Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoq ənənələri və beynəlxalq əməkdaşlığa töhfəsi - ŞƏRH

2026-cı il oktyabrın 27-də Bakı şəhərində “Ortaq gələcək naminə dialoq” şüarı altında VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılış mərasimi keçirilib. Tədbirdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev iştirak edərək müasir dünyada mədəniyyətlərarası münasibətlərin vəziyyəti, xalqlar arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilə bağlı fikirlərini ifadə edib. Müxtəlif ölkələri və beynəlxalq təşkilatları təmsil edən nümayəndələrin qatıldığı forum dünya ictimaiyyətini narahat edən məsələlərin müzakirəsi, fərqli mədəniyyətlər arasında əlaqələrin dərinləşdirilməsi və ortaq həll yollarının müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli platformadır.

Müasir dövrdə dünyada baş verən siyasi proseslər, regional münaqişələr, dini və etnik zəmində yaranan gərginliklər mədəniyyətlərarası dialoqun əhəmiyyətini daha da artırır. Belə bir şəraitdə dövlətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsi, xalqların bir-birinin mənəvi dəyərlərinə hörmətlə yanaşması və fikir ayrılıqlarının sülh yolu ilə aradan qaldırılması xüsusi aktuallıq kəsb edir. Bakıda keçirilən forum da məhz bu məqsədlərə xidmət etməklə müxtəlif xalqların nümayəndələrini ortaq gələcək naminə bir araya gətirir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın beynəlxalq dialoqun təşviqində iştirakı, ölkəmizin mədəni müxtəliflik sahəsində qazandığı təcrübə və sülhün qorunmasına yönəlmiş təşəbbüsləri diqqət mərkəzində olub. Dövlət başçısının fikirləri göstərir ki, mədəniyyətlərarası əməkdaşlıq yalnız ayrı-ayrı ölkələrin münasibətləri ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda qlobal təhlükəsizliyin, ictimai sabitliyin və davamlı inkişafın təmin olunması ilə sıx bağlıdır. Azərbaycanın belə bir beynəlxalq tədbirə ev sahibliyi etməsi ölkəmizin müxtəlif mədəniyyətlər arasında əlaqələrin inkişafına verdiyi önəmin göstəricisidir.
Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu 2011-ci ildən etibarən Azərbaycanın təşəbbüsü ilə formalaşan beynəlxalq əməkdaşlıq platformalarından biridir. Ötən illər ərzində forum müxtəlif dövlətlərin, beynəlxalq qurumların, elm və mədəniyyət nümayəndələrinin iştirak etdiyi genişmiqyaslı tədbirə çevrilib. Burada aparılan müzakirələr mədəni müxtəlifliyin qorunması, dini dözümlülüyün təşviqi, ayrı-seçkiliyə qarşı mübarizə və xalqlar arasında qarşılıqlı münasibətlərin inkişafı kimi məsələləri əhatə edir. Platformanın davamlı fəaliyyəti dialoqun beynəlxalq münasibətlərdə mühüm vasitə kimi qəbul edilməsinə və müxtəlif tərəflərin ortaq mövqelər formalaşdırmasına imkan yaradır.
Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoq sahəsindəki mövqeyi, ilk növbədə, ölkəmizdə tarixən formalaşmış tolerantlıq ənənələri ilə bağlıdır. Coğrafi baxımdan Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən Azərbaycan əsrlər boyu müxtəlif xalqların, dinlərin və mədəniyyətlərin qarşılıqlı əlaqədə olduğu məkan kimi tanınıb. Tarixi İpək Yolu üzərində yerləşməsi, müxtəlif sivilizasiyalarla təmasda olması və zəngin mədəni irsi ölkəmizdə fərqli ənənələrin birgə mövcudluğuna şərait yaradıb. Bu tarixi təcrübə müasir dövrdə də mədəni müxtəlifliyə hörmət və qarşılıqlı anlaşma prinsiplərinin qorunmasında mühüm rol oynayır.
Ölkəmizdə müxtəlif dini icmaların və etnik qrupların nümayəndələri cəmiyyətin ayrılmaz hissəsi kimi yaşayırlar. İslam, xristianlıq və yəhudilik kimi dini ənənələrin mövcudluğu, ibadət yerlərinin qorunması və fərqli inanclara hörmətlə yanaşılması Azərbaycanın multikultural mühitinin səciyyəvi xüsusiyyətlərindəndir. Bu yanaşma cəmiyyətdə qarşılıqlı etimadın güclənməsinə, milli həmrəyliyin qorunmasına və ictimai münasibətlərin sağlam əsaslar üzərində qurulmasına töhfə verir. Multikulturalizm Azərbaycan üçün yalnız tarixi irs deyil, eyni zamanda müasir dövlətçilik siyasətinin və ictimai həyatın mühüm istiqamətlərindən biridir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında milli-mənəvi dəyərlərin qorunması məsələsi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının səsləndirdiyi “Biz nəinki öz ənənələrimizi, öz həyat tərzimizi qoruyub saxladıq, o cümlədən onları gücləndirdik” fikri Azərbaycanın özünəməxsusluğunun və milli kimliyinin yaşadılmasına diqqəti yönəldir. Həqiqətən də, xalqımız tarix boyu müxtəlif ictimai-siyasi dəyişikliklərə və mürəkkəb tarixi şəraitə baxmayaraq, ana dilini, adət-ənənələrini, milli-mənəvi dəyərlərini və zəngin mədəni irsini qoruyub saxlamağa nail olub. Bu irsin gələcək nəsillərə ötürülməsi milli yaddaşın davamlılığını təmin etməklə yanaşı, cəmiyyətin mənəvi birliyini də möhkəmləndirir.
Milli dəyərlərin qorunması ilə başqa xalqların mədəniyyətinə hörmət arasında tarazlığın saxlanılması mədəniyyətlərarası münasibətlərin əsas şərtlərindəndir. Azərbaycan nümunəsi göstərir ki, milli kimliyə bağlılıq və beynəlxalq əməkdaşlığa açıqlıq bir-birini tamamlayan anlayışlardır. Öz tarixi və mədəni irsinə sahib çıxan cəmiyyət eyni zamanda digər xalqların ənənələrini anlamaq və onlarla qarşılıqlı əlaqələr qurmaq imkanına malik olur. Bu baxımdan multikulturalizm fərqli mədəniyyətlərin sadəcə yanaşı mövcudluğu deyil, onların qarşılıqlı hörmət və anlaşma şəraitində inkişaf etməsi deməkdir.
Forumun gündəliyində duran məsələlərdən biri də dialoqun real nəticələrə çevrilməsinin vacibliyidir. Beynəlxalq münasibətlərdə fikir ayrılıqlarının mövcudluğu təbii haldır, lakin bu fərqlərin qarşıdurmaya çevrilməsinin qarşısını almaq üçün davamlı ünsiyyət və diplomatik əməkdaşlıq tələb olunur. Dövlətlər arasında etimadın gücləndirilməsi, mədəni və təhsil əlaqələrinin genişləndirilməsi, gənclərin müxtəlif mədəniyyətlər barədə məlumatlılığının artırılması uzunmüddətli sülhün möhkəmlənməsinə kömək edə bilər. Bu istiqamətdə keçirilən beynəlxalq tədbirlər ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi və əməkdaşlığın yeni imkanlarının yaradılması üçün əhəmiyyətli şərait formalaşdırır.
Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda iştirakı və mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqinə yönəlmiş təşəbbüsləri ölkənin xarici əlaqələrinin müxtəlif istiqamətlərdə inkişafı ilə də uzlaşır. İqtisadi, siyasi, humanitar və mədəni sahələrdə tərəfdaşlığın genişləndirilməsi xalqlar arasında qarşılıqlı əlaqələrin möhkəmlənməsinə imkan verir. Bu prosesdə beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq, müxtəlif ölkələrin nümayəndələri arasında fikir mübadiləsi və birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bakı forumu belə əlaqələrin inkişafı üçün əlverişli müzakirə mühiti yaradır.
Nəticə etibarilə, VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu Azərbaycanın mədəni müxtəlifliyin qorunması, qarşılıqlı anlaşmanın inkişafı və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində fəaliyyətinin mühüm tərkib hissəsidir. Prezident İlham Əliyevin tədbirdəki çıxışı milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması ilə yanaşı, dünya xalqları arasında hörmət və etimadın möhkəmləndirilməsinin əhəmiyyətini gündəmə gətirib. Müasir dünyanın mürəkkəb çağırışları fonunda dialoqun davam etdirilməsi, fərqli mədəniyyətlərin yaxınlaşdırılması və ortaq maraqlar ətrafında əməkdaşlığın gücləndirilməsi daha təhlükəsiz və sabit gələcəyin qurulması baxımından vacibdir. Bakıda keçirilən forum bu məqsədlərin müzakirəsi və beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi üçün mühüm platforma kimi çıxış edir.

İlkin Bağırov

YAP Babək rayon təşkilatının əməkdaşı