Qlobal hesabat: "Müharibə və quraqlıq aclığı artıracaq"

2026-cı il üçün Qlobal Ərzaq Böhranları Hesabatına görə, münaqişələr, quraqlıq və azalan yardımlar 2026-cı ildə qlobal aclığı kritik səviyyədə saxlayacaq və dünyanın ən təminatsız ölkələrindən bəzilərində ərzaq təhlükəsizliyinin pisləşməsi gözlənilir.

İnkişaf və Humanitar Təşkilatlar Koalisiyası tərəfindən dərc edilən aclıq monitorinqinin 10-cu nəşrində bildirilir ki, kəskin aclıq son on ildə ikiqat artıb və hesabat tarixində ilk dəfə olaraq keçən il Qəzzada və Sudanda iki dəfə aclıq elan edilib. Ümumilikdə, 2025-ci ildə 47 ölkə və regionda 266 milyon insan yüksək səviyyədə kəskin qida təhlükəsizliyi ilə üzləşib, Haiti, Mali, Qəzza, Cənubi Sudan, Sudan və Yəmənin bəzi yerlərində isə 1,4 milyon insan fəlakətli şəraitlə üzləşib. Təkcə 2025-ci ildə dünyada 35,5 milyon uşaq kəskin qidalanma problemi ilə üzləşib, o cümlədən təxminən 10 milyon uşaq ağır kəskin qidalanma problemindən əziyyət çəkirdi.

Bu ilə nəzər saldıqda, hesabatda təhlükə səviyyələrinin kritik olaraq qaldığı, yalnız Haitinin təhlükəsizliyin bir qədər yaxşılaşması və artan humanitar yardım sayəsində ən pis "fəlakətli" qrupdan xilas olacağı gözlənilir. İllik hesabatın hazırlanmasına kömək edən BMT-nin Beynəlxalq Kənd Təsərrüfatı İnkişafı Fondunun rəhbəri Alvaro Lario bildirib ki, artıq yalnız müvəqqəti təhlükə deyil, zamanla davamlı təhlükə müşahidə olunur. O, Reuters agentliyinə bildirib ki, əsas mesaj budur ki, ərzaq təhlükəsizliyi artıq təcrid olunmuş bir məsələ deyil, qlobal sabitliyə təzyiq göstərir.

Lario bildirib ki, ABŞ-İsrailin İrana qarşı müharibəsi həyəcanı daha da artırıb və enerji və gübrə ticarətində uzun müddət davam edən fasilələrin qlobal ərzaq bazarlarına yayıla biləcəyi və onsuz da böhran içində olan idxaldan asılı ölkələrdə aclığı daha da pisləşdirə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. "Yaxın Şərqdəki münaqişə indi bitsə belə, bilirik ki, ərzaq qiymətlərindəki bahalaşmanın və inflyasiyanın çoxu növbəti altı ayda da davam edəcək", o deyib.

Bu son müharibənin əlavə stressindən əvvəl belə, Qərbi Afrika və Sahel bölgəsi, xüsusən də Nigeriya, Mali, Niger və Burkina Fasoda münaqişələr və davamlı inflyasiya səbəbindən bu il ağır təzyiq altında qalacaq kimi görünürdü. Təkcə Nigeriyada 2026-cı ildə ərzaq təhlükəsizliyinin ən böyük artımlarından biri müşahidə olunacaq və daha 4,1 milyon insanın kəskin aclıqla üzləşəcəyi gözlənilir.

Şərqi Afrikada Afrika Buynuzunun böyük bir hissəsində yağan yağışların Somali və Keniyada vəziyyəti daha da dərinləşdirəcəyi gözlənilir. Burada quraqlıq, təhlükəsizliksizlik, yüksək ərzaq qiymətləri və azalmış humanitar yardımın vəziyyətin pisləşməsinə səbəb olacağı ehtimal olunur.

Hesabatda həmçinin xəbərdarlıq edilib ki, böhran içində olan qida sektorları üçün humanitar və inkişaf maliyyələşdirməsi 2025-ci ildə kəskin şəkildə azalıb və daha da azalacağı proqnozlaşdırılır.

Humanitar qida sektorunun maliyyələşdirilməsinin 2025-ci ildə 2024-cü il səviyyələri ilə müqayisədə təxminən 39% azaldığı, inkişaf yardımının isə ən azı 15% azaldığı təxmin edilir.

Lalə Mehralı