Azərbaycan dövlətçiliyi tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı - ŞƏRH

1993-cü il 3 oktyabr Azərbaycan xalqının və müstəqil dövlətçiliyimizin tarixində mühüm siyasi hadisə kimi yadda qalmışdır. Həmin gün ümumxalq səsverməsi nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmişdir. Bu hadisə ölkənin mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitdən çıxaraq sabitlik, dövlət quruculuğu və inkişaf istiqamətində yeni mərhələyə qədəm qoyması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Xalqın taleyüklü seçim etdiyi tarixi mərhələ

1993-cü ilin əvvəllərində Azərbaycanda siyasi və iqtisadi vəziyyət olduqca mürəkkəb idi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü və torpaqların işğalı, ölkə daxilində siyasi qarşıdurmalar, iqtisadi çətinliklər və dövlət idarəçiliyində yaranmış problemlər müstəqilliyin gələcəyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yaradırdı. Rəsmi tarix materiallarında həmin dövrün ölkə üçün ağır sınaq mərhələsi olduğu qeyd edilir.

Belə bir şəraitdə Azərbaycan xalqının böyük hissəsi ölkənin gələcəyinin təmin olunmasını, dövlətçiliyin qorunmasını və sabitliyin bərqərar edilməsini əsas məsələ kimi qarşıya qoyurdu. Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı da məhz belə mürəkkəb tarixi şəraitdə baş verdi. 1993-cü il iyunun 15-də o, Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi və iyunun 24-dən Prezident səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başladı.

3 oktyabr – xalqın iradəsinin ifadəsi

3 oktyabr 1993-cü ildə keçirilmiş prezident seçkilərində Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi onun siyasi hakimiyyətə qayıdışının hüquqi-siyasi baxımdan təsdiqlənməsi oldu. Bu tarixdən etibarən ölkədə dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, siyasi sabitliyin təmin olunması və müstəqil dövlət institutlarının inkişaf etdirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilməyə başladı.

Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə dövlət quruculuğu, ölkənin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, iqtisadiyyatın bərpası, demokratik institutların inkişafı və Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi əsas istiqamətlər sırasında olmuşdur. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi tarix səhifəsində 1993–2003-cü illər Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə fundamental islahatlar mərhələsi kimi xarakterizə edilir.

Sabitlik və dövlət quruculuğu

1993-cü ildən sonra qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin yaradılması və dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi idi. Qeyri-qanuni silahlı birləşmələrin tərk-silah edilməsi, dövlət strukturlarının fəaliyyətinin gücləndirilməsi və hüquqi dövlət quruculuğuna başlanması həmin dövrün mühüm istiqamətlərindən olmuşdur.

Bu prosesin mühüm nəticələrindən biri 1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın Konstitusiyasının qəbul edilməsi oldu. Bununla Azərbaycan dövlətçiliyinin hüquqi əsasları daha da möhkəmləndirildi, dövlət hakimiyyətinin əsas prinsipləri və vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının konstitusion təminatları müəyyənləşdirildi.

İqtisadi inkişafın əsasları

Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə iqtisadiyyatın bərpası və Azərbaycanın dünya iqtisadi sisteminə inteqrasiyası istiqamətində də mühüm addımlar atıldı. Bazar iqtisadiyyatı prinsiplərinə keçid, iqtisadi islahatların aparılması və xarici investisiyaların cəlb olunması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrildi.

1994-cü il sentyabrın 20-də “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın yeni neft strategiyasının əsas hadisələrindən biri oldu. Bu müqavilə ölkənin enerji sektorunun inkişafına və Azərbaycanın beynəlxalq enerji əməkdaşlığında rolunun genişlənməsinə mühüm təsir göstərdi.

Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsi

1993-cü ildən etibarən Azərbaycanın xarici siyasətində də yeni mərhələ formalaşmağa başladı. Ölkənin müxtəlif dövlətlərlə siyasi, iqtisadi və diplomatik əlaqələrinin genişləndirilməsi, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığın gücləndirilməsi və Azərbaycanın milli maraqlarının beynəlxalq müstəvidə müdafiəsi prioritet istiqamətlərdən oldu.

Bu siyasət nəticəsində Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində öz mövqeyini tədricən möhkəmləndirdi. Eyni zamanda, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində diplomatik fəaliyyət genişləndirildi.

Ulu Öndərin dövlətçilik irsi

Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri Azərbaycançılıq ideologiyasının dövlətçilik konsepsiyasının mühüm dayaqlarından birinə çevrilməsi idi. Milli dövlətçilik, müstəqillik, milli birlik və dövlət maraqlarının qorunması onun siyasi irsində xüsusi yer tutur.

1993-cü ildə başlayan dövlət quruculuğu prosesi sonrakı illərdə Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və institusional inkişafına təsir edən mühüm əsaslar formalaşdırdı. Rəsmi mənbələrdə də qeyd olunur ki, həmin illərdə dövlətçiliyin əsasları möhkəmləndirilmiş, siyasi və iqtisadi islahatlara başlanılmış, Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələri genişləndirilmişdir.

3 Oktyabr tarixinin tarixi əhəmiyyəti

3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan tarixində yalnız bir prezident seçkisinin keçirildiyi tarix deyil, ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirildiyi mühüm siyasi mərhələ kimi qiymətləndirilir. Həmin tarixdən sonra dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi, sabitliyin təmin olunması və iqtisadi inkişaf üçün yeni imkanların yaradılması istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirildi.

Bu baxımdan 3 Oktyabr Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ilə başlayan mərhələ müstəqil Azərbaycanın dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və ölkənin uzunmüddətli inkişaf strategiyasının formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu gün 3 oktyabr 1993-cü il hadisəsini xatırlayarkən əsas diqqət Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması, dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsi və gələcək inkişaf üçün yaradılmış siyasi, hüquqi və iqtisadi əsaslara yönəlir. Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi Azərbaycanın müasir siyasi tarixinin mühüm səhifələrindən biri olaraq öyrənilir və onun həmin dövrdə həyata keçirdiyi siyasətin nəticələri ölkənin sonrakı inkişaf mərhələlərinin formalaşmasına təsir göstərmişdir.

3 Oktyabr 1993-cü il – Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmlənməsi yolunda mühüm dönüş nöqtəsi və müstəqil Azərbaycanın tarixində yadda qalan siyasi hadisədir.

Rauf Nəcəfov

YAP Sədərək rayon təşkilatının məsləhətçisi