Doğma yurda qayıdış uzun illərin həsrətindən sonra insanın öz gələcəyini yenidən Vətən torpağında qurması deməkdir. Məcburi köçkünlük həyatı yaşamış ailələr üçün bu hadisənin mənəvi dəyəri ölçüyəgəlməzdir. Lakin qayıdışın davamlı olması üçün yurd sevgisi müasir yaşayış şəraiti, təhlükəsizlik və inkişaf imkanları ilə tamamlanmalıdır. Zəngilan rayonunun Ağalı kəndində həyata keçirilmiş “ağıllı kənd” layihəsi bu yanaşmanın konkret ifadəsidir. Ağalıda başlanan yeni həyat Azərbaycanın Böyük Qayıdışa münasibətini, vətəndaşın rifahını əsas götürən quruculuq siyasətini göstərir.
2020-ci il oktyabrın 20-də Zəngilan şəhərinin işğaldan azad edilməsi rayonun dirçəlişi üçün tarixi yol açdı. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılan Qələbə xalqımıza doğma torpaqlarına sahib çıxmaq imkanı verdi. Bundan sonra qarşıda həmin əraziləri yaşayış üçün hazırlamaq, dağıdılmış infrastrukturu yenidən yaratmaq və insanların təhlükəsiz qayıdışını təşkil etmək vəzifələri dayanırdı. Ağalı bu vəzifələrin yeni texnoloji yanaşmalar əsasında həll edildiyi ilk nümunələrdən biri oldu.
Kəndin yenidən qurulması zamanı gələcək yaşayışın ehtiyacları nəzərə alındı. Burada əsas məqsəd doğma yurda dönən insanların rahat həyatını təmin edən mühit yaratmaq idi. Ev, yol, enerji və su təchizatı, təhsil və digər xidmətlər bir-biri ilə əlaqəli şəkildə düşünülməlidir. Çünki ailənin məskunlaşması bu ehtiyacların gündəlik qarşılanmasından asılıdır. Ağalı layihəsinin əhəmiyyəti də yaşayışın müxtəlif tərəflərinə bütöv yanaşılmasındadır.
“Ağıllı kənd” anlayışının praktik dəyəri texnologiyanın insan həyatını nə dərəcədə asanlaşdırması ilə ölçülür. Müasir həllər xidmətlərin daha səmərəli təşkilinə, resurslardan qənaətlə istifadəyə və idarəetmənin təkmilləşdirilməsinə kömək etməlidir. Sakin üçün bunun mənası gündəlik ehtiyaclarını daha rahat ödəmək, vaxtına qənaət etmək və keyfiyyətli xidmət almaqdır. Ağalı nümunəsi kənd yaşayışının müasir imkanlarla inkişaf etdirilməsinin mümkün olduğunu göstərir.
Bu yanaşma kəndin gələcəyinə münasibəti də dəyişir. Müasir kənd həyatının yalnız ənənəvi təsərrüfat fəaliyyəti ilə məhdudlaşmadığı, burada müxtəlif peşə və xidmət sahələri üçün imkanlar yaradıla biləcəyi aydınlaşır. Rəqəmsal vasitələrdən istifadə, müasir idarəetmə və yeni xidmətlər kəndin iqtisadi həyatına əlavə istiqamətlər qazandıra bilər. Belə imkanlar xüsusilə gənclərin doğma yurdda qalması və öz gələcəyini burada görməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Ağalıya qayıdışın ən mühüm tərəfi insan talelərində baş verən dəyişiklikdir. İllərlə doğma kəndinin adını xatirələrində yaşadan sakin üçün öz yurdunda yenidən yaşamaq böyük mənəvi hadisədir. Məcburi köçkünlük dövründə ailələrdə qorunan yurd sevgisi indi doğma torpaqda gündəlik həyata çevrilir. Yeni qonşuluq münasibətləri yaranır, əvvəlki tanışlıqlar bərpa olunur, uşaqlar kənddə böyüməyə başlayırlar. Beləliklə, qayıdış yaşayış məntəqəsinə onun ən vacib sərvətini — insanı qaytarır.
Yeni evə köçmək qayıdışın başlanğıcıdır. Sonrakı mərhələdə ailələrin məşğulluğu, gəlirləri, peşə imkanları və sosial fəallığı ön plana çıxır. İnsan öz əməyindən istifadə edə, ailəsinin rifahını yaxşılaşdıra bildikdə yaşadığı yerə bağlılığı daha da möhkəmlənir. Buna görə Böyük Qayıdışın davamlılığı infrastrukturun iqtisadi fəaliyyətlə tamamlanmasını tələb edir. Ağalı təcrübəsinin qiymətli tərəflərindən biri də bu əlaqəni daha aydın görməyə imkan verməsidir.
Kənddə müxtəlif xidmətlərin inkişafı yerli məşğulluq üçün yeni imkanlar yarada bilər. Ticarət, ictimai iaşə, texniki xidmət, kənd təsərrüfatı və turizmlə bağlı fəaliyyətlər bir-birini tamamlayan iqtisadi mühit formalaşdırır. Bu sahələrin inkişafında sakinlərin bacarıqlarının nəzərə alınması, peşə hazırlığının və təşəbbüskarlığın dəstəklənməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətin yaratdığı müasir baza yerli əhalinin əməyi ilə tamamlandıqda kəndin inkişafı daha dayanıqlı olur.
2024-cü il mayın 18-də Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə “Ağalı” hotelinin açılması kəndin xidmət imkanlarının genişlənməsi baxımından mühüm hadisə oldu. Belə obyektin yaradılması Ağalının yaşayış məntəqəsi kimi inkişafı ilə yanaşı, ziyarətçilərin qəbulu üçün də şərait formalaşdırır. Kəndin yeni həyatına, tətbiq edilən həllərə və Zəngilanın dirçəlişinə maraq xidmət sahələrinin inkişafına təkan verə bilər. Bu imkanların yerli iqtisadi fəallıqla əlaqələndirilməsi sakinlərin rifahına əlavə töhfə verər.
Ağalıda böyüyən uşaqlar üçün doğma yurd artıq valideynlərinin danışdığı uzaq xatirə deyil. Onlar kəndi öz gündəlik həyatlarının ünvanı kimi tanıyırlar. Burada qazandıqları dostluqlar, aldıqları təhsil və ailələri ilə bölüşdükləri xatirələr yeni nəslin yurd bağlılığını formalaşdırır. Uzun ayrılıqdan sonra nəsillər arasındakı mənəvi əlaqə yenidən doğma məkanında davam edir. Böyük Qayıdışın ən dərin nəticələrindən biri məhz budur.
Müasir yaşayış şəraitinin yaradılması ilə yanaşı, kəndin ictimai həyatının canlanması da vacibdir. Sakinlərin ümumi məsələlərə marağı, təşəbbüsləri və qarşılıqlı dəstəyi yeni icma mühitini gücləndirir. Yaşayış yerinin səliqəsi, ictimai məkanlara qayğı, yerli ənənələrin yaşadılması hər bir sakinin iştirakı ilə mümkün olur. İnsanların öz kəndinin inkişafında fəal rol alması dövlətin həyata keçirdiyi quruculuq işlərinin sosial nəticələrini möhkəmləndirir.
Ağalı layihəsi gələcək bərpa işləri üçün təcrübə baxımından da əhəmiyyətlidir. Hər bir yeni yaşayış məntəqəsində tətbiq olunan həllərin gündəlik həyatda necə işlədiyini öyrənmək planlaşdırmanın keyfiyyətini artırır. Sakinlərin ehtiyacları, xidmətlərdən istifadə təcrübəsi və məşğulluq imkanları barədə məlumatlar sonrakı layihələrdə nəzərə alına bilər. Belə yanaşma bərpa prosesini insanların real həyatına daha sıx bağlayır, yaradılan şəraitin səmərəliliyini yüksəldir.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən Böyük Qayıdış siyasəti azad edilmiş torpaqların ölkənin ümumi inkişafına yenidən qoşulmasını nəzərdə tutur. Ağalı bu məqsədin insan həyatında görünən nümunələrindən biridir. Burada yaradılmış şərait dövlətin öz vətəndaşını doğma yurda qaytarmaq məsuliyyətini necə həyata keçirdiyini göstərir. Qayıdan ailələr isə öz əməkləri, bilikləri və təşəbbüsləri ilə bu torpağa yeni həyat verirlər.
20 Oktyabr – Zəngilan şəhəri günü münasibətilə Ağalıda baş verən dəyişikliklərə baxarkən Qələbənin insana qazandırdığı imkanlar daha aydın görünür. Azərbaycan hərbçisinin azad etdiyi torpaqda bu gün ailələr yaşayır, uşaqlar böyüyür, gələcək planları qurulur. Şəhidlərimizin fədakarlığı ilə açılmış qayıdış yolu dövlətimizin quruculuq siyasəti və xalqımızın yurd sevgisi ilə davam edir. Ağalıda başlayan yeni həyat doğma torpağa qayıdışın Azərbaycanın gələcəyini gücləndirən böyük milli proses olduğunu göstərir.
Ziyafət Hüseynov,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
Neftçala şəhər 3 nömrəli tam orta məktəbin direktoru