Azərbaycan və Mərkəzi Asiya arasında strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələsi

2026-cı il oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının VIII Məşvərət görüşünün keçirilməsi ölkəmizin xarici siyasətində və region dövlətləri ilə münasibətlərinin inkişafında mühüm hadisələrdən biri kimi diqqət çəkir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin bu mötəbər tədbirdəki çıxışı Azərbaycanın regional əməkdaşlığın genişləndirilməsinə, iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə, nəqliyyat və enerji sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsinə verdiyi əhəmiyyəti bir daha nümayiş etdirdi.
Dövlət başçısının çıxışında Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərinin mövcud vəziyyəti, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın perspektivləri və gələcək fəaliyyət istiqamətləri geniş şəkildə əksini tapdı. Prezident İlham Əliyev çıxışının əvvəlində dəvətə və ənənəvi qonaqpərvərliyə görə Türkmənistan Prezidentinə təşəkkürünü bildirərək qardaş Türkmənistanda, gözəl Avazada olmaqdan məmnunluğunu ifadə etdi.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşü formatında tamhüquqlu iştirakçıya çevrilməsi regional əməkdaşlığın inkişafında tarixi əhəmiyyət daşıyır. 2025-ci ilin noyabrında qəbul edilmiş bu qərar ölkəmizin region dövlətləri ilə əlaqələrinin daha da genişlənməsinə, ortaq maraqların əlaqələndirilməsinə və birgə təşəbbüslərin həyata keçirilməsinə yeni imkanlar yaratmışdır.
Prezident İlham Əliyev bu qərara görə dövlət başçılarına təşəkkürünü bildirərək Türkmənistanın və Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun təşəbbüsünü xüsusi qeyd etdi. Bu fakt Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında qarşılıqlı etimadın, dostluğun və həmrəyliyin möhkəm əsaslar üzərində qurulduğunu göstərir.
Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya dövlətlərini tarixi köklər, ortaq mədəni irs, mənəvi dəyərlər və qarşılıqlı maraqlar birləşdirir. Bu amillər siyasi dialoqun inkişafı ilə yanaşı, iqtisadi, humanitar və mədəni əlaqələrin də genişləndirilməsi üçün əlverişli zəmin yaradır. Bu gün region ölkələri yalnız ikitərəfli münasibətlərin inkişafına deyil, həm də ümumi maraqlara xidmət edən çoxtərəfli əməkdaşlıq modelinin formalaşdırılmasına xüsusi diqqət yetirirlər.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi mühüm yer tutdu. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, son illərdə Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında ticarət-iqtisadi əməkdaşlıq əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf etmiş, qarşılıqlı investisiyalar artmış və birgə layihələrin həyata keçirilməsi sürətlənmişdir.
Çıxışın əsas istiqamətlərindən biri də nəqliyyat və tranzit əməkdaşlığı oldu. Avrasiya məkanında əlverişli coğrafi mövqeyə malik olan Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında mühüm əlaqələndirici rol oynayırlar. Xəzər dənizi isə bu əlaqələrin inkişafında xüsusi əhəmiyyətə malikdir.
Prezident İlham Əliyev Orta Dəhlizin əhəmiyyətinə xüsusi diqqət çəkdi. Bu marşrut Mərkəzi Asiya ölkələrinin Azərbaycan vasitəsilə dünya bazarlarına çıxışını asanlaşdırır, daşımaların səmərəliliyini yüksəldir və regionun beynəlxalq nəqliyyat sistemində mövqeyini möhkəmləndirir. 2025-ci ildə Orta Dəhliz üzrə tranzit yüklərin həcminin 10 faizdən çox, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında isə əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə təxminən 20 faiz artması marşrutun artan əhəmiyyətini təsdiqləyir.
Bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi yalnız nəqliyyat sektorunun deyil, bütövlükdə regional iqtisadiyyatın inkişafına töhfə verir. Sürətli, etibarlı və rəqabətqabiliyyətli nəqliyyat əlaqələri yeni ticarət imkanları yaradır, investisiyaları stimullaşdırır və ölkələr arasında iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirir.
Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında enerji sahəsində əməkdaşlıq da mühüm strateji istiqamətlərdən biridir. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi və inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturu regionun enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çatdırılmasında ölkəmizin rolunu artırır. Türkmənistan və Qazaxıstandan hasil edilən neftin Azərbaycan ərazisi vasitəsilə daşınması bu əməkdaşlığın konkret nəticələrindəndir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında sülh və təhlükəsizlik məsələləri də xüsusi yer tutdu. Dövlət başçısı vurğuladı ki, ölkələrdə sülhün, təhlükəsizliyin, siyasi və iqtisadi sabitliyin qorunması əldə olunan uğurların əsasını təşkil edir. Məhz sabitlik şəraitində iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi, nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi və qarşılıqlı investisiyaların artırılması mümkün olur.
Regional əməkdaşlığın inkişafı dövlətlərin yalnız iqtisadi maraqlarına deyil, həm də xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın və etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Ortaq təşəbbüslər, müntəzəm siyasi dialoq və birgə fəaliyyət ölkələr arasında münasibətlərin uzunmüddətli və dayanıqlı olmasına zəmin yaradır.
Prezident İlham Əliyevin Türkmənbaşı şəhərində keçirilən VIII Məşvərət görüşündəki çıxışı Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələrin inkişafına strateji yanaşmasını bir daha nümayiş etdirdi. İqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, investisiyaların artırılması, Orta Dəhlizin imkanlarından səmərəli istifadə, enerji və rəqəmsal bağlantıların gücləndirilməsi, eləcə də regional təhlükəsizliyin qorunması çıxışın əsas istiqamətlərini təşkil etdi.
Bu görüş bir daha göstərdi ki, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri ortaq maraqlar əsasında əməkdaşlığı dərinləşdirmək və regionun beynəlxalq mövqeyini gücləndirmək üçün geniş imkanlara malikdirlər. Azərbaycanın 2027-ci ildə Məşvərət görüşünə sədrliyi isə bu əməkdaşlığın yeni mərhələyə yüksəlməsi üçün əlavə şərait yaradacaqdır.
Beləliklə, Türkmənbaşı görüşü dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, iqtisadi tərəfdaşlığın genişləndirilməsi və ortaq strateji məqsədlərin reallaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında ifadə olunan fikirlər Azərbaycanın regionda etibarlı tərəfdaş və mühüm tranzit mərkəzi kimi mövqeyinin daha da möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş siyasətin ardıcıl şəkildə davam etdirildiyini göstərir.

Hacı Məmmədov
YAP Kəngərli rayon təşkilatının fəalı