PDF Oxu

Siyasət

  • 336

“91-lər”in müraciəti: məsuliyyətli addım və doğru qərar

“91-lər”in müraciəti: məsuliyyətli addım və doğru qərar

Azərbaycanın ən yeni tarixində bəzi sənədlər var ki, onlar dövrün ruhunu, xalqın arzu və istəklərini özündə cəmləşdirir. 1992-ci il oktyabrın 16-da 91 nəfər Azərbaycan ziyalısının imzası ilə Naxçıvana, Heydər Əliyevə göndərilən müraciət belə sənədlərdəndir. Tarixə “91-lər”in müraciəti kimi daxil olan bu sənəd Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranmasının başlanğıcı oldu və ölkənin sonrakı taleyində həlledici rol oynadı.

Müraciətin tarixi əhəmiyyətini anlamaq üçün həmin dövrün mənzərəsini göz önünə gətirmək lazımdır. 1992-ci ildə Azərbaycan müstəqilliyini yenicə bərpa etmişdi, lakin bu müstəqillik çox kövrək idi. Ölkə dərin siyasi, iqtisadi və sosial böhran içində idi. Hakimiyyətdə olan və bir-birini əvəz edən siyasi qüvvələr vəziyyəti düzəltmək əvəzinə onu daha da ağırlaşdırırdı. Cəmiyyətdə gələcəyə inam zəifləyir, dövlətçiliyin taleyi ilə bağlı narahatlıq artırdı.

Belə bir şəraitdə ziyalılar susmadılar. Xalqın qabaqcıl hissəsi olaraq onlar vəziyyətin ciddiliyini hamıdan əvvəl dərk etdilər və məsuliyyəti öz üzərlərinə götürdülər. Onlar yeni siyasi partiya yaratmaq təşəbbüsü ilə çıxış etdilər və bu partiyaya kimin rəhbərlik etməli olduğu sualına birmənalı cavab verdilər: bu, xalqın sınanmış lideri, böyük dövlətçilik təcrübəsinə malik Heydər Əliyev olmalı idi.

Müraciəti imzalayanlar arasında ölkənin görkəmli ziyalıları, tanınmış insanları və nüfuzlu şəxsiyyətləri var idi. Onların bu addımı o dövrün şəraitində böyük cəsarət tələb edirdi. Çünki hakimiyyət Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinə qarşı açıq maneələr yaradırdı və onun ətrafında birləşmək müəyyən risklərlə bağlı idi. Buna baxmayaraq, ziyalılar şəxsi rahatlıqlarını deyil, ölkənin gələcəyini düşündülər. Məhz buna görə həmin müraciət sadəcə bir siyasi sənəd deyil, həm də vətəndaş məsuliyyətinin nümunəsi kimi tarixə düşdü.

Müraciətin ən mühüm cəhəti onun bütün xalqın arzu və istəklərinin ifadəsi olması idi. 91 nəfərin imzası arxasında ölkənin müxtəlif təbəqələrinin, müxtəlif bölgələrinin ümidi dayanırdı. İnsanlar dövlətçiliyin qorunmasını, sabitliyin bərpasını, hüquq və qanunun aliliyini istəyirdilər. Bu arzuların reallaşması üçün güclü təşkilata və etibarlı liderə ehtiyac var idi.

Heydər Əliyev 1992-ci il oktyabrın 24-də ziyalıların müraciətinə cavab verdi. O dövrdə o, blokada şəraitində olan Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinə sədrlik edirdi. Xalqın müraciətini qəbul etməsi isə ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Hakimiyyətin yaratdığı süni maneələr səbəbindən Heydər Əliyev Bakıya gələ bilmədiyi üçün 550 nəfərlik təşəbbüs qrupu Naxçıvana getdi və noyabrın 21-də təsis konfransı orada keçirildi.

Zaman ziyalıların bu seçiminin doğru olduğunu təsdiqlədi. 1993-cü ilin iyununda Heydər Əliyev Bakıya qayıtdı, Ali Sovetin sədri seçildi, oktyabrın 3-də isə Prezident seçildi. Ölkədə vətəndaş müharibəsi təhlükəsi aradan qaldırıldı, dövlətçilik xilas edildi, sabitlik bərpa olundu. Prezident İlham Əliyev VIII qurultaydakı çıxışında da vurğulayıb ki, partiyanın yaradılması və Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı xalqın tələbi idi.

“91-lər”in müraciəti bu gün də gənc nəsil üçün mühüm dərsdir. O göstərir ki, tarixin həlledici anlarında ziyalıların mövqeyi cəmiyyətin istiqamətini müəyyən edə bilər. O həm də sübut edir ki, düzgün lider seçimi və vaxtında atılan qətiyyətli addım bütöv bir ölkənin taleyini dəyişə bilər. Bu mənada müraciət həm məsuliyyətli addım, həm də doğru qərar idi.

Müraciətin məzmunu ilə partiyanın sonradan qəbul etdiyi Proqram arasında da birbaşa əlaqə var. Ziyalıların narahat olduğu məsələlər – dövlət müstəqilliyinin qorunması, qanunsuzluğun aradan qaldırılması, iqtisadi böhrandan çıxış, vətəndaşların dinc həyatının təmin edilməsi – partiyanın Proqramında əsas vəzifələr kimi əksini tapdı. Başqa sözlə, “91-lər”in qaldırdığı suallar YAP-ın siyasi gündəliyinə çevrildi və partiya illər boyu bu suallara əməli cavablar verdi.

Bu tarixi sənəd həm də ziyalı ilə dövlət arasındakı münasibətin necə olmalı olduğunu göstərir. Ziyalı yalnız müşahidəçi deyil, həm də cəmiyyətin taleyinə cavabdeh olan şəxsdir. Çətin anda öz sözünü deməyi bacaran ziyalı xalqın etimadını qazanır. “91-lər” məhz belə bir nümunə yaratdılar və onların ənənəsi bu gün partiyanın sıralarında olan elm, təhsil və mədəniyyət xadimlərinin fəaliyyətində davam edir.

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranmasının 34-cü ildönümü ərəfəsində “91-lər”in xatirəsini ehtiramla yad edirik. Onların təşəbbüsü ilə başlanan yol bu gün 769 811 üzvü olan, ölkənin siyasi həyatında aparıcı mövqe tutan partiyaya çevrilib. Bu, o ilk imzaların, o ilk addımların tarixi dəyərinin ən bariz təsdiqidir.

Abbas Pənahov
Yeni Azərbaycan Partiyası

Nəsimi rayon təşkilatının sədr müavini

Digər xəbərlər