Beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən qlobal geosiyasi transformasiyalar fonunda Azərbaycan Respublikası özünün balanslaşdırılmış, milli maraqlara söykənən və uzaqgörən xarici siyasət kursu ilə etibarlı tərəfdaş imicini daha da möhkəmləndirir. Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında, Şərqlə Qərb arasında strateji nəqliyyat-logistika dəhlizlərinin qurulmasında və regional sülh gündəliyinin irəli aparılmasında ölkəmizin oynadığı aparıcı rol qitənin aparıcı siyasi mərkəzləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin İrlandiyanın Baş naziri Maykl Martinin və Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın dəvəti ilə “Avropa Siyasi Birliyi”nin 9-cu Zirvə Toplantısında iştirak etmək məqsədilə İrlandiyaya səfəri bu baxımdan mühüm siyasi-diplomatik əhəmiyyət kəsb edir.
Dublin şəhərində keçirilən “Avropa Siyasi Birliyi”nin 9-cu Zirvə Toplantısı çərçivəsində dövlətimizin başçısının keçirdiyi ikitərəfli görüşlər, habelə “Rəqabətqabiliyyətli Avropanın yaradılması -innovasiya, bağlantılar və əlçatan enerji” mövzusunda dəyirmi masada iştirakı Azərbaycanın Avropa məkanındakı strateji çəkisini bir daha nümayiş etdirdi. Rəsmi Bakının innovasiyalar, regional bağlantılar və dayanıqlı enerji təminatı kimi qlobal çağırışlara verdiyi real töhfələr ölkəmizi Avropanın siyasi və iqtisadi arxitekturasında əvəzolunmaz tərəfdaşa çevirmişdir. Zirvə toplantısı çərçivəsində aparılan müzakirələr göstərdi ki, Azərbaycan yalnız ənənəvi enerji resurslarının ixracatçısı deyil, həm də yaşıl enerji keçidi və rəqəmsal transformasiya sahəsində qitənin rəqabətqabiliyyətliliyini artıran mühüm aktordur.
İrlandiya səfərinin ən mühüm və tarixi hadisələrindən biri Dublində Prezident İlham Əliyev və Böyük Britaniyanın Baş naziri tərəfindən Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması oldu. Müstəqillik illərindən etibarən enerji sektorunda formalaşmış və otuz ildən artıq dövrdə uğurla sınaqdan çıxmış Azərbaycan-Böyük Britaniya əməkdaşlığı bu sənədlə keyfiyyətcə yeni, ali siyasi mərhələyə qədəm qoydu.
Birgə Bəyannamə Azərbaycan diplomatiyasının növbəti parlaq qələbəsi, iki ölkə arasında formalaşmış yüksək qarşılıqlı etimadın və çoxşaxəli tərəfdaşlığın rəsmi təsdiqidir. Sənəddə Azərbaycanın suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə qəti dəstək və hörmət prinsiplərinin təsbit olunması xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, Cənubi Qafqazda davamlı sülh gündəliyinin təşviq edilməsi Böyük Britaniyanın regiondakı yeni geosiyasi reallıqlara və Bakının sülhyaratma təşəbbüslərinə verdiyi önəmin bariz nümunəsidir.
Dublin görüşü və imzalanmış Birgə Bəyannamə iki dövlət arasında münasibətlərin bütün spektrini əhatə edən geniş yol xəritəsini müəyyənləşdirir:
Siyasi dialoq, müdafiə və təhlükəsizlik: Sənəddə yüksək səviyyəli siyasi dialoqun intensivləşdirilməsi ilə yanaşı, müdafiə və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi prioritet kimi müəyyən edilmişdir. Regional sülhün və sabitliyin qorunması, transmilli və ümumi təhlükəsizlik təhdidlərinə qarşı birgə fəaliyyətin genişləndirilməsi tərəflərin ortaq maraqlarına xidmət edir.
Enerji təhlükəsizliyi və yaşıl keçid: Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki strateji rolu kontekstində ənənəvi enerji sahəsində uzunmüddətli tərəfdaşlığın davam etdirilməsi ilə bərabər, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı və yaşıl enerji texnologiyalarının tətbiqi üzrə birgə layihələrin icrası xüsusi yer tutur.
İqtisadiyyat, investisiyalar və Orta Dəhliz: Böyük Britaniya Azərbaycan iqtisadiyyatının ən böyük xarici investorlarından biri olaraq qalır. Yeni bəyannamə ticarət dövriyyəsinin artırılması və qeyri-neft sektoruna investisiya axınının stimullaşdırılması üçün əlverişli zəmin yaradır. Xüsusilə Avrasiyanın əsas nəqliyyat arteriyasına çevrilən Orta Dəhlizin (Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu) ötürücülük qabiliyyətinin artırılmasına və infrastrukturunun modernləşdirilməsinə Britaniya tərəfinin dəstəyi qlobal təchizat zəncirlərinin dayanıqlılığı baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdir.
Elm, təhsil, innovasiya və süni intellekt: Müasir çağırışlara uyğun olaraq, iki ölkənin uzunmüddətli əməkdaşlıq gündəliyinə təhsil, elm, innovasiyalar, süni intellekt və qabaqcıl rəqəmsal texnologiyalar sahəsində tərəfdaşlıq da daxil edilmişdir. Britaniyanın nüfuzlu ali təhsil və elmi-tədqiqat mərkəzləri ilə Azərbaycan qurumları arasında əlaqələrin genişləndirilməsi insan kapitalının inkişafına mühüm töhfə verəcəkdir.
Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması həm Azərbaycan, həm də Böyük Britaniya üçün qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın üfüqlərini genişləndirir. Bütövlükdə, Dublin razılaşması Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin daha da möhkəmlənməsinin, strateji tərəfdaşlıq coğrafiyasının şaxələndirilməsinin və Prezident İlham Əliyevin milli maraqlara əsaslanan çoxvektorlu xarici siyasət strategiyasının ardıcıl və uğurla həyata keçirilməsinin məntiqi nəticəsidir.
Əminliklə demək olar ki, Dublində təməli qoyulan bu yeni mərhələ Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətlərini keyfiyyətcə yeni müstəviyə çıxarmaqla yanaşı, ölkəmizin qlobal beynəlxalq münasibətlər sistemində artan nüfuzunu və strateji əhəmiyyətini bir daha təsdiqləyir.
Şamo Qasımov
YAP Laçın rayon təşkilatının sədr müavini