkdaşlıq üçün zəmin yarada bilər. Əsas məsələ dialoq zamanı səsləndirilən ideyaların konkret addımlara çevrilməsi və qarşılıqlı etimadın praktik nəticələrlə möhkəmləndirilməsidir.

Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il oktyabrın 27-də VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılışında etdiyi çıxış Azərbaycanın multikulturalizm ənənələrini, beynəlxalq əməkdaşlıq təşəbbüslərini və sülhə əsaslanan gələcək quruculuğuna verdiyi önəmi əks etdirir. Forum ölkəmizin müxtəlif mədəniyyətlər arasında körpü rolunu, beynəlxalq dialoqun inkişafına töhfəsini və qlobal problemlərin müzakirəsində fəal iştirakını bir daha nümayiş etdirir.

Müasir dövrdə fərqlilikləri qarşıdurma səbəbinə deyil, qarşılıqlı zənginləşmə mənbəyinə çevirmək hər bir cəmiyyətin qarşısında duran mühüm vəzifədir. Bunun üçün xalqlar arasında etimadın möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq hüquqa hörmət, dini və etnik tolerantlığın qorunması, gənclərin sülh ruhunda tərbiyəsi və ortaq maraqlar naminə əməkdaşlığın genişləndirilməsi vacibdir.

Bakıdan dünyaya ünvanlanan dialoq mesajı məhz bu məqsədlərə xidmət edir: fərqli mədəniyyətləri bir araya gətirmək, qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirmək və daha təhlükəsiz, ədalətli, sabit gələcəyin qurulmasına töhfə vermək. VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu Azərbaycanın bu istiqamətdə beynəlxalq əməkdaşlığa verdiyi töhfələrin və dialoqun gücünə olan inamının mühüm ifadəsidir.

Xəyyam Vəliyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı