12 Noyabr – Konstitusiya Günü: Azərbaycan dövlətçiliyinin hüquqi təməli və milli iradəmizin təntənəsi - MƏQALƏ

Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində mühüm və əlamətdar yer tutan günlərdən biri də 12 Noyabr – Konstitusiya Günüdür. Bu tarix müstəqil dövlətimizin hüquqi əsaslarının formalaşmasını, milli suverenliyimizin möhkəmlənməsini, demokratik cəmiyyət quruculuğunun və hüquqi dövlət prinsiplərinin inkişafını özündə əks etdirir. Konstitusiyanın qəbul edilməsi Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi gələcək inkişaf yolunun müəyyənləşdirilməsi baxımından tarixi əhəmiyyətə malik hadisədir.
1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi – referendum yolu ilə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsi dövlətçilik tariximizin ən mühüm mərhələlərindən biri oldu. Bu tarixi sənəd Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə hazırlanaraq ölkəmizin siyasi, hüquqi və ictimai inkişafının fundamental əsaslarını müəyyənləşdirdi. Konstitusiyanın qəbul edilməsi müstəqilliyin hüquqi baxımdan möhkəmləndirilməsi, dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi və demokratik dəyərlərin cəmiyyət həyatında bərqərar olması istiqamətində atılmış mühüm addım idi.
Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan olduqca mürəkkəb və ziddiyyətli bir dövr yaşayırdı. Ölkədə siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi tənəzzül, Ermənistanın hərbi təcavüzü və dövlət müstəqilliyinin itirilməsi təhlükəsi mövcud idi. Belə bir şəraitdə dövlətçiliyin qorunması, ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması və müstəqil Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsi həyati zərurətə çevrilmişdi. Məhz Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkədə sabitliyin bərqərar olması, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və hüquqi islahatların həyata keçirilməsi üçün möhkəm zəmin yaradıldı.
Heydər Əliyev Konstitusiyanın hazırlanmasına xüsusi əhəmiyyət verərək bu prosesi müstəqil dövlət quruculuğunun əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirmişdi. Onun rəhbərliyi ilə yaradılmış Konstitusiya Komissiyasının fəaliyyəti nəticəsində müasir dünyanın qabaqcıl hüquqi təcrübəsini, milli dövlətçilik ənənələrini və xalqımızın tarixi xüsusiyyətlərini özündə birləşdirən fundamental sənəd hazırlandı. Yeni Konstitusiya Azərbaycan Respublikasını demokratik, hüquqi, dünyəvi və unitar dövlət kimi təsbit etdi, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarını ali dəyər səviyyəsinə yüksəltdi.
Konstitusiyanın əsas mahiyyəti yalnız dövlət hakimiyyətinin təşkili və idarəetmə mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi ilə məhdudlaşmır. Bu sənəd, ilk növbədə, insan hüquqlarının qorunmasını, qanunun aliliyini, hakimiyyət bölgüsü prinsipini, xalqın suverenliyini və vətəndaşların dövlət idarəçiliyində iştirakını təmin edən hüquqi bazadır. Konstitusiyada təsbit olunmuş müddəalar hər bir vətəndaşın hüquq və azadlıqlarının müdafiəsinə, cəmiyyətdə ədalət və bərabərlik prinsiplərinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
Azərbaycan Konstitusiyasının qəbul edilməsi ölkədə genişmiqyaslı hüquqi və institusional islahatların başlanğıcını qoydu. Sonrakı illərdə qanunvericilik sisteminin təkmilləşdirilməsi, məhkəmə-hüquq islahatlarının aparılması, dövlət idarəçiliyinin müasirləşdirilməsi və vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Bütün bunlar Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi dövlətçilik strategiyasının ardıcıl və məqsədyönlü şəkildə həyata keçirilməsinin nəticəsi idi.
Ümummilli Liderin siyasi kursu və dövlətçilik fəlsəfəsi bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Ölkə rəhbərinin həyata keçirdiyi ardıcıl siyasət nəticəsində Azərbaycan siyasi və iqtisadi baxımdan güclənmiş, beynəlxalq münasibətlər sistemində nüfuzlu mövqeyə yüksəlmişdir. Dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, sosial rifahın yüksəldilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və hüquqi islahatların dərinləşdirilməsi müasir Azərbaycanın inkişaf modelinin əsas istiqamətlərini təşkil edir.
Son illərdə Konstitusiyaya edilmiş dəyişikliklər də dövlət idarəçiliyinin müasir çağırışlara uyğunlaşdırılması, idarəetmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi və demokratik institutların inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. 2002, 2009, 2016 və 2020-ci illərdə keçirilmiş referendumlar ölkənin siyasi-hüquqi sisteminin inkişafında yeni mərhələlər açmışdır. Bu dəyişikliklər dövlətin idarəçilik imkanlarının genişləndirilməsinə və hüquqi bazanın müasir tələblərə uyğunlaşdırılmasına xidmət etmişdir.
Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixində ən mühüm hadisələrdən biri də ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa olunmasıdır. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Zəfər xalqımızın çoxəsrlik dövlətçilik salnaməsinə qızıl hərflərlə yazıldı. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmizin bütün ərazilərində suverenliyimiz tam təmin edildi.
Bu tarixi nailiyyət yalnız hərbi-siyasi qələbə deyil, həm də müstəqil Azərbaycanın Konstitusiyasında təsbit olunmuş dövlət suverenliyi və ərazi bütövlüyü prinsiplərinin tam reallaşması demək idi. Bu gün üçrəngli bayrağımızın ölkəmizin bütün ərazilərində dalğalanması, işğaldan azad edilmiş torpaqlarda genişmiqyaslı quruculuq və bərpa işlərinin aparılması dövlətimizin gücünün, milli birliyimizin və siyasi iradəmizin bariz göstəricisidir.
Hazırda azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən Böyük Qayıdış proqramı, yeni yaşayış məntəqələrinin salınması, infrastrukturun qurulması, iqtisadi və sosial həyatın bərpası Azərbaycanın gələcəyə hesablanmış inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsidir. Bütün bu proseslər müstəqil dövlətimizin hüquqi və siyasi əsaslarının nə qədər möhkəm olduğunu bir daha nümayiş etdirir.
Unutmaq olmaz ki, Konstitusiya yalnız hüquq normalarının məcmusu deyil, həm də dövlətlə vətəndaş arasında münasibətlərin əsasını təşkil edən ali sənəddir. Onun müddəalarına hörmətlə yanaşmaq, qanunlara əməl etmək, hüquq və vəzifələrimizi düzgün dərk etmək hər bir vətəndaşın konstitusion borcudur. Güclü dövlət yalnız möhkəm iqtisadiyyat və qüdrətli ordu ilə deyil, eyni zamanda qanunun aliliyinə hörmət edən, hüquqi şüuru və vətəndaş məsuliyyəti yüksək olan cəmiyyətlə formalaşır.
12 Noyabr – Konstitusiya Günü bu baxımdan hər birimiz üçün yalnız tarixi hadisəni xatırladan əlamətdar tarix deyil, həm də milli dövlətçilik ənənələrimizə, müstəqilliyimizin hüquqi əsaslarına və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətimizə bir daha nəzər salmaq üçün mühüm fürsətdir.
Əminliklə demək olar ki, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası müstəqil dövlətimizin hüquqi dayağı, milli birliyimizin və suverenliyimizin əsas təminatlarından biridir. Bu ali sənədin müəyyən etdiyi prinsiplərə sadiqlik, qanunun aliliyinin qorunması və dövlətçilik maraqlarının daim üstün tutulması Azərbaycanın qarşıdakı illərdə də davamlı inkişafının mühüm şərtidir.
Bu gün müstəqil Azərbaycan Heydər Əliyev siyasi irsinin möhkəm təməlləri üzərində, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. Konstitusiyamız isə bu yolun dəyişməz hüquqi kompası, dövlətçiliyimizin etibarlı dayağı və milli gələcəyimizin təminatıdır.

İlham Quliyev
YAP Yasamal rayon, “Neftqazelmitədqiqatlayihə” İnstitutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini