İran "Fars baharı"nın astanasındadırmı?

ABŞ-ın Tunisdəki keçmiş səfiri Qordon Qrey İrandakı mövcud etirazlar ilə 2011-ci il "Ərəb baharı" arasında paralellər aparıb. O hesab edir ki, 2024-cü ilin dekabrında Suriyada Bəşər Əsəd rejiminin devrilməsindən sonra Tehran iqtisadi çöküşün yaratdığı oxşar böhranla üzləşib.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə National Security Journal yazır.

İran rejimi İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) sədaqəti sayəsində 2009-cu ildən bəri beş böyük etiraz dalğasından sağ çıxsa da, Qrey xəbərdarlıq edir ki, "kövrək" avtokratiyalar sonda süqut edəcək.

Qrey Ərəb Baharının əvvəlində Tunisdə işlədiyi təcrübəni xatırlayır.

2011-ci ilin yanvar ayında kütləvi etirazlar ölkənin uzun müddətli avtoritar liderini devirdi. Onun öyrəndiyi əsas dərs iqtisadiyyatdan narazılıq, korrupsiya, işsizlik və ləyaqət itkisi hissinin kütləvi etirazları alovlandırması idi.

Bu şərtlər bu gün İranda da təkrarlanır. İranla Ərəb Baharı ölkələri arasındakı əsas fərq onun təhlükəsizlik qüvvələrinin sədaqətidir.

Tunis və Misirdə ordular etirazçılara atəş açmaqdan imtina etdi və ya hətta liderlərini istefa verməyə məcbur etdi. İranda İİKK və hərbiləşdirilmiş qüvvələr rejim üçün etibarlı dəstək sistemi olaraq qalır.

Bununla belə, Qrey qeyd edir ki, rejimin yaşaması onun uğurundan fərqlidir. Qətiyyətli islahatlar və vətəndaşlarının iqtisadi və sosial tələblərinə cavab verilməsə, İslam Respublikası sonda məhvə məhkumdur.

Diplomatın sözlərinə görə, "tarix təkrarlanmır, amma tez-tez qafiyələnir" və İrandakı cari hadisələr regionda genişmiqyaslı sosial və siyasi dəyişikliklərin yeni mərhələsinə səbəb ola bilər.

Əli Babayev