Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası – müstəqilliyimizin, suverenliyimizin və hüquqi dövlət quruculuğumuzun təməli

Hər bir dövlətin müstəqilliyini, suverenliyini, hüquqi əsaslarını, idarəetmə sistemini və cəmiyyətin inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən ən mühüm sənəd onun Konstitusiyasıdır. Konstitusiya dövlətin siyasi, iqtisadi və hüquqi həyatının əsasını təşkil etməklə yanaşı, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının təminatçısı kimi çıxış edir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası da xalqımızın dövlətçilik tarixində mühüm yer tutan, müstəqil dövlət quruculuğunun əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirən ali hüquqi sənəddir. Hər il noyabrın 12-də qeyd olunan Konstitusiya Günü ölkəmizin hüquqi dövlət quruculuğu yolunda qazandığı tarixi nailiyyətləri xatırlamaq, milli dövlətçilik ənənələrinə ehtiram göstərmək baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan xalqının zəngin dövlətçilik tarixi və konstitusiya ənənələri vardır. XX əsrin əvvəllərində, 1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması xalqımızın müstəqil dövlət qurmaq iradəsinin parlaq təzahürü idi. Şərqdə ilk demokratik respublikalardan biri olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qısa müddət mövcud olmasına baxmayaraq, dövlətçilik tariximizdə silinməz iz qoydu. Həmin dövrdə qəbul edilmiş qərarlar, həyata keçirilmiş islahatlar, parlamentçilik və demokratik idarəçilik təcrübəsi sonrakı dövlətçilik inkişafı üçün mühüm zəmin yaratdı. Bununla belə, 1920-ci ildə Azərbaycanın müstəqilliyinin itirilməsi ölkənin müstəqil konstitusiya quruculuğu prosesini uzun müddət dayandırdı.
1993-cü ildə xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyev ölkədə siyasi sabitliyin təmin olunması, dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi və hüquqi dövlət quruculuğunun həyata keçirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atdı. Onun rəhbərliyi ilə yeni Konstitusiya layihəsinin hazırlanması məqsədilə xüsusi komissiya yaradıldı. Heydər Əliyev bu prosesə bilavasitə rəhbərlik edir, sənədin hər bir müddəasının xalqın milli maraqlarına, demokratik prinsiplərə və müasir dövlətçilik tələblərinə uyğun olmasına xüsusi diqqət yetirirdi.
Nəhayət, 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq referendumu yolu ilə müstəqil Azərbaycan Respublikasının ilk Konstitusiyası qəbul edildi. Bu hadisə ölkəmizin tarixində mühüm siyasi və hüquqi nailiyyət kimi yadda qaldı. Məhz həmin tarix Azərbaycan Respublikasında Konstitusiya Günü kimi qeyd olunur. Konstitusiyanın qəbul edilməsi ilə müstəqil dövlətimizin hüquqi, siyasi və institusional əsasları müəyyənləşdirildi, demokratik inkişafın və qanunun aliliyinin təmin olunması üçün möhkəm təməl yaradıldı.
Konstitusiyanın ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına geniş yer ayırmasıdır. İnsan ləyaqətinin qorunması, yaşamaq hüququ, azadlıq hüququ, mülkiyyət hüququ, vicdan azadlığı, təhsil almaq hüququ, əmək hüququ, söz və fikir azadlığı kimi fundamental hüquqlar Konstitusiyada təsbit edilmişdir. Bu müddəalar dövlətin əsas vəzifələrindən birinin insan hüquq və azadlıqlarını qorumaq olduğunu təsdiqləyir. Eyni zamanda, Konstitusiya qarşısında hər kəsin bərabərliyi, ayrı-seçkiliyin yolverilməzliyi və qanunun aliliyi demokratik cəmiyyətin əsas prinsipləri kimi müəyyənləşdirilmişdir.
Müstəqillik illərində Azərbaycan Konstitusiyasına dövrün tələblərinə uyğun olaraq bir sıra əlavə və dəyişikliklər edilmişdir. 2002, 2009 və 2016-cı illərdə keçirilmiş ümumxalq referendumları nəticəsində Əsas Qanunun bəzi müddəaları təkmilləşdirilmiş, insan hüquqlarının müdafiəsi, dövlət idarəçiliyinin səmərəliliyi və demokratik institutların inkişafı ilə bağlı yeni hüquqi normalar müəyyənləşdirilmişdir. Bu dəyişikliklər ölkədə həyata keçirilən siyasi, hüquqi və sosial islahatların konstitusion əsaslarının möhkəmləndirilməsinə xidmət etmişdir.
Bu gün Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası dövlət müstəqilliyimizin, milli suverenliyimizin və hüquqi dövlət quruculuğumuzun əsas təminatlarından biridir. Ölkəmizin son illərdə əldə etdiyi siyasi, iqtisadi və sosial nailiyyətlər, beynəlxalq nüfuzunun artması, dövlət institutlarının möhkəmlənməsi Konstitusiyanın müəyyən etdiyi prinsiplər əsasında həyata keçirilən inkişaf siyasəti ilə sıx bağlıdır. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası da müstəqil dövlətçiliyimizin möhkəmlənməsi baxımından tarixi əhəmiyyətə malikdir.
Konstitusiya yalnız hüquqi normalar toplusu deyil, həm də xalqın milli iradəsini, dövlətçilik düşüncəsini və gələcəyə yönəlmiş məqsədlərini ifadə edən fundamental sənəddir. Onun müddəalarına hörmətlə yanaşmaq, qanunlara əməl etmək, hüquq və vəzifələrimizi dərk etmək hər bir Azərbaycan vətəndaşının borcudur. Xüsusilə gənc nəslin Konstitusiyamızın mahiyyətini, müstəqilliyimizin tarixi əhəmiyyətini və dövlətçilik ənənələrimizi dərindən öyrənməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
12 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü xalqımızın azadlıq və müstəqillik arzularının hüquqi təcəssümünü, dövlət quruculuğunda əldə etdiyimiz nailiyyətləri və demokratik inkişaf yoluna sadiqliyimizi özündə birləşdirən əlamətdar gündür. Bu gün biz müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurulmasında və möhkəmlənməsində misilsiz xidmətləri olan Ümummilli Lider Heydər Əliyevin tarixi rolunu dərin ehtiramla yad edir, ölkəmizin hüquqi dövlət və vətəndaş cəmiyyəti quruculuğu istiqamətində qazandığı uğurlarla fəxr edirik.
Əminliklə demək olar ki, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası bundan sonra da dövlətimizin inkişafına, xalqımızın rifahına, insan hüquq və azadlıqlarının qorunmasına və müstəqil Azərbaycanın gələcək nəsillərə daha güclü dövlət kimi ötürülməsinə xidmət edəcəkdir.

Mələk Rzayeva
YAP Kəngərli rayon təşkilatının əməkdaşı