Qarabağ Zəfərinin zirvəsində Şuşa əməliyyatı – qəhrəmanlıq, iradə və milli qürur salnaməsi - ŞƏRH

Azərbaycan xalqının tarixində elə günlər, elə hadisələr var ki, onlar təkcə bir dövrün deyil, bütöv bir xalqın taleyinin dəyişdiyi mühüm tarixi mərhələlər kimi yadda qalır. 2020-ci il Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixinin məhz belə şanlı səhifələrindən biridir. Bu müharibədə qazanılan tarixi Qələbənin ən mühüm və həlledici mərhələlərindən biri isə Şuşa əməliyyatı olmuşdur. Şuşanın azad edilməsi Azərbaycan xalqının milli iradəsinin, sarsılmaz birliyinin, qəhrəmanlığının və dövlətimizin hərbi qüdrətinin təntənəsinə çevrilmişdir.
Şuşa Azərbaycan xalqı üçün sadəcə coğrafi məkan və ya qədim şəhər deyil. O, milli mədəniyyətimizin, tariximizin, musiqimizin, ədəbiyyatımızın və mənəvi dəyərlərimizin beşiyidir. 1752-ci ildə Pənahəli xan tərəfindən əsası qoyulan şəhər əsrlər boyu Azərbaycanın ictimai-siyasi və mədəni həyatında mühüm rol oynamışdır. Məhz burada Azərbaycan musiqi sənətinin görkəmli nümayəndələri, xanəndələr, şairlər və sənətkarlar yetişmiş, milli mədəniyyətimizin zəngin ənənələri formalaşmışdır. Şuşa həm də xalqımızın tarixi yaddaşının və milli kimliyinin ayrılmaz hissəsidir.
1992-ci il mayın 8-də Şuşanın Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi Azərbaycan xalqının yaddaşında ağır faciə kimi qalmışdır. Şəhərin işğalı ilə yanaşı, onun tarixi-mədəni irsinə də ciddi zərər vurulmuş, abidələrimiz dağıdılmış, milli-mənəvi dəyərlərimizə qarşı vandalizm aktları törədilmişdir. Uzun illər ərzində Şuşanın azad olunması hər bir azərbaycanlının qəlbində yaşayan ən böyük arzularından biri olmuşdur.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistanın növbəti hərbi təxribatlarına cavab olaraq Azərbaycan Ordusunun başladığı əks-hücum əməliyyatları qısa müddətdə genişmiqyaslı Vətən müharibəsinə çevrildi. Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu bütün istiqamətlərdə uğurlu hərbi əməliyyatlar həyata keçirərək işğal altında olan ərazilərimizin azad edilməsinə başladı. Ordumuzun döyüş meydanında nümayiş etdirdiyi peşəkarlıq, əsgər və zabitlərimizin misilsiz qəhrəmanlığı xalqımızın böyük inamını və qələbə əzmini daha da gücləndirdi.
Vətən müharibəsinin gedişində Şuşanın azad edilməsi xüsusi strateji əhəmiyyət daşıyırdı. Şəhərin mürəkkəb dağlıq relyefi, sıldırım qayalarla əhatə olunması və düşmənin burada yaratdığı müdafiə mövqeləri əməliyyatın həyata keçirilməsini son dərəcə çətinləşdirirdi. Lakin Azərbaycan hərbçilərinin yüksək döyüş hazırlığı, cəsarəti, çevikliyi və qətiyyəti bütün çətinlikləri dəf etməyə imkan verdi.
Şuşa əməliyyatı Azərbaycan hərb tarixində özünəməxsus yer tutan nadir hərbi əməliyyatlardan biri oldu. Azərbaycan Ordusunun xüsusi təyinatlı qüvvələri ağır silahlardan və texnikadan istifadə imkanlarının məhdud olduğu mürəkkəb dağlıq ərazidə, piyada qaydada irəliləyərək şəhərə daxil oldular. Döyüşçülərimiz sıldırım qayaları, meşələri və çətin keçidləri aşaraq düşmənin müdafiə xəttini yarmağa nail oldular. Bu əməliyyat Azərbaycan əsgərinin yalnız fiziki gücünü deyil, həm də yüksək hərbi hazırlığını, taktiki düşüncəsini və sarsılmaz iradəsini nümayiş etdirdi.
Şuşa uğrunda gedən döyüşlərdə hər bir əsgər və zabitin göstərdiyi qəhrəmanlıq xüsusi qeyd olunmalıdır. Onlar Vətənin azadlığı naminə həyatlarını təhlükəyə ataraq tarixi missiyanı yerinə yetirdilər. Bu döyüşlərdə şəhid olan qəhrəmanlarımızın xatirəsi xalqımızın qəlbində əbədi yaşayacaqdır. Şuşanın azadlığı uğrunda canından keçən hər bir Vətən övladının fədakarlığı gələcək nəsillər üçün əsl vətənpərvərlik nümunəsidir.
2020-ci il noyabrın 8-də Azərbaycan Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyev xalqa müraciət edərək Şuşa şəhərinin işğaldan azad olunduğunu elan etdi. Bu xəbər bütün ölkədə böyük sevinc və qürur hissi ilə qarşılandı. Azərbaycan xalqı uzun illər həsrətində olduğu tarixi anı yaşadı. Dövlətimizin başçısının Şəhidlər xiyabanından xalqa müraciət edərək Şuşanın azad edilməsini bildirməsi Zəfər tariximizin ən yaddaqalan hadisələrindən birinə çevrildi.
Şuşanın azad edilməsi Vətən müharibəsinin taleyində həlledici rol oynadı. Bu böyük hərbi uğur Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin müqavimət imkanlarını ciddi şəkildə zəiflətdi və müharibənin başa çatmasını sürətləndirdi. Nəticədə 2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderləri tərəfindən üçtərəfli Bəyanat imzalandı və hərbi əməliyyatlar dayandırıldı. Beləliklə, Azərbaycan Ordusunun qazandığı tarixi Qələbə ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm mərhələ oldu.
Şuşanın azad edilməsində Prezident İlham Əliyevin siyasi iradəsi, qətiyyətli rəhbərliyi və Azərbaycan Ordusuna göstərdiyi etimad mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Müharibə dövründə dövlət başçısının beynəlxalq informasiya məkanında apardığı uğurlu mübarizə, həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması və ölkəmizin milli maraqlarının qətiyyətlə müdafiə edilməsi hərbi Qələbəni tamamlayan mühüm siyasi amillər idi. Azərbaycan xalqı və ordusu vahid amal ətrafında birləşərək öz gücünü bütün dünyaya nümayiş etdirdi.
Şuşanın azad olunmasından sonra şəhərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə başlanıldı. Tarixi-mədəni abidələrin bərpası, infrastrukturun yenilənməsi, yolların çəkilməsi, yaşayış binalarının tikilməsi və sosial obyektlərin istifadəyə verilməsi Şuşanın əvvəlki şöhrətinin qaytarılmasına xidmət edir. 2021-ci il mayın 7-də Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Şuşa Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edildi. Həmin il Şuşa şəhəri ölkəmizin 2021-ci il üçün “Mədəniyyət paytaxtı” statusunu aldı. 2022-ci ilin yanvarında isə Şuşa şəhəri Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edildi. 2023-cü ildə Şuşanın Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı seçilməsi də şəhərin beynəlxalq əhəmiyyətini daha da artırdı.
Bu gün Şuşa yalnız azad edilmiş şəhər deyil, həm də Azərbaycanın dirçəlişinin, milli birliyinin və dövlətçilik gücünün rəmzidir. Burada keçirilən beynəlxalq tədbirlər, mədəniyyət festivalları, konfranslar və digər mühüm görüşlər Şuşanın yenidən regionun mühüm mədəniyyət və diplomatiya mərkəzinə çevrildiyini göstərir. Şuşada həyatın bərpası, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı Böyük Qayıdış proqramının mühüm tərkib hissəsidir.
Şuşa Zəfəri bizə bir daha sübut etdi ki, xalqın birliyi, dövlətin qətiyyətli siyasəti və güclü ordusu qarşıya qoyulan ən çətin məqsədlərə çatmağa imkan verir. Bu Qələbə həm də gələcək nəsillərə ötürüləcək böyük tarixi dərsdir. O dərs ondan ibarətdir ki, Vətən sevgisi, milli həmrəylik və azadlıq əzmi xalqın ən böyük gücüdür.
Nəticə etibarilə, Şuşa əməliyyatı 44 günlük Vətən müharibəsinin zirvəsi, Azərbaycan hərb tarixinin şanlı səhifəsi və milli qürurumuzun təntənəsidir. 2020-ci il noyabrın 8-i Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi Zəfər Günü kimi yaşayacaq. Şuşanın azad edilməsi ilə xalqımız tarixi ədaləti bərpa etdi, milli ləyaqətini və əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Bu gün azad Şuşada dalğalanan üçrəngli Azərbaycan bayrağı şəhidlərimizin qanı, qazilərimizin fədakarlığı və xalqımızın sarsılmaz iradəsi hesabına qazanılmış böyük Qələbənin rəmzidir.
Şuşa bizimdir, Şuşa Azərbaycandır!

Rauf Nəcəfov
YAP Sədərək rayon təşkilatının məsləhətçisi