Azərbaycan dünyanın enerji xəritəsində mühüm yer tutur ŞƏRH

Bu gün Azərbaycan dünyanın enerji xəritəsində mühüm yer tutan ölkələrdən biridir. Zəngin təbii ehtiyatları, düzgün qurulmuş enerji strategiyası və beynəlxalq əməkdaşlıq siyasəti nəticəsində ölkə özünü bütün əsas enerji mənbələri ilə tam təmin edir, eyni zamanda bu resursları dünya bazarlarına ixrac edir. Enerji sahəsində əldə olunan nailiyyətlər Azərbaycanın iqtisadi inkişafının əsas dayaqlarından birini təşkil edir və onun geosiyasi əhəmiyyətini daha da artırır.

Azərbaycanın enerji potensialının əsası neft və təbii qaz ehtiyatlarıdır. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən zəngin yataqlar uzun illərdir ki, ölkənin iqtisadiyyatına böyük töhfə verir. Xüsusilə Xəzər dənizi hövzəsində yerləşən “Azəri-Çıraq-Günəşli” və “Şahdəniz” kimi yataqlar Azərbaycanın enerji ixracında mühüm rol oynayır. 1994-cü ildə imzalanmış və tarixə “Əsrin müqaviləsi” kimi düşən saziş ölkənin enerji strategiyasında dönüş nöqtəsi oldu. Bu müqavilə nəticəsində Azərbaycan xarici sərmayələri cəlb etdi, müasir texnologiyalar tətbiq olundu və neft hasilatı sürətlə artdı.

Neft ixracı sahəsində ən mühüm layihələrdən biri Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməridir. Bu kəmər vasitəsilə Azərbaycan nefti Gürcüstan və Türkiyə ərazisindən keçərək Aralıq dənizinə çıxarılır və dünya bazarlarına çatdırılır. Bu layihə təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır, çünki region ölkələri arasında əməkdaşlığı gücləndirir və Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş imicini möhkəmləndirir.

Təbii qaz sahəsində isə Azərbaycan son illərdə daha da böyük uğurlar əldə etmişdir. “Şahdəniz” yatağından hasil olunan qaz Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropaya nəql edilir. Bu dəhlizin əsas hissələrindən biri olan Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) Azərbaycan qazını Yunanıstan və Albaniya üzərindən İtaliyaya çatdırır. Bununla da Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verən ölkələrdən birinə çevrilmişdir. Xüsusilə son illərdə Avropada enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi məsələsi aktuallaşdığı üçün Azərbaycanın rolu daha da artmışdır.

Bununla yanaşı, Azərbaycan yalnız ənənəvi enerji mənbələri ilə kifayətlənmir. Ölkədə alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafına da xüsusi diqqət yetirilir. Günəş və külək enerjisi potensialı kifayət qədər yüksəkdir. Xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının “yaşıl enerji zonası” elan edilməsi bu sahədə yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Dövlət tərəfindən qəbul edilən proqramlar və xarici şirkətlərlə imzalanan müqavilələr nəticəsində günəş və külək elektrik stansiyalarının tikintisi genişlənir. Bu isə gələcəkdə Azərbaycanın enerji balansında bərpa olunan mənbələrin payını artıracaq.

Azərbaycanın enerji strategiyası yalnız hasilat və ixracdan ibarət deyil. Eyni zamanda enerji infrastrukturunun modernləşdirilməsi, elektrik enerjisinin istehsalı və ötürülməsi sisteminin yenilənməsi istiqamətində də mühüm işlər görülür. İstilik və su elektrik stansiyaları ölkənin daxili tələbatını tam ödəyir. Bunun nəticəsində Azərbaycan elektrik enerjisini də qonşu ölkələrə ixrac etmək imkanına malikdir.

Enerji sektorundan əldə olunan gəlirlər ölkənin sosial-iqtisadi inkişafına yönəldilir. Yeni yolların, məktəblərin, xəstəxanaların tikilməsi, infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi məhz bu gəlirlər hesabına mümkün olmuşdur. Bu baxımdan enerji resursları Azərbaycanın müstəqilliyinin möhkəmlənməsində və rifah səviyyəsinin yüksəldilməsində mühüm rol oynayır.

Nəticə etibarilə, bu gün Azərbaycan özünü bütün əsas enerji mənbələri ilə tam təmin edən və eyni zamanda bu resursları dünya bazarlarına ixrac edən güclü enerji dövlətidir. Zəngin təbii ehtiyatlar, düzgün idarəetmə, beynəlxalq əməkdaşlıq və alternativ enerjiyə yönəlmiş strateji baxış ölkənin enerji sahəsində dayanıqlı inkişafını təmin edir. Gələcək illərdə də Azərbaycanın dünya enerji bazarında mühüm mövqeyini qoruyub saxlayacağı və daha da gücləndirəcəyi gözlənilir.

Ələmdar Cabbarov

YAP Ordubad rayon təşkilatının müavini