Azərbaycan-Laos münasibətləri: dostluq və tərəfdaşlığın yeni mərhələsi

Azərbaycanın xarici siyasətində müxtəlif ölkələrlə qarşılıqlı faydalı əlaqələrin qurulması və mövcud münasibətlərin inkişaf etdirilməsi mühüm yer tutur. Dünyada baş verən siyasi və iqtisadi dəyişikliklər dövlətlər arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsini, yeni tərəfdaşların qazanılmasını və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əlaqələrin möhkəmləndirilməsini zəruri edir. Bu baxımdan Azərbaycanın Asiya ölkələri ilə münasibətlərinin inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Laos Xalq Demokratik Respublikası ilə əlaqələrin genişləndirilməsi də ölkəmizin xarici siyasətinin bu istiqamətdəki məqsədlərinə uyğundur.
Oktyabrın 13-də Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana səfəri və Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı baxımından mühüm hadisə oldu. Görüşlər zamanı mövcud siyasi əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və qarşılıqlı maraq doğuran sahələr üzrə yeni imkanların müəyyənləşdirilməsi məsələləri diqqət mərkəzində dayandı. Səfər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan dostluq münasibətlərinin qorunmasına və bu münasibətlərin konkret əməkdaşlıq istiqamətləri ilə zənginləşdirilməsinə xüsusi önəm verir.
Azərbaycan ilə Laos arasında diplomatik münasibətlər 1995-ci ildə qurulub. Ötən müddət ərzində iki ölkə arasında qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlər formalaşıb, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əlaqələr davam etdirilib. Bu gün əsas məqsəd həmin münasibətləri daha da inkişaf etdirmək, siyasi dialoqun yaratdığı imkanlardan iqtisadi və humanitar sahələrdə səmərəli istifadə etməkdir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında səsləndirilən fikirlər də ikitərəfli əlaqələrin gələcək inkişafına dair gözləntiləri və qarşıda duran vəzifələri əks etdirir.
İki ölkə arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün iqtisadi sahədə kifayət qədər imkanlar mövcuddur. Prezident İlham Əliyev mövcud ticarət əlaqələrinin daha da artırılmasının vacibliyini qeyd edərək iqtisadi münasibətlərin inkişafına diqqət çəkdi. Hazırda dövlətlər arasında siyasi əlaqələrin mövcudluğu iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün əlverişli şərait yaradır. Bu imkanlardan istifadə etmək üçün qarşılıqlı ticarətin artırılması, sahibkarlar arasında əlaqələrin qurulması və yeni layihələrin həyata keçirilməsi vacibdir.
İqtisadi əməkdaşlığın inkişafı hər iki ölkənin maraqlarına uyğun nəticələr verə bilər. Azərbaycan və Laos arasında ticarət əlaqələrinin genişlənməsi yeni bazarlara çıxış, məhsul mübadiləsinin artırılması və işgüzar münasibətlərin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu istiqamətdə dövlət qurumlarının və sahibkarların birgə fəaliyyəti, qarşılıqlı maraq doğuran sahələrin müəyyənləşdirilməsi və konkret təşəbbüslərin irəli sürülməsi mühüm rol oynaya bilər.
Bakıda Laos–Azərbaycan biznes-forumunun keçirilməsi ilə bağlı nəzərdə tutulan təşəbbüs də iqtisadi münasibətlərin inkişafına xidmət edən addımlardandır. Belə tədbirlər sahibkarların birbaşa əlaqə yaratmasına, hər iki ölkənin bazar imkanları ilə tanış olmasına və yeni əməkdaşlıq təkliflərinin müzakirəsinə şərait yaradır. Forumun nəticələrinin konkret layihələrdə əksini tapması, qarşılıqlı investisiya imkanlarının araşdırılması və uzunmüddətli işgüzar əlaqələrin qurulması gələcək əməkdaşlığın genişlənməsinə kömək edə bilər.
Azərbaycanın nəqliyyat və logistika sahəsində əldə etdiyi imkanlar da Laosla əməkdaşlıq üçün maraq doğuran istiqamətlərdəndir. Ölkəmizin əlverişli coğrafi mövqeyi, beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı və tranzit imkanlarının genişləndirilməsi müxtəlif regionlar arasında iqtisadi əlaqələrin qurulmasına şərait yaradır. Laosun da regional nəqliyyat bağlantılarının inkişafında maraqlı olması bu sahədə təcrübə mübadiləsi və gələcək əməkdaşlıq imkanlarının nəzərdən keçirilməsini aktuallaşdırır. Nəqliyyat və logistika əlaqələrinin inkişafı ticarət dövriyyəsinin artmasına və iqtisadi münasibətlərin daha geniş miqyas almasına töhfə verə bilər.
Səfər çərçivəsində kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlığa dair anlaşma memorandumunun imzalanması da diqqətəlayiq hadisələrdən biridir. Bu sənəd iki ölkənin müvafiq qurumları arasında əlaqələrin inkişaf etdirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır. Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı, müasir təcrübələrin öyrənilməsi və qarşılıqlı maraq doğuran layihələrin həyata keçirilməsi əməkdaşlığın praktik istiqamətlərini genişləndirə bilər. Belə təşəbbüslərin davam etdirilməsi dövlətlər arasında iqtisadi münasibətlərin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edər.
Təhsil sahəsində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi də Azərbaycan–Laos münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindəndir. Prezident İlham Əliyev bəyanatında sovet dövründə iki mindən çox laoslu tələbənin Azərbaycanda təhsil aldığını xatırladaraq bu ənənənin bərpasının mümkünlüyünə diqqət çəkdi. Bu fakt iki ölkə arasında təhsil sahəsində mövcud olmuş əlaqələrin tarixini və həmin əlaqələrin gələcək üçün əhəmiyyətini göstərir.
Təqaüd proqramlarının yaradılması, tələbə mübadiləsinin təşkili və təhsil müəssisələri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi Laos gənclərinin Azərbaycanda təhsil almasına yeni imkanlar yarada bilər. Eyni zamanda, bu cür əlaqələr ölkəmizin təhsil təcrübəsinin tanıdılmasına və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın güclənməsinə kömək edər. Təhsil sahəsində qurulan münasibətlər uzun müddət davam edən əlaqələrin formalaşmasına və gələcək nəsillərin bir-birini daha yaxından tanımasına şərait yaradır.
İki ölkə arasında humanitar əməkdaşlıq baxımından mina təhlükəsi ilə mübarizə məsələsi də əhəmiyyətlidir. Azərbaycan işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina çirklənməsinin yaratdığı ciddi problemlərlə üzləşir. Mina partlayışları insanların həyatına və sağlamlığına təhlükə yaratmaqla yanaşı, ərazilərin bərpasını, infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsini və əhalinin təhlükəsiz yaşayışını çətinləşdirir. Laosun da mina təhlükəsi ilə bağlı təcrübəyə malik olması bu sahədə qarşılıqlı məlumat və təcrübə mübadiləsini əhəmiyyətli edir.
Mina təhlükəsinin aradan qaldırılması üçün müasir texnologiyaların tətbiqi, mütəxəssislərin hazırlanması və əhalinin maarifləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu sahədə təcrübə mübadiləsi aparılması hər iki ölkənin mövcud problemlərin həllinə yönəlmiş fəaliyyətinə töhfə verə bilər. Humanitar məsələlər üzrə əməkdaşlıq dövlətlərarası münasibətlərin yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmadığını, insanların təhlükəsizliyi və rifahı ilə bağlı məsələləri də əhatə etdiyini göstərir.
Laos Prezidentinin Azərbaycana səfəri tarixi əlaqələrin xatırlanması baxımından da əlamətdar oldu. Thonqlun Sisulit çıxışında Heydər Əliyevin 1986-cı ildə Laosda keçirilən Laos Xalq İnqilabı Partiyasının IV qurultayında iştirakını qeyd etdi. Bu məqam iki ölkə arasında münasibətlərin keçmişə söykənən müəyyən ənənələrə malik olduğunu göstərir. Həmin əlaqələrin bu gün yeni istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsi isə tarixi dostluğun müasir dövrün tələblərinə uyğun davam etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Dövlət başçılarının görüşləri və səfər çərçivəsində əldə olunan razılaşmalar Azərbaycan–Laos münasibətlərinin gələcək inkişafı üçün yeni imkanlar açır. İmzalanmış sənədlər əməkdaşlığın ayrı-ayrı istiqamətlər üzrə genişləndirilməsinə, dövlət qurumları arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə və qarşılıqlı fəaliyyətin hüquqi əsaslarının inkişafına xidmət edir. Bununla yanaşı, razılaşmaların real nəticələr verməsi üçün onların icrasına diqqət yetirilməsi, konkret layihələrin hazırlanması və müvafiq qurumlar arasında əlaqələrin davam etdirilməsi vacibdir.
Azərbaycanın Asiya ölkələri ilə münasibətlərinin inkişafı beynəlxalq əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Laosla əlaqələrin möhkəmləndirilməsi ölkəmizin müxtəlif regionlarla siyasi və iqtisadi münasibətlərinin şaxələndirilməsinə də töhfə verir. Qarşılıqlı maraqlara əsaslanan tərəfdaşlıq dövlətlərə mövcud imkanlardan daha səmərəli istifadə etmək, yeni təşəbbüslər irəli sürmək və beynəlxalq münasibətlərdə əməkdaşlıq mühitini gücləndirmək imkanı yaradır.
Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 13-də mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan ilə Laos arasında münasibətlərin mövcud vəziyyətini və gələcək inkişaf istiqamətlərini əks etdirən mühüm çıxış kimi diqqət çəkir. Səfər zamanı iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, investisiya imkanlarının araşdırılması, təhsil sahəsində əməkdaşlığın bərpası və humanitar məsələlər üzrə təcrübə mübadiləsi kimi istiqamətlərin ön plana çıxarılması ikitərəfli münasibətlərin daha geniş məzmun qazanmasına şərait yaradır.
Laos Prezidentinin Azərbaycana səfəri iki ölkə arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsi və yeni əməkdaşlıq imkanlarının müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətli hadisədir. Mövcud siyasi dialoqun iqtisadi və humanitar sahələrdə konkret addımlarla tamamlanması tərəfdaşlığın gələcək inkişafına müsbət təsir göstərə bilər. Qarşılıqlı hörmət, etimad və ortaq maraqlar əsasında qurulan əlaqələrin davam etdirilməsi Azərbaycan–Laos münasibətlərinin daha da möhkəmlənməsinə, hər iki ölkənin imkanlarından səmərəli istifadə olunmasına və xalqlar arasında dostluğun genişlənməsinə xidmət edəcək.

Nazimə Şamıyeva

YAP Füzuli rayon təşkilatının sədri