Azərbaycan–Kamboca münasibətləri: qarşılıqlı etimad və əməkdaşlığın yeni perspektivləri

Müasir dövrdə dövlətlər arasında münasibətlərin inkişafı, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılması beynəlxalq siyasətin mühüm istiqamətlərindəndir. Qlobal miqyasda baş verən dəyişikliklər ölkələrdən yalnız mövcud əlaqələri qorumağı deyil, həm də yeni tərəfdaşlıqlar qurmağı, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq sahələrini genişləndirməyi tələb edir. Azərbaycan Respublikası da xarici siyasətində bu prinsipləri rəhbər tutaraq müxtəlif regionlarda yerləşən dövlətlərlə əlaqələrin inkişafına xüsusi diqqət yetirir. Azərbaycan ilə Kamboca Krallığı arasında münasibətlərin inkişafı bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Azərbaycan ilə Kamboca arasında diplomatik münasibətlər 28 dekabr 1994-cü ildə qurulub. Ötən dövr ərzində iki ölkə arasında siyasi dialoqun davam etdirilməsi və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığın inkişafı ikitərəfli münasibətlərin əsas istiqamətlərindən olub. Mövcud əlaqələrin daha da genişləndirilməsi üçün siyasi münasibətlərin iqtisadi, təhsil və digər sahələrdə konkret əməkdaşlıq addımları ilə tamamlanması mühüm əhəmiyyət daşıyır.

2026-cı il oktyabrın 12-də Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində keçirilən görüşlər iki ölkə arasında münasibətlərin gələcək inkişafı baxımından əhəmiyyətli hadisə oldu. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə aparılan müzakirələrdə ikitərəfli əlaqələrin genişləndirilməsi, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq və iqtisadi münasibətlərin inkişafı məsələləri diqqət mərkəzində dayandı. Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq əməkdaşlıqla bağlı səsləndirdiyi “Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində fəal əməkdaşlıq edir, bir-birimizi dəstəkləyirik” fikri iki ölkə arasındakı münasibətlərin mühüm tərəfini ifadə edir. Beynəlxalq təşkilatlar dövlətlərə ortaq maraq doğuran məsələləri müzakirə etmək, mövqelərini ifadə etmək və qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarını genişləndirmək üçün şərait yaradır. Azərbaycan ilə Kambocanın bu platformalarda əməkdaşlıq etməsi ikitərəfli siyasi dialoqun davamlılığı baxımından əhəmiyyətlidir.

Dövlətlər arasında əməkdaşlığın səmərəliliyi yalnız keçirilən görüşlərin və aparılan müzakirələrin sayı ilə deyil, əldə olunan razılaşmaların konkret nəticələrə çevrilməsi ilə müəyyən olunur. Bu baxımdan Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin inkişafında iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, qarşılıqlı investisiya imkanlarının araşdırılması və işgüzar dairələr arasında əlaqələrin gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Oktyabrın 12-də iki ölkə arasında bir sıra mühüm sənədlərin mübadiləsi də bu istiqamətdə atılan konkret addımlardandır. Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq haqqında Çərçivə Sazişi, gəlirlərə görə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında Saziş, eləcə də ADA Universiteti ilə Kambocanın Milli Diplomatiya və Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutu arasında əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu gələcək əlaqələrin müxtəlif sahələrdə inkişafı üçün imkanlar yaradır. Bu sənədlərin əhəmiyyəti onların əhatə etdiyi istiqamətlərin praktiki nəticələrlə tamamlanmasındadır. Ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq haqqında razılaşma tərəflər arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafına, ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında saziş isə müvafiq hüquqi və iqtisadi münasibətlərin tənzimlənməsinə xidmət edir. Təhsil və diplomatiya sahəsində əməkdaşlıq haqqında memorandum isə təcrübə mübadiləsi, mütəxəssislərin hazırlanması və akademik əlaqələrin genişləndirilməsi üçün zəmin yaradır. Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə maraq doğuran təcrübələrindən biri də dövlət xidmətlərinin təşkili sahəsində tətbiq etdiyi “ASAN xidmət” modelidir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında bu sistemin Kambocada da maraq doğurduğunun vurğulanması diqqətəlayiq məqamdır. Bu maraq Azərbaycanın dövlət idarəçiliyi sahəsində əldə etdiyi təcrübənin beynəlxalq səviyyədə öyrənilməsi və tətbiq imkanlarının araşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.

“ASAN xidmət” modeli vətəndaşlara müxtəlif dövlət xidmətlərinin daha rahat və əlçatan şəkildə təqdim olunmasına, xidmət proseslərində çevikliyin və şəffaflığın təmin edilməsinə yönəlib. Bu təcrübənin digər ölkələr tərəfindən öyrənilməsi Azərbaycanın dövlət xidmətlərinin təşkili sahəsində qazandığı təcrübəyə marağın göstəricisidir. Kamboca ilə bu istiqamətdə əməkdaşlığın inkişafı dövlət idarəçiliyi sahəsində bilik və təcrübə mübadiləsi üçün yeni imkanlar yarada bilər. Azərbaycanın bu sahədəki təcrübəsinin beynəlxalq səviyyədə təqdim olunması ölkəmizin müxtəlif istiqamətlərdə əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir. Dövlət xidmətlərinin təşkili sahəsində əldə edilmiş nəticələrin paylaşılması, rəqəmsal həllərin öyrənilməsi və müasir idarəetmə yanaşmalarının tətbiqi digər ölkələr üçün də faydalı ola bilər. Bununla yanaşı, hər bir modelin tətbiqi zamanı yerli şəraitin və mövcud ehtiyacların nəzərə alınması vacibdir. İkitərəfli münasibətlərin inkişafında təhsil və humanitar əlaqələr də xüsusi yer tutur. ADA Universiteti ilə Kambocanın müvafiq diplomatik təhsil müəssisəsi arasında əməkdaşlıq haqqında memorandumun mübadiləsi bu sahədə əlaqələrin genişləndirilməsi üçün imkan yaradır. Təhsil müəssisələri arasında təcrübə mübadiləsi, birgə elmi təşəbbüslər və beynəlxalq münasibətlər sahəsində əməkdaşlıq gələcək mütəxəssislərin hazırlanmasına töhfə verə bilər.

Təhsil xalqları bir-birinə yaxınlaşdıran, qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirən və uzunmüddətli münasibətlərin formalaşmasına kömək edən əsas sahələrdən biridir. Gənclərin müxtəlif ölkələrin təcrübəsini öyrənməsi, fərqli mədəniyyətlərlə tanış olması və beynəlxalq əməkdaşlıqda iştirak etməsi gələcək tərəfdaşlıq münasibətləri üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın xarici siyasətində müxtəlif regionlarla əlaqələrin inkişaf etdirilməsi, yeni tərəfdaşlıq imkanlarının araşdırılması və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi mühüm yer tutur. Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə münasibətlərin inkişafı da bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Kamboca ilə əlaqələrin genişləndirilməsi siyasi dialoqun davam etdirilməsi ilə yanaşı, iqtisadi və humanitar sahələrdə yeni imkanların yaranmasına şərait yarada bilər. Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin gələcək inkişafında əsas diqqət mövcud razılaşmaların həyata keçirilməsinə, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinə və dövlət qurumları arasında əməkdaşlığın davamlı xarakter almasına yönəldilməlidir. Qarşılıqlı maraqların düzgün müəyyənləşdirilməsi, əldə olunan razılaşmaların ardıcıl icrası və yeni təşəbbüslərin dəstəklənməsi ikitərəfli münasibətlərin daha səmərəli inkişafına kömək edə bilər. Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin inkişafı qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığın davam etdirilməsi və yeni tərəfdaşlıq imkanlarının yaradılması baxımından əhəmiyyətlidir. 2026-cı ilin oktyabrında imzalanmış sənədlər və aparılmış müzakirələr əlaqələrin gələcək inkişafı üçün əlavə imkanlar yaradır. Əsas məsələ bu imkanlardan səmərəli istifadə etmək, əməkdaşlığı konkret nəticələrlə möhkəmləndirmək və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətləri davamlı şəkildə inkişaf etdirməkdir.

Səriyyə Əhmədova

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatı “Babək məhəlləsi 8” ünvanında yerləşən ərazi partiya təşkilatının sədri,

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəal üzvü