PDF Oxu

Siyasət

  • 321

Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi və yeni siyasi reallıqlar - ŞƏRH

Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi və yeni siyasi reallıqlar - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə iki ölkə arasındakı münasibətlərin gələcək inkişafı, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi baxımından mühüm siyasi və diplomatik əhəmiyyət daşıyır. 12 noyabr 2026-cı il tarixində Dublində imzalanmış bu sənəd uzun illər ərzində formalaşmış ikitərəfli münasibətlərin yeni strateji mərhələyə yüksəldilməsini və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsini nəzərdə tutur.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin nüfuzu yalnız iqtisadi və siyasi imkanları ilə deyil, həm də müstəqil qərar qəbul etmək, milli maraqlarını qorumaq və müxtəlif tərəfdaşlarla qarşılıqlı faydalı münasibətlər qurmaq bacarığı ilə müəyyən olunur. Azərbaycan bu gün məhz belə bir siyasət yürüdərək beynəlxalq münasibətlərdə öz mövqeyini, etibarlı tərəfdaş imicini və müstəqil xarici siyasət kursunu ardıcıl şəkildə inkişaf etdirir. Ölkəmizin müxtəlif dövlətlərlə qurduğu münasibətlərin əsasında qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və milli maraqların qorunması prinsipləri dayanır.

Birgə Bəyannamənin diqqət çəkən tərəfi ondan ibarətdir ki, əməkdaşlıq yalnız ənənəvi enerji münasibətləri ilə məhdudlaşmır. Sənəddə müdafiə və təhlükəsizlik, ticarət və investisiya, nəqliyyat-logistika, bərpaolunan enerji, təhsil, elm, innovasiya və rəqəmsal texnologiyalar kimi strateji istiqamətlər əhatə olunur. Xüsusilə, Orta Dəhlizin inkişafı, yaşıl enerji və yüksək texnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafı və beynəlxalq əlaqələrinin şaxələndirilməsi baxımından diqqətəlayiq məqamlardır. Bu yanaşma ölkəmizin yalnız mövcud iqtisadi imkanlarını genişləndirməyə deyil, həm də gələcək çağırışlara daha hazırlıqlı olmasına xidmət edir.

Azərbaycan ilə Böyük Britaniya arasında münasibətlərin formalaşmasında enerji sahəsində əməkdaşlığın xüsusi yeri olub. Uzun illər ərzində həyata keçirilən birgə enerji layihələri, xarici investisiyalar və beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinə verilən töhfələr iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəm təməlini yaradıb. Bu gün həmin əməkdaşlığın yeni istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın enerji siyasətində yeni prioritetlərin formalaşması baxımından da əhəmiyyətlidir. Xüsusilə, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı, enerji səmərəliliyi və müasir texnologiyaların tətbiqi ölkəmizin gələcək iqtisadi strategiyasında mühüm yer tutur.

Mən hesab edirəm ki, bu sənədin əhəmiyyətini yalnız iki ölkə arasında münasibətlərin genişlənməsi ilə ölçmək düzgün olmazdı. Burada əsas məsələ Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə bərabərhüquqlu tərəfdaş kimi çıxış etməsi, milli maraqlarını əsas götürərək müxtəlif dövlətlərlə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq imkanlarını reallaşdırmasıdır. Çünki müasir dünyada güclü dövlət olmağın əsas şərtlərindən biri də dəyişən geosiyasi reallıqlar fonunda öz mövqeyini qorumaqla yanaşı, yeni iqtisadi və siyasi imkanlar yaratmaqdır. Hər bir beynəlxalq tərəfdaşlığın davamlılığı da məhz qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılmasından və tərəflərin üzərinə götürdüyü öhdəliklərə sadiqliyindən asılıdır.

Bəyannamədə Azərbaycanın suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə, beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə hörmətin bir daha təsdiqlənməsi xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması və Cənubi Qafqazda davamlı sülhün təmin olunması istiqamətində göstərilən səylərə dəstəyin ifadə edilməsi regionun gələcəyi baxımından mühüm məqamdır. Çünki sülh və sabitlik yalnız siyasi münasibətlərin normallaşması deyil, həm də iqtisadi inkişafın, regional bağlantıların və xalqlar arasında qarşılıqlı etimadın formalaşması üçün əsas şərtlərdən biridir.

Digər mühüm məqam isə Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyindən tutmuş regional nəqliyyat əlaqələrinə, təhlükəsizlikdən tutmuş elmi-texnoloji inkişafa qədər geniş sahələrdə beynəlxalq əməkdaşlığın fəal iştirakçısına çevrilməsidir. Orta Dəhlizin inkişafı və ölkəmizin tranzit imkanlarının genişləndirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat sistemində rolunu daha da artırmaq potensialına malikdir. Bu istiqamətdə əməkdaşlıq yalnız iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə deyil, həm də ölkəmizin regional və beynəlxalq əhəmiyyətinin artmasına xidmət edir.

Təhsil, elm və innovasiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də gələcək baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müasir dövrdə dövlətlərin inkişaf səviyyəsini müəyyən edən əsas amillərdən biri insan kapitalı, peşəkar kadr potensialı və texnoloji yeniliklərə uyğunlaşma qabiliyyətidir. Böyük Britaniyanın bu sahələrdə mövcud təcrübəsindən faydalanmaq, birgə elmi layihələr həyata keçirmək, mütəxəssislərin bilik və bacarıqlarını artırmaq Azərbaycanın uzunmüddətli inkişaf hədəflərinə töhfə verə bilər. Xüsusilə, süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə və müasir innovasiya sistemləri üzrə təcrübə mübadiləsi qarşıdakı dövr üçün yeni imkanlar yaradır.

Mənim qənaətimcə, bu Bəyannamənin mühüm tərəflərindən biri də əməkdaşlığın davamlılığını təmin edəcək institusional mexanizmlərin nəzərdə tutulmasıdır. İllik Strateji Tərəfdaşlıq görüşlərinin keçirilməsi əldə olunan razılaşmaların icrasına nəzarət, yeni prioritetlərin müəyyənləşdirilməsi və qarşılıqlı fəaliyyətin nəticələrinin qiymətləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Çünki hər hansı bir beynəlxalq sənədin real dəyəri yalnız onun imzalanması ilə deyil, nəzərdə tutulan müddəaların həyata keçirilməsi və konkret nəticələr verməsi ilə ölçülür.

Digər tərəfdən, Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıq əlaqələrinin genişlənməsi ölkəmizin iqtisadi potensialının şaxələndirilməsi, yeni investisiyaların cəlb edilməsi və müasir idarəetmə təcrübəsinin tətbiqi üçün əlavə imkanlar yaradır. Lakin bu prosesdə əsas prinsip dəyişməz qalmalıdır: bütün əməkdaşlıq təşəbbüsləri Azərbaycanın milli maraqlarına, dövlət suverenliyinə və uzunmüddətli inkişaf strategiyasına uyğun olmalıdır. Məhz bu yanaşma beynəlxalq münasibətlərdə etibarlı və davamlı tərəfdaşlığın əsasını təşkil edir.

Əminəm ki, Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında imzalanmış bu Bəyannamə qarşılıqlı maraqlara, suverenliyə və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə hörmət əsasında yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına töhfə verəcək. Əsas məsələ isə əldə olunan razılaşmaların real layihələrə, konkret nəticələrə və hər iki xalqın rifahına xidmət edən təşəbbüslərə çevrilməsidir. Bu baxımdan sənədin gələcək icrası və əməkdaşlığın praktiki nəticələri xüsusi əhəmiyyət kəsb edəcək.

Düşünürəm ki, Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə qazandığı mövqenin qorunması və daha da möhkəmləndirilməsi üçün müstəqil xarici siyasət, milli maraqlara sadiqlik və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsipləri daim əsas götürülməlidir. Çünki dövlətin gücü yalnız malik olduğu resurslarla deyil, həmin resursları düzgün istiqamətləndirmək, beynəlxalq imkanlardan səmərəli istifadə etmək və gələcək nəsillər üçün dayanıqlı inkişaf təmin etmək bacarığı ilə müəyyən olunur.

Dövlətin beynəlxalq nüfuzu yalnız imzalanan sənədlərlə deyil, həmin sənədlərin arxasında dayanan siyasi iradə, milli maraqlar və əldə olunan real nəticələrlə ölçülür. Strateji tərəfdaşlığın əsl mahiyyəti isə bu gün qurulan münasibətlərin sabahın inkişafına, təhlükəsizliyinə və rifahına xidmət etməsindədir.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini

Digər xəbərlər