Növbəti 4 ildən biri daha isti keçəcək - PROQNOZ

Böyük Britaniya Meteorologiya İdarəsi tərəfindən hesabatda 2026-2030-cu illər arasında ən azı bir ilin 2024-cü ildəki kimi ən isti il ​​kimi keçmə ehtimalının 86 faiz olduğu bildirilir. Həmçinin, növbəti 4 ilin ən azı birində orta qlobal temperaturun sənayeləşmədən əvvəlki səviyyələrdən müvəqqəti olaraq 1,5 Selsi yuxarı qalxma ehtimalının 91 faiz olduğu aşkar edilib.

1,5°C işarəsi Paris İqlim Dəyişikliyi Sazişi çərçivəsində əsas meyardır və alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, 1,5°C işarəsi uzun müddət ərzində həddindən artıq hava şəraiti, ekosistemin dağılması, ərzaq təhlükəsizliyinin olmaması və yerdəyişmə risklərini kəskin şəkildə artıracaq. Bu cür müvəqqəti pozuntular Paris Sazişinin uzunmüddətli iqlim məqsədlərinə çatmaq mümkün olmadığı anlamına gəlmir, çünki istiləşmə ilə bağlı razılaşma ayrı-ayrı illər ərzində deyil, onilliklər ərzində davam edir.

Yenə də, proqnozlar qlobal istiləşmənin sürətlənən tempini və ekstremal istiləşmə hadisələrinin artan tezliyini vurğulayır. 2026-2030-cu illər arasında qlobal illik temperaturun 1850-1900-cü illərin orta göstəricisindən 1,3°C ilə 1,9°C arasında dəyişəcəyi gözlənilir.

Hesabatda həmçinin deyilir ki, bütün beş illik dövrdə orta istiləşmənin 1,5°C-ni keçmə ehtimalı 75 faizdir. Hesabatın aparıcı müəllifi Leon Hermanson bildirib ki, "2026-cı ilin sonu üçün El Niño proqnozlaşdırılır ki, bu da növbəti il, 2027-ci ilin növbəti rekord il olması ehtimalını artırır".

Arktikanın planetin qalan hissəsindən daha sürətli istiləşməyə davam edəcəyi ilə bağlı proqnozlar da həyəcan təbili çalır. Növbəti beş şimal yarımkürəsinin qışı ərzində regionda temperaturun 1991-2020-ci illər üçün baza səviyyəsindən orta hesabla 2,8°C yüksək olacağı proqnozlaşdırılır ki, bu da eyni dövrdə proqnozlaşdırılan qlobal orta artımdan üç yarım dəfə çoxdur.

Alimlər həmçinin Arktika dəniz buzlarının, xüsusən də Barents dənizində, Berinq dənizində və Oxot dənizində davam edən azalmasını proqnozlaşdırıblar. Dəniz buzlarının itirilməsi vacibdir, çünki o, Arktikanın günəş işığını əks etdirmə qabiliyyətini azaltmaqla istiləşməni sürətləndirir, eyni zamanda qütb bölgələrində ekosistemləri, hava şəraitini və dolanışıqları pozur.

Hesabatda iqlimin istiləşməsi ilə uyğun olaraq qlobal yağıntı şəraitində genişlənən dəyişikliklərə diqqət çəkilib. 2026-2030-cu illər arasında Şimali Avropa, Alyaska və Sibirin bəzi yerlərində orta səviyyədən yüksək yağıntı gözlənilir, Amazon bölgəsi və subtropiklərin bəzi yerlərində isə daha quru şərait proqnozlaşdırılır. Qarşıdan gələn qış mövsümlərində daha yüksək şimal enliklərində daha rütubətli şəraitin olması ehtimalı da yüksəkdir.

Proqnozlar hökumətlərə, regional iqlim mərkəzlərinə və milli hava agentliklərinə artıq uzaq proqnozlar deyil, dünyanın yaxın müddətli iqlim proqnozunun getdikcə daha çox bir hissəsi olan riskləri planlaşdırmağa kömək etmək üçün nəzərdə tutulub.

Lalə Mehralı