Azərbaycanın müasir siyasi tarixində Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması müstəqilliyin ilk illərində formalaşan mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitlə sıx bağlıdır. Dövlət müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş ölkədə siyasi sabitliyin təmin olunması, dövlətçilik institutlarının möhkəmləndirilməsi və cəmiyyətin ümumi məqsədlər ətrafında birləşdirilməsi zərurəti yeni siyasi təşkilatın meydana çıxmasını şərtləndirən əsas amillərdən idi. Məhz belə bir tarixi şəraitdə Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması təşəbbüsü meydana gəldi və qısa müddətdə ümumrespublika miqyaslı siyasi prosesə çevrildi.
1992-ci ilin oktyabrında Azərbaycanın tanınmış ziyalılarından ibarət 91 nəfərlik qrupun Ümummilli Lider Heydər Əliyevə müraciəti bu prosesin mühüm başlanğıc mərhələsi oldu. Müraciətdə ölkənin düşdüyü ağır vəziyyətdən çıxarılması, dövlət müstəqilliyinin qorunması və xalqın siyasi iradəsini ifadə edən yeni təşkilatın yaradılması zərurəti önə çəkilirdi. Heydər Əliyevin 24 oktyabr 1992-ci il tarixli cavabında bu təşəbbüsə münasibət bildirməsi və partiyanın yaradılmasına razılıq verməsi təşkilatlanma prosesinə yeni istiqamət verdi.
Nəhayət, 1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvan şəhərində Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı keçirildi. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrini təmsil edən nümayəndələrin iştirak etdiyi konfransda partiyanın yaradılması haqqında qərar qəbul edildi, Proqram və Nizamnamə təsdiqləndi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev yekdilliklə partiyanın Sədri seçildi. Beləliklə, müstəqil Azərbaycanın siyasi həyatında yeni təşkilati mərhələnin əsası qoyuldu. Həmin il dekabrın 18-də partiyanın dövlət qeydiyyatına alınması isə onun hüquqi fəaliyyətinin rəsmiləşməsini təmin etdi.
Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması ilə başlanan təşkilatlanma prosesi sonrakı dövrdə ölkənin bütün bölgələrini əhatə etdi. Partiyanın rayon və şəhər təşkilatlarının formalaşdırılması, yerli strukturların fəaliyyətə başlaması onun ümumrespublika miqyasında siyasi təşkilat kimi inkişafını təmin edən mühüm mərhələlərdən oldu. YAP-ın ilk illərdə qarşıya qoyduğu əsas istiqamətlər dövlət müstəqilliyinin qorunması, siyasi sabitliyin təmin edilməsi, hüquqi və demokratik dövlət quruculuğu, milli maraqların müdafiəsi kimi məsələlərlə bağlı idi.
1993-cü ilin iyununda Heydər Əliyevin xalqın təkidli tələbi ilə Bakıya qayıdışı və ölkə rəhbərliyinə gəlməsi Azərbaycanın siyasi tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Həmin dövrdə ölkə ciddi siyasi böhran və vətəndaş qarşıdurması təhlükəsi ilə üz-üzə idi. Sonrakı mərhələdə dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, siyasi sabitliyin təmin olunması və iqtisadi inkişaf üçün zəruri şəraitin yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Bu proseslər Yeni Azərbaycan Partiyasının da siyasi fəaliyyətinin və təşkilati inkişafının sonrakı istiqamətlərini müəyyənləşdirdi.
Partiyanın keçdiyi tarixi yolun mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun siyasi və təşkilati fəaliyyətinin dəyişən ictimai-siyasi şəraitə uyğun inkişaf etdirilməsidir. Müxtəlif qurultaylarda qəbul edilən qərarlar, Proqram və Nizamnaməyə edilən dəyişikliklər, yeni fəaliyyət istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi partiyanın təşkilati həyatında mərhələli yenilənməni əks etdirir. 2021-ci il martın 5-də keçirilən VII Qurultayda partiyanın yeni Nizamnaməsinin qəbul edilməsi və Proqramının təsdiqlənməsi də bu baxımdan əhəmiyyətli hadisə idi.
Bu gün Yeni Azərbaycan Partiyası öz fəaliyyətini müasir Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və sosial inkişaf reallıqları çərçivəsində davam etdirir. Partiyanın rəsmi Proqramında dövlətçilik, müstəqillik, azərbaycançılıq, qanunun aliliyi, varislik və təkamül, konstruktiv əməkdaşlıq, sosial ədalət, insan amili və multikultural dəyərlər əsas istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilib. Bu prinsiplər partiyanın ideoloji və təşkilati fəaliyyətinin əsas çərçivəsini formalaşdırır. Eyni zamanda, üzvlərin və yerli təşkilatların fəaliyyəti partiyanın cəmiyyətlə əlaqələrinin qurulmasında mühüm yer tutur.
Müasir dövrdə siyasi təşkilatların qarşısında duran vəzifələr yalnız ənənəvi təşkilati fəaliyyətlə məhdudlaşmır. Cəmiyyətin dəyişən tələbləri, informasiya texnologiyalarının inkişafı, gənclərin ictimai-siyasi proseslərdə iştirakı, vətəndaşlarla açıq ünsiyyət və yeni idarəetmə yanaşmaları partiyaların fəaliyyətində də çevikliyi və yenilənməni zəruri edir. Bu baxımdan YAP-ın gələcək fəaliyyəti də müasir çağırışlara uyğun təşkilatlanma, üzvlərin fəallığının artırılması, peşəkarlığın və ictimai məsuliyyətin gücləndirilməsi kimi məsələlərlə bağlıdır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonra ölkənin qarşısında yeni inkişaf vəzifələri dayanır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası, Böyük Qayıdışın həyata keçirilməsi, iqtisadi potensialın genişləndirilməsi, sosial rifahın yüksəldilməsi və beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi bu mərhələnin əsas prioritetlərindəndir. Yeni Azərbaycan Partiyasının siyasi fəaliyyətində də bu məsələlərin əhəmiyyəti partiyanın Proqramında və rəsmi mövqelərində öz əksini tapır.
YAP-ın 1992-ci ildə yaranması ilə başlanan siyasi tarix artıq müstəqil Azərbaycanın inkişaf mərhələləri ilə sıx bağlıdır. Partiyanın dünəni onun təsis olunduğu dövrün tarixi şəraitini, bu günü mövcud siyasi və təşkilati fəaliyyətini, gələcəyi isə dəyişən ictimai-siyasi reallıqlara uyğun qarşıya qoyulan vəzifələri ifadə edir. Bu üç mərhələnin ardıcıl təhlili Yeni Azərbaycan Partiyasının keçdiyi yolu, ideoloji əsaslarını və qarşıdakı dövr üçün fəaliyyət istiqamətlərini daha dolğun anlamağa imkan verir.
Gülər Mirzəyeva,
YAP Neftçala rayon təşkilatının fəal üzvü
Şirvan-Salyan Regional Mədəniyyət İdarəsinin Neftçala rayonu üzrə nümayəndəsi