Prezident İlham Əliyevin “Qarabağ Azərbaycandır!” ifadəsi tarixi Zəfərin əsas simvollarından biri kimi yadda qalır

Azərbaycan torpaqlarının işğalı bir gündə baş verməmişdi. 1988-ci ildən başlayan proses 1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü ilə nəticələndi. Xankəndi, Xocalı, Şuşa, Laçın, Kəlbəcər, Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl, Qubadlı və Zəngilan daxil olmaqla ərazilərimiz işğal edildi, yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin salındı, yaşayış məntəqələri və tarixi-mədəni abidələr dağıdıldı. İşğal illərində məsələ yalnız torpaqların ələ keçirilməsi ilə məhdudlaşmadı. Azərbaycan tərəfinin təqdim etdiyi məlumatlara görə, işğal olunmuş ərazilərdə məscidlər, qəbiristanlıqlar, muzeylər və digər mədəni irs nümunələri dağıdılıb və talan edilib. Şuşada Azərbaycanın tarixi-mədəni irsinin bir hissəsi olan məscidlərə və digər abidələrə zərər vurulması, şəhərin tarixi görünüşünün dəyişdirilməsi də bu siyasətin nəticələri sırasında göstərilir. Bununla yanaşı, regionun tarixi ilə bağlı ziddiyyətli yanaşmalar irəli sürülərək Azərbaycan irsinin mənşəyinə dair mübahisəli iddialar da səsləndirilirdi. Beləliklə, işğal siyasəti ilə yanaşı, tarixi yaddaşın dəyişdirilməsi cəhdləri də qarşıdurmanı dərinləşdirən amillərdən biri oldu. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərindən qüvvələrin çıxarılması tələb olunsa da, bu sənədlər uzun illər icra edilmədi. Əksinə, işğal olunmuş ərazilərdə hərbi istehkamlar yaradıldı və status-kvonu qorumaq cəhdləri davam etdirildi. 2020-ci ildə Tovuz istiqamətində baş verən hərbi təxribatdan sonra vəziyyət daha da gərginləşdi. Nəhayət, 27 sentyabrda Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan mövqelərini və yaşayış məntəqələrini atəşə tutması ilə Vətən müharibəsi başladı. Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatına keçərək mühüm yüksəklikləri və yaşayış məntəqələrini azad etdi. 44 günlük müharibə Azərbaycan Ordusunun gücünü, müasir hərbi imkanlarını, peşəkarlığını və yüksək döyüş ruhunu nümayiş etdirdi. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı, Hadrut və digər ərazilərin azad edilməsindən sonra 8 noyabrda Şuşanın azad olunması müharibənin həlledici mərhələsinə çevrildi. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Şuşanın azad edilməsi müharibənin nəticəsinə ciddi təsir göstərdi. 10 noyabr bəyanatı ilə hərbi əməliyyatlara son qoyuldu və Ermənistan Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonlarından qoşunlarını çıxarmağı öhdəsinə götürdü. Beləliklə, Azərbaycan 44 günlük müharibə nəticəsində ərazi bütövlüyünün böyük hissəsini bərpa etdi. Bu Zəfərdən sonra Qarabağda yeni mərhələ başladı. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə yollar, məktəblər, xəstəxanalar, yaşayış məhəllələri və enerji infrastrukturu yaradılır, yeni şəhər və kəndlər salınır. Füzuli, Zəngilan və Laçın hava limanlarının istifadəyə verilməsi, “Ağıllı kənd” layihələrinin həyata keçirilməsi və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı Böyük Qayıdış prosesinin mühüm istiqamətləridir. Beləliklə, Azərbaycan Ordusunun 44 günlük müharibədə qazandığı Zəfər yalnız torpaqların işğaldan azad edilməsi deyil, həm də Qarabağın yenidən qurulması üçün yeni tarixi mərhələnin başlanğıcı oldu. Vaxtilə dağıdılmış və boşaldılmış ərazilərdə bu gün həyat yenidən canlanır. Prezident İlham Əliyevin “Qarabağ Azərbaycandır!” ifadəsi isə bu tarixi Zəfərin əsas simvollarından biri kimi yadda qalır.

Sunay Heydərova

YAP Şərur rayon təşkilatının fəal üzvü