Okean səthinin temperaturu rekord həddə çatdı - TƏHLÜKƏ

Avropalı alimlər hava şəraiti, qlobal iqlim və dənizdəki canlıların həyatı üçün fəsadlar barədə xəbərdarlıq edirlər ki, okean səthindəki temperatur rekord həddə çatıb və bu yay daha bir dəfə həddindən artıq istilərin baş verməsi qorxusunu artırıb.

Çərşənbə günü Kopernik İqlim Dəyişikliyi Xidməti bildirib ki, 21 iyunda qütb bölgələrindən kənarda temperatur 2023 və 2024-cü illərdə eyni vaxtda müşahidə edilən fövqəladə yüksək hədləri keçib.

Bildirilir ki, yeni pik hava şəraiti, qlobal iqlim və dəniz ekosistemləri üçün nəticələrə səbəb olacaq, xüsusən də onilliklərin ən güclü olacağını proqnozlaşdırdıqları El Niño hadisəsinin ən erkən mərhələləri ilə üst-üstə düşəcək. İyun ayı üçün əvvəlki okean rekordu 2023-cü ildə qeydə alındıqda, alimlər bu tendensiyaları "narahatedici", "dəhşətli" və "qəribə" adlandırıblar.

Bu, El-Ninyo və dağıdıcı qlobal istilik dalğaları, daşqınlar və fırtınalar dövrünün xəbərçisi idi. 2023-cü ilin rekordu artıq keçilib və dünyanın böyük bir hissəsi yenidən temperaturun həyəcan verici bir şəkildə yüksəldiyinin şahidi olur. Keçən ay Böyük Britaniya və Avropanın bir çox digər ölkələri yeni istilik rekordları fonunda isinmişdi, Antarktida isə misli görünməmiş dərəcədə mülayim qış şəraiti yaşamışdı.

Diqqət adətən quru temperaturlarına yönəlsə də, okeanlar iqlimin insan tərəfindən törədilən istiləşmə nəticəsində nə qədər tarazlıqdan çıxdığı barədə daha dolğun təsəvvür yaradır.

Səth temperaturlarına günəş radiasiyası, su axınları və dərinliklərdə istilik yığılması təsir göstərir.

Okeanlar Yer sistemindəki artıq enerjinin 90%-dən çoxunu udur ki, bu da əsasən neft, kömür və qaz kimi qalıq yanacaqların yandırılmasından qaynaqlanır. Bu balanssızlıq ötən il rekord həddə çatdı ki, bu da əvvəlki iki onilliyin orta göstəricisindən iki dəfədən çoxdur. Nəticədə, okeanlar sürətlə istiləşir. 2020-ci ildə okeanlara əlavə olunan istilik miqdarı saniyədə təxminən beş Xirosima bombasına bərabər idi. Keçən il bu rəqəm saniyədə 11 Xirosima partlayışına yaxın idi. BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş "Yer kürəsi öz hüdudlarından kənara çıxarılır" xəbərdarlığını edib.

Alimlər dəniz səthinin istiləşməsinin müvəqqəti olacağını və ya daha da pisləşəcəyini söyləmək üçün hələ tez olduğunu bildiriblər, çünki illik piklər adətən iyul və avqust aylarında qeydə alınır. Lakin Avropa Orta Mənzilli Hava Proqnozları Mərkəzinin Kopernik direktoru Karlo Buontempo xəbərdarlıq edib ki, bu, yenidən xəritələşdirilməmiş əraziyə aparan yeni bir mərhələnin başlanğıcını göstərə bilər: "Okean temperaturu bu səviyyələrdə və üfüqdə El-Ninyo ilə, yaxın aylarda daha çox temperatur rekordunun düşməsinin şahidi olacağıq."

Lalə Mehralı