Dövlət və özəl sektorun birgə fəaliyyəti sənayenin inkişafına təkan verir - ŞƏRH

Dağ-mədən və metallurgiya sənayesində yeni müəssisə yaratmaq böyük sərmayə, müasir texnologiya və uzunmüddətli hazırlıq tələb edir. Yatağın araşdırılmasından istehsala başlanmasına qədər geoloji kəşfiyyat, iqtisadi qiymətləndirmə, infrastrukturun qurulması və emal güclərinin yaradılması kimi mərhələlər keçilməlidir. Buna görə sahənin inkişafında dövlətin fəaliyyəti ilə özəl sektorun investisiya imkanlarının birləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyev dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramına həsr olunmuş müşavirədə bu sahədə işlərin iki istiqamət üzrə qurulduğunu bildirdi: dövlət xətti ilə layihələrin həyata keçirilməsi və özəl sektorun iştirakı. Dövlət şirkəti olan “AzerGold”un fəaliyyəti ilə yanaşı, sahənin özəl investorlara da açıq olması yeni yataqların araşdırılması və istehsal imkanlarının genişləndirilməsi üçün şərait yaradır. Dövlət başçısı geoloji kəşfiyyat işləri nəticə verdiyi halda xarici investorların da layihələrə qoşulmasının mümkünlüyünü qeyd etdi.
Dövlətin bu prosesdə rolu yalnız maliyyə ayırmaqdan ibarət deyil. Geoloji məlumatların dəqiqləşdirilməsi, sənaye infrastrukturu üçün şərait yaradılması, fəaliyyət qaydalarının müəyyənləşdirilməsi və layihələrin icrasına nəzarət də mühüm vəzifələrdir. Özəl sektor isə sərmayə, texnologiya və istehsal təcrübəsi ilə bu işə töhfə verə bilər. Tərəflərin fəaliyyəti eyni məqsədə yönəldikdə iri sənaye layihələrinin həyata keçirilməsi üçün daha geniş imkan yaranır.
Müşavirədə təqdim olunan 2027–2030-cu illərdə dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramının layihəsi bu əməkdaşlığın maliyyə miqyasını da göstərir. Təqdimata əsasən, dörd il üçün ümumi investisiya ehtiyacı 5,3 milyard manat qiymətləndirilir. Bunun 1,1 milyard manatının dövlət büdcəsi, 2,2 milyard manatının dövlət müəssisələrinin vəsaiti, o cümlədən borc kapitalı, 2 milyard manatının isə özəl vəsait, o cümlədən borc kapitalı hesabına formalaşması nəzərdə tutulur. Bu rəqəmlər layihənin maliyyələşmə planıdır; nəzərdə tutulan sərmayənin cəlb olunması və səmərəli istifadəsi qarşıdakı icra dövrünün əsas məsələlərindəndir.
Özəl sərmayənin iştirakı xüsusilə ona görə vacibdir ki, dağ-mədən layihələri gəlir gətirməyə başlamazdan əvvəl xeyli vaxt və vəsait tələb edir. Geoloji ehtiyatların təsdiqi, yatağın işlənməsi üçün texniki həllərin seçilməsi, zavodların tikintisi və məhsulun daşınması bir-birinə bağlı qərarlardır. Yalnız filizin çıxarılmasına yönələn layihə ölkə üçün mümkün iqtisadi faydanın bir hissəsini yarada bilər. Hasilatla yanaşı zənginləşdirmə və emal müəssisələrinin qurulması isə daha yüksək əlavə dəyərin ölkə daxilində formalaşmasına imkan verər. Prezident İlham Əliyev də çıxışında əhəmiyyətli yataqlar aşkarlandığı halda emal zəncirinin yaradılmasının vacibliyini vurğuladı.
Qərb Sənaye Parkının yaradılması dövlətin infrastruktur sahəsində atdığı addımlara nümunədir. Prezidentin bildirdiyinə görə, parkın yaradılmasında əsas məqsəd dağ-mədən sənayesini inkişaf etdirməkdir. “Daşkəsən” filiz yatağı və ətraf bölgələrdə nəzərdə tutulan layihələr üçün lazımi infrastrukturun qurulması, ardınca istehsal zəncirinin formalaşdırılması qarşıda duran vəzifələrdir. Belə bir mühit həm dövlət müəssisələrinin fəaliyyətini əlaqələndirməyə, həm də investorların konkret layihələri qiymətləndirməsinə kömək edə bilər.
Prezident İlham Əliyev yerli və xarici investorların iştirakı üçün imkanların açıq olduğunu da bildirdi. Bununla yanaşı, proqramın maliyyə təminatının müəyyənləşdirildiyini və işlərin həyata keçiriləcəyini vurğuladı. Bu yanaşma sərmayə qoyuluşuna marağı artırmaqla bərabər, layihələrin ölkə iqtisadiyyatına verəcəyi faydanın əsas götürüldüyünü göstərir. Hər bir investisiya qərarında istehsalın səmərəliliyi, yaradılacaq iş yerləri və ekoloji tələblərə əməl olunması nəzərə alınmalıdır.
Dövlət və özəl sektorun birgə fəaliyyəti dağ-mədən və metallurgiya sənayesində qarşıya qoyulan hədəflərə çatmaq üçün mühüm imkandır. Dövlətin yaratdığı şərait sərmayənin və istehsal təşəbbüslərinin həyata keçirilməsini asanlaşdırır; özəl sektorun iştirakı isə layihələrin əhatəsini genişləndirə bilər. Bu əməkdaşlığın nəticəsi cəlb edilən vəsaitin həcmi ilə yanaşı, ölkə daxilində qurulan emal müəssisələri, yaradılan daimi iş yerləri və istehsal olunan məhsulun dəyəri ilə ölçüləcək.

Şakir Bəşirov,
YAP Neftçala rayon təşkilatının veteran üzvü