Sağlam iqtisadi sistemdə dövlət və özəl sektor bir-birini tamamlayır - ŞƏRH

Bir ölkənin gələcəyi haqqında danışarkən çox vaxt ilk növbədə böyük layihələrdən, yeni yolların salınmasından, müasir binalardan və texnologiyaların inkişafından söz açılır. Halbuki bütün bunların arxasında daha səssiz, lakin həlledici bir qüvvə dayanır: iqtisadi sabitlik. Ölkənin gələcəklə bağlı planlarını həyata keçirə bilməsi üçün yalnız imkanların olması kifayət etmir. Həmin imkanları idarə edəcək, resursları düzgün bölüşdürəcək və çətin dövrlərdə iqtisadi sistemi ayaqda saxlayacaq maliyyə mexanizmləri də olmalıdır. Müstəqillik yalnız siyasi qərarları sərbəst qəbul etməkdən ibarət deyil. Dövlətin öz büdcəsini formalaşdırması, gəlirlərini və xərclərini müəyyən etməsi, maliyyə siyasətini öz ehtiyaclarına uyğun qurması da müstəqilliyin mühüm tərəflərindəndir. İqtisadi baxımdan öz qərarlarını verə bilməyən ölkənin siyasi müstəqilliyinin imkanları da müəyyən həddə məhdudlaşa bilər. Çünki dövlətin qarşısında yaranan hər bir məsələ gec-tez maliyyə resursları ilə əlaqələnir. Buna görə də sabit iqtisadiyyat sadəcə rəqəmlərin artması demək deyil. Sabitlik o deməkdir ki, ölkə iqtisadi prosesləri izləyə, yaranan riskləri vaxtında görə və dəyişən şəraitə uyğun qərar qəbul edə bilir. İqtisadi sistemin gücü ən çox rahat dövrlərdə deyil, çətinliklər meydana çıxanda hiss olunur. Azərbaycanın iqtisadi inkişafında da bu məsələ xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkənin iqtisadi strukturu zamanla dəyişir və qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi istiqamətində addımlar atılır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında qeyri-neft-qaz sektorunda yaradılan əlavə dəyər əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,1 faiz artıb. Eyni dövrdə informasiya və rabitə sahəsində 10,7 faiz, nəqliyyat və anbar təsərrüfatında isə 8,7 faiz real artım qeydə alınıb. Bu rəqəmlərin arxasında yalnız statistik artım axtarmaq düzgün olmaz. Burada iqtisadiyyatın müxtəlif istiqamətlər üzrə genişlənməsi də görünür. Əgər ölkənin iqtisadi həyatı yalnız bir sahədən asılı qalarsa, həmin sahədə yaranan problem bütövlükdə iqtisadiyyata daha sürətlə təsir göstərə bilər. Müxtəlif sahələrin inkişaf etməsi isə iqtisadi yükün bölüşdürülməsinə imkan yaradır. Kənd təsərrüfatı, sənaye, nəqliyyat, informasiya texnologiyaları, turizm, ticarət və digər sahələrin iqtisadi dövriyyədə iştirakının artması bu baxımdan əhəmiyyətlidir.Maliyyə müstəqilliyinin başqa bir tərəfi dövlət büdcəsinin imkanları ilə bağlıdır. Büdcə sadəcə dövlətin gəlir və xərclərinin toplandığı sənəd deyil. Orada ölkənin hansı istiqamətlərə daha çox vəsait ayırdığı, hansı sahələrin prioritet hesab edildiyi də görünür. Təhsil, səhiyyə, sosial müdafiə, infrastruktur, müdafiə, dövlət idarəçiliyi və digər sahələrin maliyyələşdirilməsi birbaşa büdcə imkanlarından asılıdır. Buna görə də iqtisadiyyatın sağlam olması dövlətin qarşısında duran sosial və strateji vəzifələrin yerinə yetirilməsi üçün real imkan yaradır. Maliyyə göstəricilərinin əhəmiyyəti yalnız bugünkü vəziyyətlə məhdudlaşmır. Ehtiyatların olması gələcəkdə gözlənilməyən iqtisadi dəyişikliklər zamanı dövlətin hərəkət imkanlarını genişləndirir. Başqa sözlə, bu gün əldə olunan maliyyə imkanlarının bir hissəsi sabah üçün təhlükəsizlik yastığı rolunu oynayır. Ancaq iqtisadi müstəqillik yalnız dövlətin maliyyə imkanları ilə ölçülmür. Özəl sektorun vəziyyəti, sahibkarlığın inkişafı, bank sisteminin fəaliyyəti, investisiyaların həcmi və insanların iqtisadi fəallığı da ümumi mənzərənin mühüm hissəsidir. Sağlam iqtisadi sistemdə dövlət və özəl sektor bir-birini tamamlayır. Dövlət qaydaları və əsas iqtisadi mühiti formalaşdırır, sahibkar isə həmin mühit daxilində yeni məhsul, xidmət və iş yerləri yaradır. Burada insan amilini də unutmaq olmaz. İqtisadi inkişafın son nəticəsi insanların gündəlik həyatında hiss edilməlidir.

Şəhla Cəfərova

YAP Şərur rayon təşkilatının fəal üzvü